II SA/Łd 310/14

WyrokWSA w Łodzi2014-09-16

Skład orzekający: Arkadiusz Blewązka, Renata Kubot - Szustowska, Sławomir Wojciechowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego ma obowiązek wydać decyzję o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego w przypadku, gdy inwestor kontynuował roboty budowlane pomimo wstrzymania ich postanowieniem organu oraz nie przedstawił wymaganych dokumentów w wyznaczonym terminie?
Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego ma obowiązek wydać decyzję o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego, gdy inwestor kontynuuje roboty budowlane pomimo wstrzymania ich postanowieniem organu oraz nie przedstawił wymaganych dokumentów w wyznaczonym terminie. W takiej sytuacji procedura legalizacyjna jest zniesiona, a organ nie ma swobody decyzyjnej co do dalszego trybu postępowania, zgodnie z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego, który został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę. Inwestor, mimo wstrzymania robót budowlanych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i nałożenia obowiązku przedstawienia dokumentów legalizacyjnych, kontynuował prace budowlane. Nie przedstawił również wymaganych dokumentów w wyznaczonym terminie. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Powiatowego Inspektora i orzekł o nakazie rozbiórki. Skarżący kwestionowali decyzję, podnosząc m.in. zarzuty dotyczące wymiarów budynku i przewlekłości postępowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi W. B. i S. G.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 16 września 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot - Szustowska Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant starszy specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2014 roku sprawy ze skarg W. B. i S. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku mieszkalnego - oddala skargi. LS [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...], nr [...], po rozpoznaniu odwołań W. B. oraz S. G., uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...], nr [...] oraz nakazał S.G. rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego o wymiarach 9,2m x 11,2m, powierzchni zabudowy 90,64 m2, usytuowanego na działce nr ewid. 699/1 i 699/2 w miejscowości R., gmina G.. Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący: Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. decyzją z dnia [...] nakazał S. G. rozbiórkę budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr 699/1 i 699/1, położonej w miejscowości R., gmina G.. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 48 ust. 1 i 4 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U z 2013r., poz. 1409 ze zm.). Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. sprostował oczywistą omyłkę zawartą w decyzji z dnia [...], nr [...] w ten sposób, że na stronie pierwszej w wierszu 11 oraz na stronie trzeciej w wierszu 23 zamiast: "nr ewid. gruntów 699/1 i 699/1" wpisał: "nr ewid. gruntów 699/1 i 699/2". Odwołanie od powyższej decyzji złożył inwestor – S. G. oraz właścicielka sąsiedniej nieruchomości W. B.. S. G. w treści swojego odwołania wskazał, że po wstrzymaniu przez powiatowy organ nadzoru budowlanego prac budowlanych realizował tylko prace wykończeniowe, a nie konstrukcyjne. Inwestor był zmuszony do ich wykonania, gdyż w określonym terminie musiał zabrać zdeponowane w wynajmowanym pomieszczeniu meble, a nadto miał zobowiązania wobec podwykonawców. Inwestycja pochłonęła wszystkie oszczędności inwestora gromadzone przez kilkadziesiąt lat. W. B. w treści swojego odwołania podniosła, iż organ nie określił w kwestionowanej decyzji terminu wykonania rozbiórki. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., po rozpoznaniu odwołań, wzmiankowaną na wstępie decyzją uchylił rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i orzekł co do istoty. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania podkreślając, iż inwestor wykonał roboty budowlane związane z budową budynku mieszkalnego bez pozwolenia na budowę. Wobec tego organ pierwszej instancji podejmując procedurę legalizacji, postanowieniem z dnia [...], nr [...], wstrzymał prowadzenie robót budowlanych i zobowiązał inwestora do złożenia, w terminie do dnia 31 sierpnia 2013r., zaświadczenia organu właściwego w sprawach warunków zabudowy o zgodności obiektu z przepisami o planowaniu o zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy, czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami wymaganymi przepisami szczególnymi wraz zaświadczeniem o wpisie projektanta na listę właściwej izby samorządu zawodowego oraz oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Jednakże, jak wynika z akt administracyjnych, inwestor mimo wstrzymania prowadzenia robót, owe roboty kontynuował. W toku oględzin przeprowadzonych przez organ pierwszoinstancyjny w dniu 30 sierpnia 2013r. tenże organ ustalił, że inwestor w obiekcie wykonał wewnętrzne instalacje elektryczne, wodno – kanalizacyjne i centralnego ogrzewania (bez montażu pieca), tynki wewnętrzne z malowaniem ścian, posadzki i podłogi, ocieplenie zewnętrzne budynku styropianem oraz zewnętrzne parapety. W tak ustalonym stanie faktycznym organ odwoławczy zaakcentował, że inwestor w wyznaczonym terminie nie przedłożył żądanych dokumentów, jak również nie zastosował się do nakazu wstrzymania robót budowlanych wynikającego z postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...]. Tymczasem zgodnie z przepisem art. 50a pkt 1 Prawa budowlanego, organ, w przypadku wykonywania robót budowlanych – pomimo wstrzymania ich wykonywania postanowieniem, o którym mowa w art. 48 ust. 2 oraz w art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego – nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części. Wydanie decyzji w trybie art. 50a pkt 1 Prawa budowlanego znosi procedurę legalizacyjną. Następnie organ podniósł, iż procedura legalizacyjna w sprawie nie mogła zostać skutecznie przeprowadzona również z powodu niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w przepisach art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego. W wykonaniu postanowienia z dnia [...] inwestor przedłożył jedynie projekt budowlany, który i tak nie spełnia ogólnych wymogów projektu budowlanego. Inwestor nie złożył pozostałych dokumentów tj. zaświadczenia organu właściwego w sprawach ustalenia warunków zabudowy o zgodności obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Organ wskazał, iż przepis art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego stanowi, iż w przypadku niespełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 2, stosuje się przepis ust. 1, obligujący organ do nakazania w drodze decyzji, rozbiórki obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organ nadzoru budowlanego nie dysponuje swobodą co do dalszego trybu postępowania, gdyż konstrukcja powołanej normy nie pozostawia mu uznaniowości ani też możliwości odmiennego od wskazanego rozstrzygnięcia sprawy. Z tego powodu za prawidłowe organ odwoławczy uznał wydanie nakazu rozbiórki dostrzegając jednakże, iż w decyzji nakładającej na stronę postępowania obowiązek określonego zachowania, rozstrzygnięcie winno być sformułowane w taki sposób, ażeby możliwe było wykonanie decyzji dobrowolne lub z zastosowaniem środków egzekucji administracyjnej. Osnowa decyzji winna być zatem wyrażona precyzyjnie, jasno, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji. W sprawie redakcja sentencji decyzji pierwszoinstancyjnej jest – w ocenie organu odwoławczego – nieprawidłowa i poddaje w wątpliwość możliwość ewentualnej przymusowej realizacji nałożonych obowiązków w drodze egzekucji administracyjnej. Organ stopnia podstawowego nie określił powierzchni zabudowy budynku mieszkalnego, a tym samym niemożliwe będzie ewentualne zastosowanie normy art. 121 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012r., poz.1015 ze zm.). W związku z tym [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. skorzystał z uprawnień kasacyjno – reformatoryjnych przyznanych przepisem art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm., dalej jako: "K.p.a."), uchylając decyzję organu pierwszej instancji i orzekając w sprawie merytorycznie. W konkluzji – odnosząc się do treści odwołania W. B. – organ stwierdził, że przepisy art. 48 ust. 1, jak również art. 50a pkt 1 Prawa budowlanego nie przewidują możliwości określenia terminu wykonania obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego. Natomiast ustosunkowując się do argumentów inwestora organ podkreślił, iż nakaz wstrzymania robót budowlanych obejmował wszystkie roboty, nie przewidując żadnych wyłączeń. Jedynymi robotami budowlanymi, których wykonanie jest możliwe są roboty zabezpieczające określone w postanowieniu wydanym w trybie art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, przy czym w sprawie nie ustalono wymagań dotyczących niezbędnych zabezpieczeń budowy. Nie ma również możliwości uwzględnienia okoliczności pozaprawnych takich jak zobowiązania cywilno – prawne inwestora wynikające z umowy najmu czy też z umów z podwykonawcami. Skargę na powyższą decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. wywiodła W. B. oraz S. G.. W. B. wskazała, iż kwestionuje punkt drugi decyzji zarzucając mu podanie wymiarów budynku mieszkalnego i powierzchni zabudowy znacznie różniących się do rzeczywistych wielkości, bowiem po wydaniu decyzji o nakazie rozbiórki inwestor kontynuował roboty budowlane zmieniając w ten sposób powierzchnię zabudowy. Ponadto skarżąca zarzuciła, iż postępowanie prowadzone w sprawie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego było prowadzone w sposób przewlekły. Natomiast S. G. wnosząc o uchylenie decyzji o nakazie rozbiórki i zalegalizowanie inwestycji z poniesieniem kosztów przyznał, że roboty budowlane związane z budową budynku mieszkalnego rozpoczął przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, bowiem postępowanie w tym przedmiocie przedłużało się. Inwestor przystąpił do realizacji inwestycji, gdyż nie mógł wycofać się z wcześniejszych uzgodnień, bowiem łączyłoby się to z utratą prawa do danej zaliczki. W momencie gdy inwestor zgromadził wszystkie dokumenty, które złożył w organie administracji architektoniczno – budowlanej inwestycja była już zrealizowana. Skarżący nie zdawał sobie sprawy z konsekwencji jakie mogły go spotkać. Nie uchylając się od poniesienia kary finansowej autor skargi wskazał, że rozbiórka domu niwecząc oszczędności całego życia, byłaby dla niego ostatecznym ciosem zagrażającym życiu. Obiekt został zrealizowany zgodnie z treścią decyzji o warunkach zabudowy, którą to inwestor uważał za najważniejszy dokument procesie inwestycyjnym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia. Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu wniosku S. G., wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.). Oceniając legalność zaskarżonej decyzji sąd zważył, że organ prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, ustalił stan faktyczny i wydał rozstrzygnięcie odpowiadające zebranym dowodom oraz przepisom prawa. Przedmiotem oceny sądu w niniejszej sprawie jest legalność decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. uchylającej decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. i nakazującej inwestorowi – S. G. rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego o wymiarach 9,2m x 11,2m, o powierzchni zabudowy 90,64 m2, usytuowanego na działce nr ewid. 699/1 i 699/2 w miejscowości R., gmina G.. Wskazać na wstępie należy, iż rozpoczęcie robót budowlanych powinno być co do zasady poprzedzone uzyskaniem pozwolenia na budowę. Zasadę tą wyraża art. 28 Prawa budowlanego stanowiąc, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Wyjątkiem od tej zasady jest art. 29 tejże ustawy, ustalający katalog budów i robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę. W art. 29 Prawa budowlanego zamieszczono bowiem enumeratywne wyliczenie obiektów (ust. 1) i robót budowlanych (ust. 2) zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. W sprawie nie ulega wątpliwości, iż inwestor zrealizował na swojej działce budynek mieszkalny jednorodzinny, zatem – przed rozpoczęciem robót budowlanych – stosownie do art. 28 Prawa budowlanego zobowiązany był do uzyskania decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę, jako że planowana przez niego inwestycja nie jest wymieniona w treści art. 29 Prawa budowlanego. Roboty budowlane zatem inwestor mógł rozpocząć dopiero gdy legitymował się ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę. Oznacza to, że realizacja przedmiotowego budynku stanowi samowolę budowlaną i w takiej sytuacji organ nadzoru budowlanego jest obowiązany rozstrzygnąć o losie samowolnie zrealizowanej inwestycji. Nie jest także przedmiotem sporu okoliczność, iż inwestor roboty budowlane rozpoczął przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę. Podkreślić wypada, iż organ administracji architektoniczno – budowlanej wydał w dniu 13 marca 2013r. decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę spornego budynku. Także inwestor przyznawał, iż roboty budowlane rozpoczął przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, co niewątpliwie wynika z treści skargi do sądu administracyjnego, jak i wcześniejszych oświadczeń składanych przez inwestora (np. w trakcie oględzin przeprowadzonych przez organ pierwszej instancji w dniu 19 lutego 2013r.). Powyższe ustalenie obligowało organy nadzoru budowlanego do wszczęcia postępowania w trybie art. 48 Prawa budowlanego. Stosownie do treści tegoż przepisu właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Tym niemniej – zgodnie z treścią ust. 2 ww. przepisu – jeżeli budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno – budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem – właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. W takim postanowieniu ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno – budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Powracając na grunt stanu faktycznego niniejszej sprawy wyjaśnić wypada, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. postanowieniem z dnia [...] – na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego – wstrzymał roboty budowlane wykonywane przy budowie budynku mieszkalnego oraz nałożył na inwestora obowiązek przedstawienia, w terminie do dnia 31 sierpnia 2013r., określonych dokumentów (oświadczenia o zgodności budowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami i uzgodnieniami oraz oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane). Zaakcentować należy, iż w pouczeniu zawartym w przywołanym postanowieniu organ wskazał, iż w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków nałożonych tymże postanowieniem, zostanie wydana decyzja o rozbiórce budynku. Dalej organ pouczył, że w razie spełnienia tych obowiązków oraz po wniesieniu opłaty legalizacyjnej, która zostanie ustalona w odrębnym akcie, inwestor winien wystąpić do organu o wydanie pozwolenia na użytkowanie obiektu. Późniejsze ustalenia organu nadzoru budowlanego wykazały, iż mimo wstrzymania robót budowlanych związanych z przedmiotową budową, inwestor roboty te kontynuował. Rzeczone ustalenia wynikają z pism W. B. kierowanych do organu pierwszej instancji i znajdują swoje potwierdzenie w ustaleniach organu poczynionych w trakcie oględzin na nieruchomości w dniu 30 sierpnia 2013r. Porównując załączone do protokołu oględzin z dnia 30 sierpnia 2013r. zdjęcia obrazujące stan budowy z tej daty oraz zdjęcia wykonane przez W. B., a złożone w organie w dniu 4 marca 2013r. dostrzec można, iż prace budowlane były kontynuowane. Także inwestor w treści odwołania przyznał, że realizował dalsze prace zastrzegając, że nie były to roboty konstrukcyjne, a jedynie wykończeniowe. W tym miejscu – podzielając pogląd [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. – wyjaśnić wypada, iż po wstrzymaniu robót budowlanych inwestor nie może realizować żadnych robót budowlanych z wyjątkiem prac zabezpieczających, czyli prac mających na celu zabezpieczenie budowy przed ewentualną katastrofą budowlaną lub dostępem osób trzecich. Innymi słowy, fakt wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych nie uprawniał inwestora nawet do realizacji prac wykończeniowych w budynku. Prawo do wykonania prac zabezpieczających, stosownie do treści art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego wynika z treści postanowienia organu nadzoru budowlanego wydanego na podstawie tego przepisu. W sprawie niniejszej, w postanowieniu, mocą którego wstrzymano roboty budowlane, nie ustalono wymagań dotyczących niezbędnych zabezpieczeń budowy. W sprawie należy także zwrócić uwagę, iż inwestor został zobligowany także do złożenia określonych dokumentów w terminie do dnia 31 sierpnia 2013r. Składając jedynie projekt budowlany, a pomijając złożenie zaświadczenia o zgodności budowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy oraz oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane, inwestor nie zrealizował swojego zobowiązania. Okoliczność ta także nie jest kwestionowane w toku niniejszego postępowania. Wobec kontynuowania robót budowlanych mimo ich wstrzymania postanowieniem organu nadzoru budowlanego oraz uwzględniając to, iż inwestor nie zrealizował obowiązków w zakresie złożenia określonych dokumentów we wskazanym terminie, organy nadzoru budowlanego prawidłowo uznały, że w sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, który przewiduje – w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego – konieczność nałożenia obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W wyniku uchybienia terminu strona traci przyznane jej prawo do legalizacji samowoli budowlanej i – w efekcie – sprawa zostaje załatwiona w trybie zwykłym, tj. przez wydanie decyzji o nakazie rozbiórki (vide: Z. Cieślik, S. Szuster – Komentarz do art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, LEX/el 2003). Uregulowana w art. 48 Prawa budowlanego procedura legalizacyjna nie zawiera norm uznaniowych, lecz normy bezwzględnie obowiązujące, których zastosowanie nie zależy od woli organu nadzoru budowlanego. W razie ustalenia, że obiekt budowlany powstał bez wymaganego pozwolenia na budowę i wdrożenia procedury z art. 48 Prawa budowlanego, a następnie niewywiązania się przez inwestora z obowiązku przedłożenia zażądanych dokumentów, ustawodawca nie pozostawił organowi wyboru w zakresie treści rozstrzygnięcia, obligując go do orzeczenia nakazu rozbiórki (vide chocviażby: wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2011r., w sprawie II OSK 1757/10 oraz wyroki WSA: w Opolu z dnia 22 listopada 2012r. w sprawie II SA/Op 271/12; w Szczecinie z dnia 15 lutego 2012r. w sprawie II SA/Sz 1343/11; w Lublinie z dnia 29 kwietnia 2011r., w sprawie II SA/Lu 141/11; w Gliwicach z dnia 7 października 2010r., w sprawie II SA/Gl 232/10, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostały argumenty podnoszone przez skarżących. W szczególności okoliczność, na którą wskazywał inwestor, iż budowa pochłonęła oszczędności całego życia, pogorszający się stan zdrowia, czy okoliczność przedłużającego się postepowania przed organami administracji architektoniczno – budowlanej. Także kwestie: nieświadomości prawnej dotyczącej obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, zobowiązań cywilnoprawnych wobec wykonawców, jak i konieczności zgromadzenia zdeponowanych w wynajmowanym pomieszczeniu mebli, nie mają żadnego znaczenia przy ocenie dopuszczenia się samowoli budowlanej. Organy nadzoru budowlanego nie mogą odstąpić od nakazu rozbiórki obiektu wynikającego z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego z powołaniem się na wyjątkowe przesłanki, takie jak zasady współżycia społecznego, czy szczególnie trudna sytuacja strony. Również fakt, że inwestor zrealizował obiekt stosując się do zapisów decyzji o warunkach zabudowy nie ma znaczenia, bowiem – co niewątpliwie wynika z treści tejże decyzji – nie uprawnia ona do realizacji robót budowlanych. Odnosząc się natomiast do zarzutów W. B. wskazać należy, iż przepis art. 48 Prawa budowlanego nie przewiduje określenia terminu wykonania nakazu rozbiórki, co nie jest sporne w judykaturze (vide: wyroki WSA: w Lublinie z dnia 4 lipca 2013r. w sprawie II SA/Lu 259/13; w Poznaniu z dnia 5 sierpnia 2010r. w sprawie IV SA/Po 140/10; w Krakowie z dnia 20 stycznia 2009r. w sprawie II SA/Kr 1105/08 i z dnia 16 lipca 2008r., II SA/Kr 898/06 i inne; https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak w przepisach Prawa budowlanego podstawy do określenia terminu wykonania nakazanej rozbiórki oznacza, że decyzja orzekająca nakaz rozbiórki obiektu budowlanego podlega wykonaniu z dniem, w którym decyzja ta staje się ostateczna. Bez wpływu na ocenę legalności kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia pozostaje także zagadnienie kontynuowania przez inwestora robót budowlanych w obiekcie, mimo wydania nakazu wstrzymania robót. Ponadto należy wskazać, iż ustalenia zawarte w sentencji decyzji organu drugiej instancji w zakresie określenia parametrów zrealizowanej inwestycji wynikają z ustaleń dokonanych w toku postępowania, które wypada ocenić jako niewątpliwe. Ponadto inwestor przyznał, iż zrealizował obiekt zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy projektem technicznym. Analiza tegoż projektu potwierdza wymiary obiektu określone w decyzji organu odwoławczego. Wymiary te co prawda różnią się od ustaleń organu pierwszej instancji dokonanych podczas wizji lokalnej, ale ustalenia te nie uwzględniały faktu kontunuowania przez inwestora robót budowlanych po ich formalnym wstrzymaniu. W następstwie tych robót powstał między innymi wiatrołap, zwiększający wymiary zrealizowanego obiektu. W konkluzji rozważań – podzielając pogląd organów nadzoru budowlanego o konieczności orzeczenia nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu – za prawidłowe uznać wypada także stanowisko Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o konieczności zastosowania w niniejszej sprawie normy art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., bowiem sentencja decyzji organu pierwszej instancji nie określała precyzyjnie obiektu objętego nakazem rozbiórki, czyniąc co najmniej utrudnionym wdrożenie ewentualnego postępowania egzekucyjnego dla przymusowej realizacji nałożonego na inwestora obowiązku. Tym samym na podstawie art. 151 P.p.s.a., należało orzec o oddaleniu skargi. a.tp

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło