II SA/Łd 324/09

Dnia 9 czerwca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant sekretarz sądowy Nina Krzemieniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2009 r. przy udziale -- ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]. A.T.-P. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. odmówił K. W. przyznania zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w miesiącu styczniu 2009 roku. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że do dnia 30 stycznia 2009 roku nie wpłynęły do organu środki finansowe na realizację przedmiotowego świadczenia. Środki własne są natomiast przeznaczane na opłacenie posiłków dla dzieci w szkołach. W odwołaniu od powyższej decyzji K. W. wniósł o wyjaśnienie mu dlaczego nie wypłacono mu świadczenia. Wskazał, że z pomocy ośrodka korzysta sporadycznie. Jest na specjalnej diecie związanej z przewlekłą chorobą wątroby i trzustki. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Kolegium podkreśliło, że sytuacja strony jest trudna, lecz przyznawanie pomocy jest przede wszystkim uzależnione od posiadania środków na ten cel. W jego ocenie brak środków finansowych nie powinien skutkować odmową przyznania zasiłku, lecz przesunięciem terminu wypłaty świadczenia. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie K. W. opisał swoją trudną sytuację materialną i życiową. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a. wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja jak również decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z uchybieniami, które spowodowały konieczność ich uchylenia. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259). Stosownie do art. 7 tejże ustawy, do udzielania pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej, dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Nie ulega zatem wątpliwości, że w tej sytuacji należy wziąć pod uwagę zasady określone w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, z których wynika, że rozmiar świadczenia powinien być odpowiedni do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a także do możliwości pomocy społecznej. Stosownie do treści art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Jak wskazuje brzmienie tego przepisu, rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to obowiązek organu załatwienia sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt I SA 945/00, nie publ.). Decyzje wydawane w postępowaniu administracyjnym podlegają rygorom określonym w art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071; ze zm.; zwanej dalej k.p.a.). Przepis ten wymienia elementy decyzji administracyjnej - do których należy między innymi jej uzasadnienie faktyczne i prawne. Z kolei § 3 cytowanego artykułu stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji spełnia szczególnie istotną rolę właśnie w przypadku decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego. Pozwala ono bowiem na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub też czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 2432/05, nie publ.). Ze względu na pozostawioną organowi administracyjnemu swobodę wyboru rozstrzygnięcia, uzasadniając swoją decyzję organ powinien wskazywać na konkretne, zindywidualizowane przesłanki rozstrzygnięcia, nie poprzestając na przesłankach ogólnych jak np. ogólne wskazanie braków środków materialnych na dane cele (por. B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", wydanie 8, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2006, pkt 3 komentarza do art. 107 k.p.a.). W pewnych przypadkach rolę uzasadnienia decyzji może spełniać analiza akt administracyjnych i zawartych w nich dokumentów, które w sposób jednoznaczny i oczywisty potwierdzać będą twierdzenia zawarte w rozstrzygnięciu. W takiej sytuacji, mimo pewnej wadliwości, decyzje będzie mogła ostać się w obrocie prawnym, bowiem uchybienie to nie będzie miało wpływu na wynik sprawy. Uzasadnienia decyzji organu I i II instancji nie spełniają powyższych wymogów. Zdaniem Sądu przejawem istotnych braków w tym zakresie jest zawarta w uzasadnieniach rozstrzygnięć zarówno organu pierwszej jak i drugiej instancji wypowiedź odnośnie braku dostatecznych środków finansowych na świadczenie, jakiego domaga się skarżący. Uzasadnienie w tym zakresie w obu instancjach sprowadza się w zasadzie do lakonicznego stwierdzenia, że ośrodek pomocy społecznej nie dysponuje odpowiednimi środkami finansowymi umożliwiającymi przyznanie zasiłku celowego. W ocenie sądu, organy rozważając możliwość przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia obowiązane były dokonać dokładnej analizy, jakimi środkami finansowymi dysponuje MOPS w skali miesiąca na potrzeby związane z przyznawaniem zasiłków celowych, w tym ramach programu pomoc państwa w zakresie dożywiania, jaka jest średnia wysokość udzielanych zasiłków celowych w skali danego miesiąca na jednego uprawnionego, ile osób w danym miesiącu z tej formy pomocy korzysta i ilu osobom spełniającym kryterium dochodowe świadczenia tego nie przyznano. Powinny również przekonać, że nie otrzymały środków na realizację powyższych celów z właściwego źródła. Powyższe ustalenia winny mieć poparcie w zgromadzonym w aktach sprawy materiale dowodowym. Ich brak uniemożliwił dokonania oceny, czy rozstrzygnięcie organu pozostawało w granicach przyznanego mu uznania, czy też stało się rozstrzygnięciem dowolnym. Organy zaniechały w ten sposób dopełnienia zasady przekonywania strony o trafności rozstrzygnięcia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny udokumentować ewentualny brak środków na przyznanie zasiłków celowych, mając na uwadze, że zobowiązanym do rozdzielenia tych środków na poszczególne gminy jest wojewoda (art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 22 grudnia 2005 roku), który sporządza kwartalnie informacje w tej sprawie, a zatem istnieją dokumenty mogące obrazować powyższe okoliczności. Winny one jednak znaleźć się w aktach sprawy, a organ winien odnieść się do nich w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Ponadto w razie udokumentowania braku środków przyznawanych w trybie programu wieloletniego "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania", organy winny rozważyć również możliwość udzielenia zasiłku w trybie ustawy o pomocy społecznej Zaniechanie tego obowiązku stanowi naruszenie art. 8, art. 107 § 3, art. 77 § 1 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. LS