II SA/Łd 315/08
WyrokWSA w Łodzi2008-10-29
Skład orzekający: Czesława Nowak-Kolczyńska, Sławomir Wojciechowski, Arkadiusz Blewązka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja zezwalająca na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w celu przeprowadzenia linii energetycznej może zostać wydana bez należytego rozważenia interesu właściciela nieruchomości i bez precyzyjnego określenia zakresu ograniczenia?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając, że organy administracji dopuściły się uchybień proceduralnych i materialnoprawnych. Organy nie rozważyły należycie słusznego interesu właściciela nieruchomości, skupiając się jedynie na interesie inwestora i społecznym, a także nie sprecyzowały precyzyjnie zakresu ograniczenia prawa własności, wykraczając poza wniosek inwestora. Naruszyły tym samym przepisy KPA dotyczące zasady prawdy obiektywnej, wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, zasady pogłębiania zaufania obywateli oraz przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi E. M. na decyzję Wojewody Ł., która utrzymała w mocy decyzję Starosty S. zezwalającą A. SA na przeprowadzenie linii energetycznej przez działki należące do E. M. Właścicielka nieruchomości nie wyrażała zgody na przeprowadzenie linii, a organy administracji uznały, że inwestycja stanowi cel publiczny i jest zgodna z planem zagospodarowania przestrzennego. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów KPA i ustawy o gospodarce nieruchomościami, w tym brak rozważenia innych możliwości lokalizacji inwestycji i nieprecyzyjne określenie zakresu ograniczenia prawa własności.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty S. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant Agata Brolik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2008 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] znak: [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. LS
II SA/Łd 315/08
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] znak [...] Starosta S. na podstawie art. 124 w zw. z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku A. S A z siedzibą w W.:
1. ograniczył sposób korzystania z nieruchomości położonej w obrębie W. gmina Z., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i [...], stanowiące własność E. M., przez udzielenie zezwolenia A. SA na przeprowadzenie przez te działki dwutorowej, napowietrznej linii energetycznej 400 kV od stacji O. do linii energetycznej 400 kV R. – T., zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego;
2. zobowiązał inwestora A. SA do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po zakończeniu prac związanych z przeprowadzeniem linii;
3. odmówił nadania niniejszej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności;
4. orzekł, iż decyzja stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej.
W uzasadnieniu czytamy, iż postępowanie wszczęte zostało na wniosek Spółki z dnia 20 listopada 2006r. W trakcie przeprowadzonych z udziałem E. M. rozpraw administracyjnych właścicielka nieruchomości nie wyrażała zgody na przeprowadzenie linii przez jej nieruchomość. Jednocześnie ustalono, iż nie jest możliwa jakakolwiek zmiana przebiegu linii. W oparciu o zebrany materiał dowodowy i przedłożone przez Spółkę dokumenty, m.in. protokoły wskazujące, iż właścicielka nieruchomości nie wyraża zgody na udostępnienie swojej nieruchomości, ustalono, iż sporna inwestycja stanowi inwestycję celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z planem zagospodarowania gminy Z., na działkach nr [...] i [...] przewidziany jest przebieg linii energetycznej, zgodnie z uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w Z. z dnia [...] Powołując treść przepisu art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami organ podniósł, iż zostały spełnione wszystkie przesłanki do wydania decyzji zezwalającej na przeprowadzenie linii. Dodał, iż sprawa ustalenia odszkodowania za obniżenie się wartości nieruchomości, wyrządzone szkody i ewentualny koszt przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego zostanie rozpatrzona w odrębnym postępowaniu.
W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik E. M. wniósł o jej uchylenie, wskazując iż zgodnie z art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, starosta może ograniczyć sposób korzystania z nieruchomości na wskazane w ustawie cele. Wynika również z niego, iż decyzja nie musi być podjęta, mieści się w ramach uznania administracyjnego, a tymczasem organ I instancji w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nie podał motywów z powodu, których ograniczono sposób korzystania z nieruchomości. Stanowi to naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego i już z tych powodów decyzja winna być uchylona. Nadto organ wyszedł poza żądanie inwestora oraz poza przedmiot postępowania gdyż objął rozstrzygnięciem całość nieruchomości, a nie wnioskowana przez Spółkę część.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda Ł. na podstawie art. 138 §1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Po przytoczeniu dotychczasowego przebiegu postępowania i treści przepisu art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami Wojewoda podkreślił, iż dopuszczalność ograniczenia prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego możliwa jest tylko wówczas, gdy plan miejscowy przewiduje na danej nieruchomości realizację celu publicznego (art. 112 ust. 1 w/w ustawy), z art. 124 w/w ustawy wynikają zasady ograniczania prawa własności lub użytkowania wieczystego, tj.:
1. zezwolenie może być udzielone z urzędu albo na wniosek organu wykonawczego, jednostki samorządu terytorialnego, innej osoby lub jednostki organizacyjnej;
2. udzielenie pozwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym i dopiero brak zgody uzasadnia wszczęcie postępowania adm.;
3. warunkiem udzielenia zezwolenia ma być realizacja celu publicznego wynikającego z miejscowego planu.
Wykazując na spełnienie w/w przesłanek, wyjaśnił, iż przedmiotowa inwestycja stanowi cel publiczny w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z planem zagospodarowania na działkach nr [...] i [...] przewidziany jest przebieg linii elektroenergetycznej.
W odniesieniu do 2-giej przesłanki – rokowania – organ odwoławczy wyjaśnił co należy rozumieć pod pojęciem "rokowania" na gruncie prawa cywilnego, gdyż w ustawie brak określenia tej czynności. Następnie podniósł, iż materiał dowodowy uzasadnia twierdzenie, iż rokowania z właścicielem nieruchomości zostały przeprowadzone, jednakże zgoda ani żadne inne porozumienie nie zostały uzyskane. Wskazując na dopełnienie etapu rokowań organ przytoczył fragmenty protokołów z przeprowadzonych rokowań. Następnie przywołał decyzję własną z dnia [...] o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia gdzie stał na stanowisku, iż trasa linii O. – R./T. przebiegająca przez tereny gmin: R., K., O., O., Z. i K. prowadzona jest przez tereny wolne od budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi, najbliżej położony budynek mieszkalny oddalony jest ok. 45m od osi linii. Spornego przedsięwzięcia nie zakwalifikowano do stwarzającego zagrożenie poważnych awarii przemysłowych, nie stwierdzono oddziaływania transgranicznego ani konieczności utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania. Powyższe potwierdza sporządzony przez inwestora raport oddziaływania na środowisko. Nadto Fundacja E. w koreferacie z marca 2006r. pozytywnie zaopiniowała przedmiotową inwestycję uzasadniając, że "linie energetyczne 400 kV należy zlokalizować możliwie najdalej od zwartej zabudowy mieszkaniowej, budowa tych linii jest konieczna i społecznie uzasadniona ze względu na warunki przesyłu energii na dalsze odległości (...)". Reasumując organ wywiódł, iż podjęte rozstrzygnięcie pokrywa się z rozstrzygnięciem organu I instancji, a stan ten uzasadniał utrzymanie w mocy decyzji Starosty S.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła E. M. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik postępowania, a w szczególności naruszenie art. 10 Kpa, gwarantującego stronom czynny udział w postępowaniu administracyjnym i art. 9 Kpa wprowadzający obowiązek informowania obywateli o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, art. 77 Kpa zobowiązujący do samodzielnego wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i art. 107 Kpa przez pominięcie w uzasadnieniu przyczyn nie uwzględnienia zarzutów skarżącego oraz naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności art. 122 i następnych i art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez niewyjaśnienie czy istniały inne możliwości realizacji celu publicznego.
Uzasadniając podniosła, iż zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie obowiązuje pogląd, iż instytucja z art. 124 w/w ustawy jest szczególną postacią wywłaszczenia, stąd w razie jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych winny mieć zastosowanie przepisy o wywłaszczeniu. Wywłaszczenie, do jakiego doszło, dokonane zostało bez uzasadnionej przyczyny, wprawdzie zmierza do realizacji celu publicznego ale urzeczywistnienie tego celu możliwe jest w inny sposób. Podkreśliła, iż nie istnieją żadne przeszkody natury ekonomicznej lub technicznej by linie odsunąć na bezpieczną odległość i przeprowadzić przez obszar niezabudowany, wymagałoby to jedynie przeprowadzenia procedury planistycznej, co do niewielkiego fragmentu przebiegającego przez teren sąsiedniej gminy L., organy samorządowe nie wyrażają jednak chęci podjęcia rozmów w tym temacie. Dodała, iż skupiły się głównie na elementach proceduralnych określonych w art. 124 w/w ustawy i zupełnie nie rozważyły możliwości takiego przeprowadzenia linii, który obiektywnie oceniając stwarzałby najmniejsze zagrożenie dla życia i zdrowia, pominęły również niedopuszczalność prawnego podzielenia inwestycji na odcinki oraz zarzut błędnego określenia zakresu ograniczenia prawa własności.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ł. podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 10 Kpa wskazał, iż w piśmie z dnia 22 stycznia 2008r. dot. zgromadzenia materiału dowodowego strona, przed ostatecznym rozstrzygnięciem, miała możliwość wypowiedzenia się co do zebranego materiału i dowodów oraz zgłoszonych żądań, lecz z takich uprawnień nie skorzystała.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Sąd administracyjny uprawniony jest do badania zaskarżonej decyzji wyłącznie pod względem zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organy administracji prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w oparciu o należycie ustalony stan faktyczny sprawy (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., a także art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a"). A zakresem rozpoznania sądu administracyjnego objęte są wszystkie rozstrzygnięcia wydane w danej sprawie administracyjnej, niezależnie od tego, w jakim stadium postępowania zostały wydane. Sąd ma więc uprawnienia do pozbawienia bytu prawnego wszystkich rozstrzygnięć, wydanych w sprawie, a niezgodnych z prawem (art. 135 p.p.s.a).
Podkreślić należy, iż sąd administracyjny zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż sąd może dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca.
Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji, w tak zakreślonej kognicji, Sąd dopatrzył się szeregu uchybień, które musiały skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, jak również rozstrzygnięcia ją poprzedzającego z uwagi na fakt, iż organy obu instancji dopuściły się tych samych uchybień.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda Ł. utrzymał w mocy decyzję Starosty S. z dnia [...] który po rozpatrzeniu wniosku A. SA z siedzibą w W. m.in. ograniczył sposób korzystania z nieruchomości położonej w obrębie W. gmina Z., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i [...], stanowiącej własność E. M., przez udzielenie zezwolenia A. SA na przeprowadzenie przez działki nr [...] i [...] dwutorowej, napowietrznej linii energetycznej 400 kV od stacji O. do linii energetycznej 400 kV R.-T., zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Podstawę prawną powyższych rozstrzygnięć stanowią przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, w szczególności przepis art. 124 w/w ustawy, stosownie do którego starosta wykonujący zadania z zakresu administracji publicznej może ograniczyć w drodze decyzji sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie przewodów i urządzeń, o których mowa w tym przepisie, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyrazi na to zgody. Takie ograniczenie może nastąpić jedynie zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku jego braku zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Udzielenie zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości w celu uzyskania zgody na wykonanie prac wymienionych w ust. 1 art. 124 w/w ustawy. Decyzja wydana na podstawie powołanego przepisu prowadzi do ograniczenia prawa własności nieruchomości i z tego względu ma charakter wyjątkowy. To uprawnienie organów administracji może być realizowane wówczas, gdy nie ma zgody właściciela gruntu na przeprowadzenie na jego gruncie niezbędnych prac związanych z przeprowadzeniem określonej inwestycji strukturalnej, a negocjacje między inwestorem a właścicielem nie doprowadziły do uzgodnienia warunków wejścia inwestora (wnioskodawcy) na daną nieruchomość. Sama decyzja musi natomiast ściśle określać zakres ograniczenia prawa własności, zatem w sposób jasny musi z niej wynikać jednoznaczny przebieg inwestycji i zakres uszczuplenia władztwa właściciela i to tylko w zakresie niezbędnym do wykonania danej inwestycji oraz zgodnie z warunkami wynikającymi z planu zagospodarowania przestrzennego. Po wydaniu takiej decyzji zgłoszenie przez właściciela nieruchomości zarzutów do ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie jest wystarczające, takie zarzuty mogły być wnoszone jedynie na etapie uchwalania planu, który przewiduje przebieg i realizacje inwestycji. Uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym przewidziano realizację zamierzenia inwestycyjnego, jest jedynie warunkiem niezbędnym do podjęcia negocjacji z właścicielem nieruchomości celem jej udostępnienia, a w przypadku, gdyby do ugody z nim nie doszło, do wydania decyzji w trybie art. 124 w/w ustawy. Istotne jest, iż w samym planie zagospodarowania nie jest możliwe ograniczenie prawa do korzystania z nieruchomości, dopiero na podstawie jego ustaleń organy określają, w stosunku do których nieruchomości muszą zostać wydane decyzje o ograniczeniu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 powoływanej ustawy. W związku z tym, to w tej decyzji konieczne jest określenie sposobu dokonanych ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości. Uzasadniony interes właściciela nieruchomości wymaga by przebieg planowanej inwestycji był dla jego nieruchomości jak najmniej uciążliwy a zakres ingerencji inwestora w prawa właściciela nieruchomości sprowadzony do niezbędnego minimum (por: wyrok NSA z dnia 7 września 1989 r., sygn.akt Sa/Kr 441, publ.ONSA 1989/2/81; wyrok NSA z dnia 10 listopada 2006 r., sygn.akt I OSK 23/06, niepublik.; wyrok NSA z dnia 7 września 1989r., sygn.akt SA/Kr 441/98, publ. ONSA 1989/2/81).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy wyraźnie podkreślić, iż zaskarżone decyzje nie spełniają tych wymogów. W pierwszej kolejności przypomnieć trzeba, iż we wniosku z dnia 20 listopada 2006r. A. SA występowały o zajęcie części nieruchomości w celu przeprowadzenia dwutorowej napowietrznej linii energetycznej. Tym czasem, zarówno organ I jak i II instancji, orzekły o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej w ewidencji nr 42 i 44, a należącej do skarżącej, organy nie określiły niezbędnego dla realizacji inwestycji obszaru, żadnej linii granicznej. W ocenie Sądu brak jest uzasadnienia dla takiego ograniczenia korzystania z nieruchomości, tym bardziej, iż inwestor nie wnioskował o zajęcie całej nieruchomości a jedynie jej części. Przed wydaniem stosownych decyzji organy winny sprecyzować zakres żądania inwestora i nie interpretować go w sposób dowolny. Treść zaskarżonych rozstrzygnięć świadczy o tym, iż organy obu instancji nie uwzględniły przywołanych powyżej wymogów stosowania art. 124 w/w ustawy i wykroczyły przedmiotem swego rozstrzygnięcia poza granice wniosku, który zmierzał do uzyskania zezwolenia na zajęcie jedynie części działki niezbędnej do realizacji inwestycji. Zaznaczyć należy, iż strona skarżąca wskazywała w odwołaniu, iż zakres rozstrzygnięcia nie jest tożsamy z zakresem wniosku, jednakże organ II instancji nie odniósł się do tego zarzutu. Natomiast organ I instancji zupełnie pominął ten fragment obowiązującego unormowania i rozstrzygnął "pomimo" wyraźnie wskazanego zakresu wniosku. Takie działanie organów administracji, które stosownie do art. 6 i art. 7 Kpa winny działać w ramach i na podstawie obowiązujących przepisów prawa, nie znajduje uzasadnienia. Wprawdzie zaskarżona decyzja jest wyrazem działania w ramach uznania administracyjnego, ale nie oznacza to dowolności działań i swobodnej interpretacji wniosku strony.
Rozstrzygniecie organu nie ma być jedynie pozytywne dla strony, ma być zgodne z jej żądaniem, ma pogłębiać zaufanie obywateli do organów praworządnego państwa. Organ nie może swobodnie interpretować wniosków strony i orzekać w innym zakresie, w przypadku wątpliwości winien przeprowadzić dodatkowe postępowanie, które by je wyjaśniło. Działanie takie będzie zgodne z zasadą uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Zasada ta odnosi się w równym stopniu do zakresu i wnikliwości postępowania wyjaśniającego i dowodowego, jak i do stosowania norm prawa materialnego. O tym, jaki charakter i zakres żądania ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostatecznie strona, a nie organ, do którego pismo zostało skierowane. W razie wątpliwości organ, mając na względzie postanowienia art. 7-9 k.p.a., powinien zwrócić się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska – wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2002r., I SA 2188/00, System informacji Prawnej LEX Nr 81741.
Kolejnego uchybienia organów należy upatrywać w braku rozważenia interesu skarżącego, którego prawo własności zostało ograniczone, i skupienie się wyłącznie na interesie inwestora i wywodzącym się z niego interesie społecznym, ponieważ niewątpliwie planowana inwestycja będzie służyła szerszemu gronu podmiotów, odbiorców energii elektrycznej. Zgodnie z wykształconym orzecznictwem organ przed wydaniem decyzji na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami obowiązany jest dokonać analizy jak najmniejszej uciążliwości dla właściciela nieruchomości, wyniki takiej analizy muszą znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji zgodnie z art. 107 §1 Kpa (por. wyrok WSA z dnia 22 marca 2005r., sygn.akt I SA/Wa 223/04, publ. System Informacji Prawnej LEX Nr 189031). W niniejszej sprawie organy skupiły się na analizie interesu inwestora i umotywowały swoje stanowisko w tym zakresie, nie odniosły się należycie do słusznego interesu strony skarżącej. Powoływany przepis art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami przewiduje szczególny wypadek ograniczenia wykonywania prawa własności, prawa użytkowania wieczystego, polegający na znoszeniu przez właściciela lub użytkownika przedsięwzięć podejmowanych na jego nieruchomości. Z tych względów wymagane jest rozważenie zarówno interesu inwestora jak i słusznego interesu samego właściciela czy użytkownika, ostatecznie to ich prawo jest ograniczane, tym bardziej iż organ administracji wchodzi w przysługujące im prawa do nieruchomości bez ich zgody. Działając w oparciu o przepis art. 124 w/w ustawy organy nie powinny stosować wykładni rozszerzającej interesu społecznego, gdyż prowadziłoby to niewątpliwie do naruszenia zasady praworządności, sformułowanej zarówno w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego i co istotne w art. 2 Konstytucji RP, który urzeczywistnia zasadę sprawiedliwości społecznej, a własność jak i inne prawa majątkowe podlegają ochronie prawnej, stosownie do art. 64 ust. 2 Konstytucji.
W państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznej i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu społecznego nad interesem indywidualnym (art. 7 k.p.a.). Organ orzekający w każdym wypadku ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny chodzi i udowodnić, że jest on tak ważny i znaczący, iż bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywatela. Zarówno wykazanie takiego interesu, jak i jego znaczenie, a także przesłanki powodujące konieczność przedłożenia w konkretnym wypadku interesu społecznego nad indywidualnym, podlegać muszą wnikliwej kontroli instancyjnej i sądowej, szczególnie wówczas, gdy w ocenie organu w interesie społecznym leży ograniczenie praw obywatela określonych w Konstytucji RP (wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2001r., sygn.akt V SA 3718/00, publ. ONSA 2002/3/124).
W niniejszej sprawie organy administracji pominęły ten istotny element sprawy, słuszny interes właściciela nieruchomości nie został poddany analizie przy zastosowaniu kryterium "niezbędności" w uszczupleniu władztwa rozumianego jako najmniej uciążliwej formy ingerencji inwestora w prawa właściciela nieruchomości. Natomiast w świetle takiego właśnie kryterium zbadał interes inwestora. Wyznaczone kryterium niezbędności służy ochronie przed zbyt daleko idącym ograniczeniem prawa własności chronionym przepisami konstytucyjnymi.
Na zakończenie powtórzyć należy, iż zarzut braku rozważenia innej lokalizacji inwestycji, innego przebiegu linii nie znajduje uzasadnienia, gdyż winien zostać złożony w toku uchwalania planu miejscowego, który stanowi, iż przedsięwzięcie zostanie zrealizowane na danym obszarze. Jedynie w toku postępowania poprzedzającego uchwalenie planu mogły być rozważane inne lokalizacje i ewentualna współpraca z władzami sąsiednich gmin. Za niezasadny należy również uznać zarzut nienależytego przeprowadzenia rokowań, w ramach trybu wyznaczonego szeroko omówionym przepisem art. 124 w/w ustawy, w aktach administracyjnych znajdują się protokoły, z których wynika, iż rozmowy były prowadzone lecz ich następstwem nie była zgoda skarżącej. Niewątpliwie jednak braku zgody nie można utożsamiać z nieprawidłowym przeprowadzeniem określonych czynności administracyjnych.
Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, iż organy administracji pominęły materiał dowodowy zebrany w sprawie i nie oceniły go w aspekcie gwarancji ochrony słusznego interesu strony i analizy jak najmniejszej uciążliwości inwestycji dla skarżącej, czym naruszyły przepisy art. 7, art. 77 §1, art. 80 i art. 107 §3 Kpa co doprowadziło do naruszenia prawa materialnego art.124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W toku ponownego postępowania organy winny kierować się zasadą prawdy obiektywnej i podjąć wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Obowiązane są zebrać i rozpatrzeć cały materiał sprawy i ustalić stan faktyczny zgodny z rzeczywistością, by rozważyć tak ustalony stan faktyczny i prawny w świetle różnych interesów wszystkich stron postępowania. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981r., sygn.akt SA 810/81, ONSA 1981/1/45). Z kolei uzasadnienie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania (art.11 Kpa). Powinno nadto umożliwiać organom nadzoru i sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia zgodnie ze wskazanymi przepisem prawa wymogami wiąże się z zasadą przekonywania (art. 11 Kpa) oraz z wyrażoną w art. 8 Kpa zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz świadomości i kultury prawnej obywateli (por. wyrok NSA z dnia 26 października 1984r., II SA 1161/84, ONSA 1984/2/97).
Mając na uwadze wskazane okoliczności Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit.a i lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
A. B.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło