II SA/Łd 496/12

Dnia 16 listopada 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Sędzia WSA Joanna Sekunda – Lenczewska Protokolant asystent sędziego Marcin Olejniczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2012 roku sprawy ze skargi M. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr 105/2012 w przedmiocie wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości w celu wykonania robót budowlanych p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta [...] na podstawie art.47 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 243, poz.1623 z 2010r.ze zm.) oraz na podstawie art.104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98 poz. 1071 z 2000r. ze zm.) po ponownym rozpatrzeniu wniosku inwestora z dnia [...] orzekł o niezbędności wejścia przez A. C. na teren sąsiedniej nieruchomości położonej przy ul. A [...] dz. [...] obręb [...] w Ł. w celu wykonania robót budowlanych objętych zgłoszeniem z dnia [...] przy budynku mieszkalnym jednorodzinnym znajdującym się na dz. nr [...] w obrębie [...] przy ul. A [...] w Ł. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że inwestorka dokonała zgłoszenia zamiaru wykonania planowanych robót budowlanych polegających na wykonaniu wykopu, oczyszczeniu fundamentu, wykonaniu izolacji przeciwwilgociowej poprzez docieplenie styropianem i zamontowaniem folii kubełkowej, wykonaniu odwodnienia rurą na podsypce piaskowej, zasypaniu wykopu, wykonaniu opaski z płyt betonowych, ustawieniu rusztowania, zamocowaniu styropianu, wykonaniu tynku, demontażu rusztowania, uporządkowaniu terenu, przywróceniu stanu pierwotnego. Inwestor nie uzyskał zezwolenia właściciela sąsiedniej nieruchomości. Organ wskazał, że z przedłożonego orzeczenia technicznego sporządzonego przez inżyniera posiadającego uprawnienia budowlane wynika, że budynek mieszkalny jednorodzinny wybudowany w latach 1959-1961 znajduje się w dobrym stanie technicznym pozwalającym na bezpieczne jego użytkowanie i możliwość wykonania powyższych robót budowlanych. Warunki korzystania z terenu sąsiedniej nieruchomości mają obejmować zajęcie pasa terenu o szerokości 1,6m, długości 15m na terenie działki nr [...] przy ul. A [...] w Ł. tj. pasa wzdłuż granicy budynku objętego zakresem robót budowlanych, celem wykonania wykopu i ustawienia rusztowania, bez miejsca na składowanie materiałów i ustawienia betoniarki. Ustalono, że materiały potrzebne do prowadzenia robót budowlanych będą składowane i dostarczane na rusztowanie od strony posesji przy ul. A [...]. Dla oznaczenia miejsca prowadzenia prac przewidziano wygrodzenie taśmą lub zabezpieczenie sąsiedniego terenu w inny sposób zgodnie z potrzebami. Termin zajęcia terenu określono na 10 dni licząc od dnia rozpoczęcia prac zgodnie z wnioskiem, przy czym termin rozpoczęcia robót budowlanych ma rozpocząć bieg od dnia ostateczności decyzji. Zobowiązano też inwestora do uporządkowania terenu w ciągu siedmiu dni po zakończeniu prac oraz do naprawienia szkód powstałych, w wyniku korzystania z sąsiedniej nieruchomości na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym. Organ wyjaśnił też, że na wniosek inwestora wydano już w sprawie decyzję nr [...], w której orzeczono o niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości w celu wykonania określonych robót budowlanych, jednak została ona uchylona przez organ II instancji, a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia Prezydentowi Miasta. Organ wyjaśnił, że następnie sprawa została zawieszona na wniosek M. G. do czasu uregulowania stanu prawnego nieruchomości po śmierci jego żony oraz wyjaśnienia przebiegu granicy między działkami nr [...] i [...] położonymi przy ul. A [...] i [...] w Ł.. Wojewoda [...] uchylił w dalszej kolejności postanowienie Prezydenta Miasta, stwierdzając brak podstaw do jego zawieszenia pomimo braku ustalonych spadkobierców po zmarłej N. G.. Odwołanie od powyższej decyzji złożył M. G. nie zgadzając się ze stwierdzeniem, że ustalenie przebiegu granicy między działkami nie ma wpływu na prowadzone postępowanie z art. 47 ust 2 Prawa budowlanego. Zdaniem strony przepis dotyczy jedynie niezbędnych prac przygotowawczych lub robót budowlanych, nie dotyczy jednak prac budowlanych związanych z dociepleniem ściany styropianem. Dodał, że nie był stroną postępowania w przedmiocie zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych, a nadto MODGiK wydał dwie sprzeczne ze sobą mapy wskazujące granice jego działki oraz sąsiedniej. Wniósł o zbadanie problemu przebiegu granicy, a dopiero potem rozstrzygnięcie o zasadności wejścia. Strona wyjaśniła, że nie ma zastrzeżeń co do wejścia i dokonania rozkopu w celu wykonania izolacji, jednak nie zgadza się na docieplenie ściany. Strona wniosła o uchylenie decyzji w całości i zawieszenie postępowania do czasu wyjaśnienia przez PINB legalności oraz prawidłowości wybudowania i użytkowania budynku sąsiadki oraz przebiegu granicy przez MODGiK, a także uregulowania stanu prawnego działki. Odwołanie od decyzji złożyła również A. C. kwestionując termin rozpoczęcia realizacji prac budowlanych przypadający na okres zimowy, wskazując, że najpewniejsze będzie wykonanie prac w okresie 7-16 maja 2012 r. Decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz.1071 ze zm.) Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu i czasookresu wykonania przedmiotowych robót budowlanych i w tym zakresie orzekł, że udostępnienie terenu winno nastąpić w okresie 7 dni roboczych, w terminie pomiędzy 7 maja 2012 r. a 16 maja 2012 r. w godzinach od 9.00 do 18.00, w czasie sprzyjających warunków pogodowych, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy doszedł do przekonania, iż w przedmiotowej sprawie wystąpiły wszystkie przesłanki, które determinują organ do wydania decyzji w trybie art. 47 ustawy Prawo budowlane. Brak zgody choćby jednego współwłaściciela należy traktować jako "nieuzgodnienie warunków", tj. brak zgody "właściciela sąsiedniej nieruchomości" na wykonanie określonych robót budowlanych. Wskazał, że w dniu [...] A. C. dokonała skutecznego zgłoszenia robót budowlanych i kilkukrotnie próbowała uzyskać zgodę właścicieli nieruchomości. Bliskie usytuowanie budynku od granicy powoduje, iż wykonanie przedmiotowych robót budowlanych nie jest możliwe wyłącznie z działki nr ewid. [...], do ich wykonania niezbędne jest wejście na działkę sąsiednią, tj. nr ewid. [...]. W ocenie organu odwoławczego należy wziąć jednak pod uwagę warunki atmosferyczne mogące panować wczesną wiosną, dlatego też przychylił się do wniosku inwestora i w konsekwencji uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu i czasookresu wykonania przedmiotowych robót budowlanych. Dodał, że na etapie tego postępowania organ nie bada przebiegu granicy pomiędzy działkami właściciela sąsiedniej nieruchomości i inwestora. Uprawnienie inwestora do dysponowania gruntem na cele budowlane podlega bowiem badaniu na etapie złożenia zgłoszenia. Skargę na powyższą decyzję złożył M. G. zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie. Skarżący podtrzymał argumentację zawartą w odwołaniu i zarzucił naruszenie praw nabytych decyzjami administracyjnymi, na nadto naruszenie art. 7, art.10, art. 77 K.p.a. oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Zdaniem skarżącego wyjaśnienie przebiegu granicy pomiędzy posesjami powinno być przez organ odwoławczy potraktowane jako zagadnienie wstępne w postępowaniu dotyczącym zakresu planowanych robót budowlanych, w tym głównie docieplenia obiektu. Podważył też konieczność wykonania robót budowlanych. Zarzucił też naruszenie art. 10 K.p.a. poprzez brak ustalenia kręgu stron postępowania z uwagi na orzekanie w sprawie w stosunku do nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, a nadto naruszenie art. 139 K.p.a.. Dodał, że organ nie ustalił z nim terminu realizacji robót, umożliwia ich realizację pod nieobecność skarżącego, a także dowolne posługiwanie się jego nieruchomością oraz swobodne poruszanie się po tym terenie. W piśmie z dnia 23 kwietnia 2012 r. zatytułowanym "Uzupełnienie skargi z dnia [...]" podniósł, że wydane decyzje administracyjne powodują, że A. C. dokona docieplenia budynku zajmując w ten sposób część działki sąsiedniej, co narusza jego prawo własności. Zarzucił też rozbieżność decyzji o niezbędności wejścia na teren sąsiedni co do zakresu robót budowlanych z zakresem robót objętych zgłoszeniem. Zarzucił także nie zastosowanie przepisu art. 30 ust. 7 pkt 1 Prawa budowlanego w części dotyczącej zagrożenia mienia tj. ogrodzenia oraz roślin. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Postępowanie w sprawie należało umorzyć. Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje przede wszystkim orzekanie w sprawach skarg na rozstrzygnięcia, akty, czynności i bezczynność określone w art. 3 § 2 w/w ustawy. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności. Zgodnie natomiast z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Przy tym określenie "stało się" oznacza ujawnienie przyczyny, która w chwili wniesienia skargi nie istniała, a wystąpiła dopiero w toku rozpoznania sprawy. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdyż po wniesieniu skargi zaistniały okoliczności, uzasadniające stwierdzenie, że rozpoznanie skargi stało się bezprzedmiotowe. Bezspornym w niniejszej sprawie jest, co potwierdzają oświadczenia stron złożone na rozprawie w dniu 16 listopada 2012 r., że zakres prac objętych decyzją organu I instancji został wykonany. Taka sytuacja odpowiada niewątpliwe trzeciej ze wskazanych przesłanek uzasadniających umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego. Zaskarżona decyzja została definitywnie wykonana, wypełniając tym samym swoją rolę. Przestał zatem istnieć przedmiot zaskarżenia, bowiem orzeczenie o niezbędności wejścia przez A. C. na teren sąsiedniej nieruchomości zostało zrealizowane. Mimo realizacji zaskarżonej decyzji, Sąd pragnie ustosunkować się do zarzutów podnoszonych przez skarżącego. Przepis art. 47 ust. 2 Prawa budowlanego dotyczy sytuacji, w której posadowione budynki znajdują się na granicy działki sąsiedniej i nie ma innej możliwości przeprowadzenia przez inwestora prac przygotowawczych lub budowlanych jak tylko poprzez wejście na teren posesji sąsiedniej. Takiego stanu faktycznego dotyczy przedmiotowa decyzja. Organy słusznie uznały, że w celu wykonania robót budowlanych niezbędne jest wejście na nieruchomość skarżącego, bowiem ściana budynku inwestora znajduje się w granicy działek, stąd nie ma innej możliwości właściwego wykonania planowanych prac jak tylko z terenu nieruchomości skarżącego. Do wykonania robót niekiedy niezbędne jest ograniczenie praw właściciela sąsiedniej nieruchomości. Ograniczenie to może mieć charakter dowolny – gdy sąsiad wyraża zgodę lub w drodze decyzji administracyjnej – w przypadku braku zgody właściciela na wejście na posesję. Niezależnie jednak od rodzaju ograniczenia właściciel sąsiedniej posesji nie jest uprawniony do określenia, jaki zakres robót ma być wykonywany w sąsiednim budynku. Przepis art. 47 ust. 1 Prawa budowlanego ogranicza się bowiem jedynie do kwestii niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości w celu wykonania zamierzonych przez niego robót budowlanych (por. wyrok NSA z dnia 9 września 2005 r. sygn. akt II OSK 15/05 publ. LEX nr 194720; wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 września 2004 r. sygn. akt IV SA 3683/02 publ. LEX nr 160603; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 7 kwietnia 1998 r. sygn. akt II SA/Gd 1880/96 publ. LEX nr 61641). Dlatego też podważanie przez skarżącego konieczności wykonania robót przez inwestora nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie, jak słusznie zauważyły organy administracji, spełnione zostały wszystkie przesłanki z art. 47 Prawa budowlanego – inwestor wielokrotnie próbował uzyskać zgodę na wejście na teren sąsiedniej nieruchomości od jej właściciela, wejście na teren sąsiedniej nieruchomości z uwagi na usytuowanie budynku inwestora uznać należy za niezbędne, a inwestor dokonał skutecznego zgłoszenia właściwemu organowi planowanych robót budowlanych. Podnoszona przez skarżącego okoliczność śmierci jednego ze współwłaścicieli nieruchomości, której dotyczy zezwolenie nie ma wpływu na wynik sprawy w tym znaczeniu, że brak ustanowienia ewentualnych spadkobierców de facto oznacza brak ich zgody, co z kolei wypełnia przesłankę braku zgody właściciela z art. 47 ust. 2 Prawa budowlanego. Dlatego też, organy nie naruszyły w tym zakresie art. 10 K.p.a. poprzez brak ustalenia kręgu stron postępowania. Wskazać ponadto należy, że podnoszone przez skarżącego na rozprawie kwestie związane z naruszeniem przez sąsiadkę granicy działki nie mogło podlegać ocenie Sądu w niniejszym postępowaniu. Stosownie bowiem do art. 47 ust. 2 Prawa budowlanego rozpatrując wniosek inwestora o zezwolenie na wejście na teren sąsiedniej nieruchomości, organ ogranicza się jedynie do dokonania oceny niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości. W przypadku zasadności wniosku, zobowiązany jest do określenia zakresu czasowego i przedmiotowego zamierzonych robót budowlanych, co oznacza, że na etapie tego postępowania organ nie bada przebiegu granicy pomiędzy działkami właściciela sąsiedniej nieruchomości i inwestora (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 110/09 publ. LEX 569566; wyrok WSA). W związku z powyższym, przyznać należy rację organowi, że spór o granicę nie stanowi zagadnienia wstępnego w postępowaniu dotyczącym zakresu planowanych robót budowlanych. Na marginesie wspomnieć można tylko, że wszelkie spory między właścicielami sąsiednich nieruchomości związane z naruszeniem prawa własności winny zostać rozstrzygnięte na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. Sąd nie był też uprawniony do badania zarzutu skarżącego dotyczącego przekroczenia zakresu prac wskazanych w decyzji. Ewentualne wykonanie robót budowlanych niezgodnie z decyzją orzekającą o niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości dotyczy realizacji decyzji będącej przedmiotem niniejszego postępowania, czyli kolejnego etapu działań inwestora i może być ewentualnie przedmiotem postępowania w sprawie samowoli budowlanej prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego. Wobec wykonania zaskarżonej decyzji oraz braku uzasadnionych zarzutów skarżącego, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi orzekł o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego. n.k-o.