II SA/Łd 382/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak – Kolczyńska, Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień, Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Aleksandra Stankowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2009 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę. LS Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. S. utrzymało w mocy decyzje Prezydenta Miasta Ł. datowane na dzień [...] roku, Nr [...] i Nr [...]. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] roku, Nr [...] uchylił własną decyzją z dnia [...] roku, Nr [...] przyznającą M. S. prawo do zasiłku rodzinnego na okres od 1 maja 2004 roku do dnia 31 sierpnia 2005 roku, dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w czasie urlopu wychowawczego na okres od 16 czerwca 2004 roku do 31 sierpnia 2005 roku oraz dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka na okres od 1 maja 2004 roku do 31 sierpnia 2005 roku. Ponadto, Prezydent Miasta Ł. mocą decyzji Nr [...] z dnia 15 [...] roku, odmówił zasiłku rodzinnego na dziecko J. W. wraz z dodatkami z tytułu opieki nad dzieckiem w czasie urlopu wychowawczego oraz z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji, przyczyną odmowy przyznania świadczenia był fakt przekroczenia kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006 roku Nr 139, poz. 992 ze zm.) z uwagi na doliczenie do dochodu rodziny M. S. uzyskanego w 2002 roku, dochodu ojca dziecka – M. W., z którym strona wspólnie wychowuje ich córkę – J. W. oraz prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. W odwołaniu od powyższych decyzji M. S. wskazała, iż nieprawdą jest jakoby ojciec jej dziecka złożył oświadczenie potwierdzające wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego ze stroną od 2003 roku. Oświadczył on jedynie, że wspólnie wychowują dziecko od momentu urodzenia, tj. od 16 stycznia 2004 roku. Na tej podstawie strona wniosła o uchylenie decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] roku utrzymało w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie. W motywach rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ właściwy oraz marszałek województwa może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczna decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. Organ odwoławczy analizując dokumentację zgromadzoną w sprawie stwierdził, iż w aktach sprawy znajdują się oświadczenia złożone w dniu 29 września 2008 roku przez odwołującą się, jak i przez ojca jej dziecka, pouczonych o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (każde opatrzone własnoręcznym podpisem), w których potwierdzili oni fakt wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego od 2003 roku i wspólnego wychowywania córki od momentu jej narodzin, tj. od 16 stycznia 2004 roku. W tej sytuacji, zgodnie z regulacją art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie można uznać odwołującej się za osobę samotnie wychowującą dziecko. Osobą samotnie wychowująca dziecko jest panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Osoba samotnie wychowująca dziecko to zatem osoba spełniająca łącznie dwa warunki: osoba stanu wolnego i nie wychowująca dziecka wspólnie z jego ojcem. Mając na względzie powyższe, organ stwierdził, iż strona jest osobą stanu wolnego (panna), jednak jak wynika z treści oświadczeń wspólnie wychowuje dziecko i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z ojcem tego dziecka. Wyłącza to zatem stronę z kręgu osób samotnie wychowujących dziecko, tym samym uprawnionych do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. W tej sytuacji, odwołująca się wspólnie zamieszkując, prowadząc gospodarstwo domowe i wspólnie wychowując córkę z jej ojcem, wypełniają ustawowe znamiona rodziny. Dochód osiągany przez ojca dziecka wliczany zatem winien być do dochodu rodziny. Po ponownym przeliczeniu dochodu rodziny, organ l instancji stwierdził przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego rodziny w przeliczeniu na osobę (wynoszące 504,00 zł) uprawniającego do świadczenia rodzinnego o kwotę 101,02 zł. Z uwagi na powyższe, począwszy od dnia 1 maja 2004 roku do 31 sierpnia 2005 roku zasiłek rodzinny stronie nie przysługiwał. Określone w ustawie dodatki do zasiłku rodzinnego, w tym dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w czasie urlopu wychowawczego oraz dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka, zgodnie z art. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przysługują w przypadku ustalenia uprawnień do zasiłku rodzinnego. Brak prawa do zasiłku rodzinnego powoduje jednocześnie brak prawa do dodatków z nim związanych. W treści odwołania strona wskazała, iż powoływane przez organ oświadczenia nie potwierdzają wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego, a jedynie fakt wspólnego wychowania córki od momentu jej narodzin. Zdaniem organu, twierdzenie takie nie znajduje odzwierciedlenia w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Z treści tych oświadczeń wprost wynika, iż zamieszkują oni razem od 2003 roku, wspólnie prowadząc gospodarstwo domowe i wspólnie wychowując córkę. W skardze na powyższą decyzję M. S. wniosła o jej uchylenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazała, że nigdy nie składała oświadczenia w dniu 29 września 2008 roku. Owszem, w aktach jest oświadczenie z dnia 25 września 2008 roku w którym wskazała ona, że wspólnie z ojcem dziecka pokrywa ona koszty utrzymania dziecka. W tym oświadczeniu nie wskazała ona daty początkowej, jednak wynikało z niego, że miało to miejsce od roku 2006. W dniu 29 września 2008 roku oświadczenie to zostało, bez jej wiedzy, zmodyfikowane przez ojca dziecka poprzez dopisanie, że wspólne gospodarstwo domowe jest prowadzone od roku 2003. O tej zmianie oświadczenia skarżąca nic nie wiedziała. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do uregulowania art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala. W ocenie składu orzekającego, organy prowadzące postępowanie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, co mogłoby uzasadniać uwzględnienie skargi i uchylenie kwestionowanych decyzji. Na wstępie wskazać należy, iż materialno – prawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006 roku Nr 139, poz. 992 ze zm.). Zgodnie z jego treścią, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. Przepis art. 32 ust. 1 w/w ustawy stanowi ograniczenie zasady trwałości decyzji administracyjnych i w związku z tym podlega wykładni ścisłej, zwłaszcza że zmiana lub uchylenie decyzji ostatecznej może nastąpić bez zgody strony. Powołana w tym przepisie zmiana sytuacji rodzinnej lub dochodowej strony oraz nienależnie pobrane świadczenie rodzinne stanowią jedynie przesłanki do zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji przyznającej świadczenie rodzinne. Zasadniczy spór w sprawie sprowadza się do oceny, czy skarżąca samotnie wychowuje dziecko, czy też wspólnie z jego ojcem. Pierwotnie (w roku 2004) skarżąca złożyła oświadczenie, że córkę wychowuje samotnie, zatem organ I instancji przyznał jej świadczenia dla osoby samotnie wychowującej dziecko. Na skutek powzięcia wiadomości, że skarżąca wychowuje córkę wspólnie z ojcem dziecka, organ zmienił decyzję i odmówił przyznania wnioskowanych świadczeń. Zasadniczymi dokumentami, na podstawie których organ uznał, że skarżąca wychowuje córkę wspólnie z jej ojcem, z którym tworzy wspólne gospodarstwo domowe są oświadczenia z dnia 25 września 2009 roku i z dnia 29 września 2008 roku. Oświadczenie skarżącej z dnia 25 września 2008 roku (rzeczywiście zmodyfikowane w dniu 29 września 2008 roku) wskazuje, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z ojcem dziecka. Część oświadczenia, z którego wynika ta informacja jest pierwotnym elementem tego oświadczenia, które zostało spisane w dniu 25 września 2008 roku przez skarżącą osobiście i przez nią podpisane. Natomiast z oświadczenia ojca dziecka wynika wprost, że od 5 lat (czyli od roku 2003) prowadzi on wspólnie ze skarżącą gospodarstwo domowe zamieszkując wspólnie pod adresem, który skarżąca wskazała jako adres do doręczeń. Oświadczenie to opatrzone jest datą 29 września 2008 roku, jest napisane odręcznie i jest podpisane przez ojca dziecka osobiście. Oświadczenia te zostały załączone do akt administracyjnych i stanowiły podstawę do wydania kwestionowanych w niniejszym postępowaniu decyzji. W treści skargi strona podniosła, że oświadczenie z dnia 25 września 2008 roku zostało bez jej woli zmodyfikowane przez ojca dziecka. Tym niemniej ewentualna modyfikacja tego oświadczenia nie obejmuje treści wskazującej na to, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z ojcem dziecka. Zarzut zmodyfikowania treści oświadczenia pojawił się dopiero na etapie postępowania sądowego i jako spóźniony nie może wywołać skutków prawnych. Sąd Administracyjny sprawuje bowiem, w zakresie swej właściwości, kontrolę decyzji i innych aktów organów administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem, mając przy tym na względzie stan faktyczny i prawny występujący w sprawie w dniu ich podjęcia. Tak więc, bez znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji pozostają powołane w skardze nowe fakty i dowody, które organowi administracyjnemu nie były przez stronę przedstawione z przyczyn leżących poza tym organem. Fakty te i dowody mogą jedynie stanowić podstawę ewentualnego wznowienia postępowania administracyjnego w stosownym trybie (por. wyrok NSA z dnia 22 października 2004 roku, FSK 999/2004, nie publ.; wyrok NSA z dnia 11 marca 1998 roku, SA/Sz 1003/97, Lex Nr 34128; wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 lutego 2005 roku, III SA/Wa 435/04, Lex Nr 164035 i inne). Pogląd ten jest tym bardziej aktualny, że skarżąca miała możliwość przeglądać akta sprawy w toku postępowania administracyjnego, co wprost wynika z treści skargi. Wówczas skarżąca nie kwestionowała wiarygodności tego dokumentu, np. w toku postępowania odwoławczego. Wręcz przeciwnie argumentacja odwołania skupiała się na wywodzie, że wspólne wychowywanie dziecka nie łączy się ze wspólnym prowadzeniem gospodarstwa domowego. Ustosunkowując się do tego argumentu należy zacytować wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 października 2007 roku, IV SA/Wr 466/07 (Lex Nr 399403). W treści tego wyroku Sąd przyjął, że wychowanie dziecka jest ciągłym procesem składającym się z szeregu czynności faktycznych, poprzez które rodzice mają możliwość wpływu na dziecko, kształtowania jego osobowości, decydowania o jego rozwoju, między innymi intelektualnym i emocjonalnym. Wychowanie nie może ograniczać się jedynie do kontaktów z dzieckiem. Skład orzekający w przedmiotowej sprawie podziela ten pogląd. Nadto, nawet gdyby odmówić wiarygodności oświadczeniu skarżącej, w aktach administracyjnych pozostaje oświadczenie ojca dziecka. Rzeczone oświadczenie potwierdza fakt wspólnego wychowywania dziecka i wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego. W tak ustalonym stanie faktycznym, poza sporem pozostaje fakt, że skarżąca nie spełniała warunków do przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych. Fakt wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego z ojcem dziecka przesądza o tym, że dochód obojga rodziców składał się na dochód rodziny uwzględniany przy określaniu kryterium dochodowego. W tej sytuacji kwestionowane w skardze decyzje zostały wydane zgodnie z prawem, na podstawie prawidłowo zgromadzonego i przeanalizowanego materiału dowodowego. Konkludując powyższe rozważania, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi. K.O.