II SA/Łd 469/12

Dnia 16 października 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant asystent sędziego Beata Czyżewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2012 roku sprawy ze skargi S. W. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego S. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 59 § 1 w zw. z art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (t.j. - Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), przywoływanej dalej w skrócie jako "k.p.a.", odmówił S. W. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od własnej decyzji z dnia [...] r. nr [...] o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ administracyjny przytoczył treść art. 58 § 1 i 2 k.p.a. i wyjaśnił przesłanki, które muszą zostać spełnione, ażeby uchybiony termin mógł zostać przywrócony, a następnie powołując się na treść art. 44 k.p.a. wywiódł, że wniosek z dnia 29 marca 2012 r. zawiera prośbę o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] r. Organ wskazał następnie, że z informacji podanych na kopercie zawierającej decyzję Kierownika Urzędu wynika, iż przesyłkę awizowano dwukrotnie: w dniu 5 grudnia 2011 r. i w dniu 13 grudnia 2011 r. Termin do odbioru decyzji upłynął w dniu 19 grudnia 2011 r., natomiast 14 dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 2 stycznia 2012 r. S. W. pismem z dnia 5 marca 2012 r. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] r., a w piśmie z dnia 29 marca 2012 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zdaniem Kierownika Urzędu z akt sprawy wynika, że strona dowiedziała się o uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w dniu 28 lutego 2012 r. (dowód - zwrotne poświadczenie odbioru pisma Kierownika Urzędu z dnia 22 lutego 2012 r. zawierającego kopię decyzji z dnia [...] r.), natomiast wniosek o przywrócenie terminu nadała w urzędzie pocztowym w dniu 29 marca 2012 r., a więc z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia. Dodatkowo organ zauważył, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nastąpiło bez jego winy. Wprawdzie S.W. w piśmie z dnia 29 marca 2012 r. stwierdził, że nie był świadomy konieczności odbioru przesyłki z urzędu pocztowego, jednak nie przedstawił na powyższą okoliczność żadnych dowodów podważających wiarygodność zapisów o awizowaniu przesyłki podanych na kopercie zawierającej decyzję Kierownika Urzędu. W skardze na powyższe postanowienie złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, S. W. wniósł o jego uchylenie oraz przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W motywach skargi strona argumentowała, że nie ponosi winy za uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, bowiem nie została powiadomiona o żadnych awizach i możliwości podjęcia korespondencji w Urzędzie Pocztowym. Nadto skarżący wskazał, że doręczyciel nie podjął próby doręczenia mu korespondencji za pośrednictwem jego krewnych. Odpowiadając na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w motywach zakwestionowanego rozstrzygnięcia. Na rozprawie w dniu 16 października 2012 r. stawił się skarżący oraz pełnomocnik organu. Skarżący poparł skargę i wniósł o zasądzenie kosztów postępowania. Oświadczył ponadto, że nie ma skrzynki pocztowej na drzwiach furtki, a listonosz do tej pory wkładał karteczkę za drzwi. Odnośnie kwestionowanej przesyłki skarżący nic nie otrzymał. Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, Sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami formalnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o odmowie przywrócenia S. W. terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji tego organu z dnia [...] r. o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. Tytułem przypomnienia wyjaśnić trzeba, że przywrócenie terminu w rozumieniu art. 58 § 1 i 2 k.p.a. jest możliwe wyłącznie na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Wskazane przesłanki winny zostać spełnione łącznie. S. W. jako okoliczność uprawdopodabniającą brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniósł, że decyzję Kierownika Urzędu z dnia [...] r. otrzymał dopiero na skutek jego pisemnej interwencji w dniu 28 lutego 2012 r. i nie wie dlaczego poczta w B. nie doręczyła mu korespondencji. Organ administracyjny uznał natomiast, iż brak jest podstaw do przywrócenia rzeczonego terminu w trybie art. 59 § 1 w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a., ponieważ decyzja Kierownika Urzędu z dnia [...] r. została stronie skutecznie doręczona w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 19 grudnia 2011 r. Stanowisko organu w tej kwestii w kontekście obowiązujących przepisów prawa i zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd ocenił jako błędne. W toku postępowania administracyjnego organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy (art. 39 k.p.a.). Zasadą jest doręczanie pism osobom fizycznym w ich miejscu zamieszkania lub miejscu pracy (art. 42 § 1 k.p.a.). W przypadku braku możliwości doręczenia pisma we wskazany wyżej sposób ustawodawca w art. 44 k.p.a. unormował tak zwane "doręczenie zastępcze", które dla swej skuteczności wymaga łącznego spełnienia określonych tym przepisem warunków. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, iż strona zeń korzystająca nie może skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia. Mianowicie, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę, 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (art. 44 § 1 k.p.a.). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 k.p.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych, które zresztą skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela ugruntowało się stanowisko, w myśl którego warunkiem przyjęcia przez organ, iż nastąpiło doręczenie zastępcze jest dysponowanie przez organ niebudzącymi wątpliwości dowodami potwierdzającymi, że spełnione zostały przesłanki określone w art. 44 k.p.a. Musi istnieć pewność co do tego, że nastąpiło prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas. Adresat musi być zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i miejscu gdzie może go odebrać i o terminie odbioru, a zwrotne potwierdzenie odbioru musi być wypełnione czytelnie wraz z podpisem listonosza (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 sierpnia 2011 r. sygn. akt II GSK 794/10 - Lex nr 1068869, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 935/11 – Lex nr 1082823). Sąd przenosząc poczynione wyżej uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdził, że załączona do akt sprawy koperta zawierająca decyzję Kierownika Urzędu z dnia [...] r. oraz zwrotne potwierdzenie odbioru korespondencji nie odpowiadają wymogom cytowanego wyżej przepisu art. 44 k.p.a. Na ich podstawie nie sposób bowiem stwierdzić, czy doręczyciel dopełnił obowiązków wynikających z art. 44 § 2 i § 3 k.p.a. Rzeczona koperta opatrzona jest wyłącznie pieczęciami urzędu pocztowego i informacją o dwukrotnym awizowaniu przesyłki. Brak jest natomiast jakichkolwiek danych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki, czy, a jeśli tak to gdzie, doręczyciel pozostawił adresatowi pismo zawierające informację o terminie i miejscu jego odbioru. Według Sądu samo umieszczenie na kopercie zawierającej przesyłkę lub na dowodzie potwierdzającym doręczenie pisma pieczęci urzędu pocztowego i daty, czy też wzmianki o awizowaniu przesyłki nie może być wystarczające do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki doręczenia pisma ustanowione w art. 44 k.p.a. Bezwarunkowo konieczna jest wyraźna adnotacja, że doręczyciel zawiadomił adresata o przesyłce w sposób określony w art. 44 k.p.a. Skoro zatem powyższe przesłanki nie zostały spełnione, twierdzenie organu o skuteczności doręczenia decyzji organu I instancji w dniu 19 grudnia 2011 r. nie zasługuje na akceptację. Skład orzekający nie podzielił także stanowiska organu, że skarżący składając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchybił 7-dniowemu terminowi do jego złożenia, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. Okolicznością niesporną jest, iż skarżący wobec milczenia organu na jego pismo z dnia 21 listopada 2012 r., pismem z dnia 14 lutego 2012 r. zwrócił się do organu o udzielenie odpowiedzi. W rezultacie Kierownik Urzędu pismem z dnia 22 lutego 2012 r. poinformował skarżącego o dwukrotnym awizowaniu przesyłki, które jak zostało to już wywiedzione było nieprawidłowe i przesłał skarżącemu decyzję. Doręczenie rzeczonego pisma wraz decyzją miało miejsce w dniu 28 lutego 2012 r. i dopiero to doręczenie powinno - w przekonaniu Sądu - odnieść skutek wobec skarżącego. Następnie w dniu 5 marca 2012 r., a więc w szóstym dniu, licząc od dnia doręczenia decyzji, strona złożyła pismo zatytułowane "wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy", w którym podniosła zarzuty przeciwko decyzji z dnia [...] r. oraz wyjaśniła, że rzeczone rozstrzygnięcie otrzymała dopiero po pisemnej interwencji w dniu 28 lutego 2012 r. i nie wie dlaczego urząd pocztowy w B. nie doręczył jej korespondencji. Wobec powyższego Kierownik Urzędu pismem z dnia 23 marca 2012 r. wezwał skarżącego do sprecyzowania pisma, poprzez wskazanie, czy jest ono wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, informując przy tym, że jeśli tak, to skarżący winien wnioskować o przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. Uwadze organu uszedł niewątpliwie fakt, iż w jednym piśmie strona mogła zamieścić zarówno wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jak i wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia, a jego obowiązkiem zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 9 k.p.a. było poinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwanie nad tym, ażeby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. W tym właśnie celu Kierownik Urzędu winien udzielić skarżącemu niezbędnych wskazówek i wezwać do wyjaśnienia intencji pisma z dnia 5 marca 2012 r., bacząc przy tym, że w istocie może mieć ono podwójny charakter. W rezultacie S. W. ustosunkowując się do pisma organu i zawartych w nim niepełnych wskazówek podniósł, że jego pismo z dnia 5 marca 2012 r. jest wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy i wniósł o przywrócenie terminu do jego złożenia. Badając legalność zaskarżonego postanowienia Sąd uznał za konieczne ustosunkowanie się także do twierdzenia organu o nieprzedstawieniu przez skarżącego dowodów podważających wiarygodność zapisów o awizowaniu przesyłki na kopercie zawierającej decyzję Kierownika Urzędu z dnia [...] r. W rozumieniu art. 58 § 1 k.p.a. warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie, a nie jak wskazał organ administracyjny udowodnienie braku winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu o znaczeniu ścisłym, a więc środkiem nie dającym pewności, lecz tylko wiarygodność twierdzenia o danym fakcie. Uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przepuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce, a zakres uprawdopodobnienia obejmuje zdarzenie, które spowodowało brak winy po stronie zainteresowanego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Bk 655/10 - Lex nr 752391, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 maja 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 446/08 - Lex nr 558690). Zatem domaganie się przez organ dowodów na tą okoliczność pozbawione jest - w przekonaniu Sądu - podstawy prawnej. Reasumując, Kierownik Urzędu odmawiając S. W. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy naruszył przepisy art. 44 § 2 i § 3 k.p.a., art. 58 § 1 i 2 k.p.a., art. 9 k.p.a. Stwierdzone wadliwości postępowania mogły mieć niewątpliwie istotny wpływ na wynik sprawy, wobec czego konieczne było usunięcie zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Prowadząc ponownie postępowanie administracyjne Kierownik Urzędu uwzględni poczynione wyżej rozważania i w tym kontekście oceni, czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wobec nieskutecznego doręczenia decyzji z dnia [...] r. w trybie zastępczym został złożony przez skarżącego w ustawowym terminie, a następnie podejmie rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom obowiązującego prawa. Z tych wszystkich powodów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania orzeczono w trybie art. 200 p.p.s.a. B.C.