II SA/Łd 50/26

Dnia 9 kwietnia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Porczyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Sędzia WSA Michał Zbrojewski Protokolant Starszy asystent sędziego Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2026 roku sprawy ze skargi M. D. i M.D.1 na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 14 listopada 2025 roku nr 225/2025 znak: WOP.7721.222.2025.DB w przedmiocie nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego oddala skargę. Decyzją z dnia 14 listopada 2025 r., nr 225/2025, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572) – dalej: k.p.a.; art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 682) – dalej: p.b.; Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi po rozpatrzeniu odwołania M.D. i M.D.2 od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poddębicach z 26 kwietnia 2024 r., nr 18/2024 orzekającej ww. rozbiórkę samowolnie wykonanego obiektu budowlanego gospodarczego o powierzchni zabudowy 100 m2, oznaczonego symbolem "A" (pomieszczenie A1 i A2) na załączniku graficznym, stanowiącym integralną część niniejszej decyzji (szkic sytuacyjny do protokołu z oględzin przeprowadzonych 16 listopada 2023 r.) zlokalizowanego na działkach oznaczonych numerem ewidencyjnym gruntów [...] i [...] w m. R., [..] Z.: 1. uchylił w całości decyzję organu I instancji; 2. nakazał M.D. i M.D.2 na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 p.b. rozbiórkę samowolnie wykonanego obiektu budowlanego gospodarczego o powierzchni zabudowy 100m2, oznaczonego symbolem "A" (pomieszczenie A1 i A2) na załączniku graficznym, stanowiącym integralną część niniejszej decyzji (szkic sytuacyjny do protokołu z oględzin przeprowadzonych 16 listopada 2023 r.) zlokalizowanego na działkach oznaczonych numerem ewidencyjnym gruntów [...] i [...], położonych w miejscowości R., gmina P. Z dokonanych w sprawie, istotnych dla jej rozstrzygnięcia ustaleń faktycznych wynika, że postępowanie w sprawie legalności budowy przedmiotowego obiektu budowlanego gospodarczego "A" wszczęto zawiadomieniem z dnia 15 listopada 2017 r., modyfikowanym kolejno postanowieniami Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poddębicach z dnia 18 października 2018 r. oraz z dnia 20 sierpnia 2019 r. Z akt sprawy wynika także, że wszczęcie postępowania w sprawie poprzedził kierowany do ww. organu wniosek z dnia 3 października 2017 r. B. K. i A.K.(właścicieli nieruchomości o nr ew. [...], R., gm. P.) o przeprowadzenie kontroli, pod kątem zgodności z obowiązującymi przepisami prawa, budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce sąsiedniej nr ew. [...], R., gm. P., stanowiącej własność M.D. i M.D.2. W wyniku przeprowadzonych kontroli na miejscu w dniach 19 października 2019 r., 18 kwietnia 2018 r., 26 września 2018 r., 26 kwietnia 2019 r., 16 listopada 2023 r. ustalono, że sporny obiekt budowlany gospodarczy "A" o powierzchni zabudowy 100 m2, w kształcie litery "L", o wymiarach 18,70 m x 6,30 m przylega bezpośrednio do zlokalizowanego na działce ew. nr [...] budynku mieszkalnego. Dwie tylne ściany obiektu, od strony wschodniej oraz od strony południowej (zgodnie z załączonym szkicem do skarżonej decyzji) stanowią ogrodzenie nieruchomości z płyt betonowych (ogrodzeniowych) o wysokości 3 m + 6 płyt, trwale połączonych z gruntem za pomocą słupów. Ściany od wewnątrz podwórka ocieplone styropianem, dach drewniany pokryty blachą , wsparty na słupkach, spadek dachu na działkę sąsiednią, brak rynien i rur spustowych. Wewnątrz budynku wydzielone 2 pomieszczenia (A1 i A2). W toku postępowania, w oparciu między innymi o wyjaśnienia zgłoszonych przez strony świadków, jaki pozyskane do akt sprawy fotogramatyczne zdjęcie lotnicze działki ew. nr [...] wykonane na dzień 7 sierpnia 2009 r. oraz materiały z zasobu geodezyjnego Starostwa Poddębickiego dotyczące ww. działki ustalono, że sporny budynek powstał w latach 2012-2015. Z załączonego do akt sprawy operatu wznowienia granic z 2018 r. (przyjętego do zasobu geodezyjnego Starostwa Poddębickiego) wynika nadto, że fragment tylnej ściany spornego budynku od strony południowej znajduje się w działce ew. nr [...]. Ustalono również, że inwestorzy nie dysponują zezwoleniem na budowę spornego budynku gospodarczego A. W toku postępowania przedłożyli jedynie w Wydziale Budownictwa Inwestycji i Zamówień Publicznych Starostwa Powiatowego w Poddębicach zgłoszenia z dnia 7 lipca 2008 r. dotyczące remontu budynku mieszkalnego oraz z dnia 7 listopada 2011 r. na remont i budowę ogrodzenia. Postanowieniem z dnia 9 października 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poddębicach wstrzymał prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie obiektu budowlanego gospodarczego "A" o powierzchni 100 m2 wykonanego bez wymaganego przepisami prawa budowlanego pozwolenia, należącego do M. i M. D.2, zlokalizowanego na działkach ew. nr [...] i [...] i nakazał przedstawić w terminie do dnia 30 stycznia 2020 r.: 1. zaświadczenia Wójta Gminy P. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2. 4 egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami i uzgodnieniami oraz zaświadczeniem potwierdzającym wpis projektanta na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego; projektant ma obowiązek zapewnić sprawdzenie projektu architektoniczno - budowlanego pod względem zgodności z przepisami, w tym techniczno - budowlanymi, przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w odpowiedniej specjalności lub rzeczoznawcę budowlanego, zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej; 3. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane; i ustalił wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń - teren budowy zabezpieczyć przez wstępem niepożądanych osób. W wyniku rozpatrzenia zażalenia M.D. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poddębicach postanowieniem z dnia 25 czerwca 2020 r. uchylił w całości postanowienie organu I instancji i nakazał inwestorom samowolnej budowy obiektu gospodarczego oznaczonego jako obiekt "A" (o powierzchni 100 m2): 1. dokonanie niezbędnych zabezpieczeń terenu budowy przed wstępem osób niepożądanych; 2. przedłożenie w siedzibie organu I instancji, w terminie do dnia 31 grudnia 2020 r.: a) decyzji Wójta Gminy Poddębice o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla działek oznaczonych nr ewidencyjnym gruntów [...] i [...], b) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1 i 2 p.b, to jest: 4 egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, sprawdzonego pod względem zgodności z przepisami, w tym techniczno - budowlanymi, przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w odpowiedniej specjalności oraz zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, aktualnego na dzień opracowania projektu, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zakreślony termin do wykonania ww. obowiązków był przedłużany na wniosek inwestorów odpowiednio: do dnia 31 lipca 2021 r. (postanowienie z dnia 25 lutego 2021r.), do dnia 31 grudnia 2021 r. (postanowienie z dnia 6 września 2021 r.). W zakreślonym terminie inwestorzy nie wykonali obowiązków nałożonych ww. postanowieniem z dnia 25 czerwca 2020 r. Wobec powyższego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poddębicach decyzją z dnia 26 kwietnia 2024 r. wydaną na podstawie art. 48 ust. 1 p.b. nakazał M.D. i M.D.2 rozbiórkę samowolnie wykonanego obiektu budowlanego gospodarczego o powierzchni zabudowy 100m2 oznaczonego jako obiekt "A" (pomieszczenie A1 i A2) zlokalizowanego na działkach oznaczonych numerem ewidencyjnym gruntów [...] i [...], R., [...] Z.. Wskutek rozpatrzenia odwołania inwestorów Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi decyzją z dnia 23 lipca 2024 r. uchylił w całości decyzję organu I instancji i nakazał M.D. i M.D.2 rozbiórkę samowolnie wykonanego obiektu budowlanego gospodarczego o powierzchni zabudowy 100m2 oznaczonego jako obiekt "A" (pomieszczenie A1 i A2) zlokalizowanego na działkach oznaczonych numerem ewidencyjnym gruntów [...] i [...], R., [...] Z.. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, iż podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 września 2020 r. Dalej organ odwoławczy wskazał, iż wobec bezspornych ustaleń faktycznych, co do charakteru samowoli budowlanej spornego obiektu budowlanego gospodarczego A, jak i nie wykonania przez inwestorów w zakreślonym terminie, nałożonych na nich postanowieniem Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poddębicach z dnia 25 czerwca 2020 r. obowiązków w postępowaniu legalizacyjnym, procedujące w sprawie organy nadzoru budowlanego zobligowane były, stosownie do treści art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 p.b., do orzeczenia o nakazie rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego. Odnosząc się do kwestii wydania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. rozstrzygnięcia o charakterze reformatoryjnym organ odwoławczy wskazał, iż wynikało to z błędnego przywołania przez organ I instancji, w podstawie prawnej kwestionowanej odwołaniem decyzji, jedynie art. 48 ust. 1 p.b. Od powyższej decyzji M.D. i M.D.2, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wywiedli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który prawomocnym wyrokiem z dnia 29 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 694/24 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż w kontrolowanej sprawie nie ulega wątpliwości i nie był kwestionowany w skardze, samowolny charakter przedmiotowego obiektu budowlanego "A", jak również fakt, że właściciele nieruchomości, którym służy przedmiotowy obiekt, pomimo nałożonego na nich obowiązku, postanowieniem z dnia 25 czerwca 2020 r., nr 93/2020, w zakreślonym terminie nie przedłożyli dokumentów niezbędnych do jego legalizacji (art. 48 ust. 2 i ust.3 p.b.). Sąd podkreślił, że specyfika postępowania legalizacyjnego powoduje, że po wydaniu postanowienia na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 p.b., zakres zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uzależniony jest w całości od aktywności strony zobowiązanej do przedłożenia odpowiednich dokumentów. W rozpoznawanej sprawie, wobec braku wykonania nałożonego obowiązku, organy nadzoru budowlanego były zobligowane do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę przedmiotowego obiektu budowlanego w oparciu o art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 p.b. Sąd za prawidłowe uznał także stanowisko organu odwoławczego, co powołania przez organ procedujący w I instancji, niepełnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, wskazując wyłącznie przepis art. 48 ust. 1 p.b. Powyższe uchybienie trafnie zostało dostrzeżone w toku postępowania odwoławczego przez organ II instancji, który w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., starał się sanować błędy popełnione przez organ I instancji, uchylając w całości decyzję organu I instancji z dnia 26 kwietnia 2024 r. i ponownie orzekając o nakazaniu skarżącym rozbiórki spornego obiektu budowalnego gospodarczego. W ocenie Sądu organ odwoławczy uczynił to jednak wadliwie. Co prawda, podstawa prawna poddanego sądowej kontroli rozstrzygnięcia została określona prawidłowo - jako art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 p.b., tym niemniej błędnie określone zostały numery działek ewidencyjnych, na których usytuowany jest obiekt budowlany objęty nakazem rozbiórki oraz gmina, w której te działki się znajdują, czego również nie dostrzegł uprzednio organ I instancji. Sąd podkreślił, że decyzja o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego powinna w sposób precyzyjny opisywać obiekt podlegający przymusowej rozbiórce, zarówno co do jego wymiarów jak i usytuowania na konkretnej działce ewidencyjnej gruntu, położonej w konkretnym obrębie ewidencyjnym gruntów, bowiem to na jej podstawie w przypadku gdy inwestor nie wykona w sposób dobrowolny orzeczonego obowiązku, będzie sporządzany tytuł wykonawczy w postępowaniu egzekucyjnym. Egzekucja obowiązku rozbiórki nie może dotyczyć obiektu nieistniejącego czy też obiektu istniejącego, ale położonego w innym miejscu aniżeli objęty postępowaniem administracyjnym albo innego obiektu co prawda istniejącego i objętego decyzją o nakazie rozbiórki, ale wydaną w ramach innego postępowania administracyjnego. Błędne zidentyfikowanie obiektu podlegającego nakazowi rozbiórki może bowiem skutkować bezprzedmiotowością postępowania egzekucyjnego. Przez precyzyjne określenie przedmiotu rozbiórki należy rozumieć zawarcie w decyzji szczegółowego opisu obiektu podlegającego rozbiórce opierającego się na wskazaniu wszystkich tych informacji, które w sposób wystarczający będą pozwalały tenże obiekt prawidłowo identyfikować. Zdaniem Sądu numerów ewidencyjnych działek i ich usytuowania, na których zrealizowano obiekt objęty nakazem rozbiórki nie można traktować jako cyfr czy oznaczeń, które nic nie znaczą. Numer działki jest desygnatem konkretnej powierzchni gruntu - nieruchomości z wszelkimi tego konsekwencjami wynikającymi z przepisów prawa. Numer działki funkcjonuje w obrocie prawnym jako nazwa własna, określająca konkretną wielkość i ukształtowanie terenu z czym wiążą się konkretne prawa. j Zaznaczył nadto, że stwierdzone w sprawie uchybienia nie mogą zostać sanowane w trybie sprostowania decyzji na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. W wyniku ponownego rozpatrzenia odwołania, zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia 14 listopada 2025 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poddębicach i nakazał M.D. i M.D.2 na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 p.b. rozbiórkę samowolnie wykonanego obiektu budowlanego gospodarczego o powierzchni zabudowy 100m2, oznaczonego symbolem "A" (pomieszczenie A1 i A2) na załączniku graficznym, stanowiącym integralną część niniejszej decyzji (szkic sytuacyjny do protokołu z oględzin przeprowadzonych 16 listopada 2023 r.) zlokalizowanego na działkach oznaczonych numerem ewidencyjnym gruntów [...] i [...], położonych w miejscowości R., gmina P.. W obszernym uzasadnieniu organ odwoławczy uwzględniając wiążącą ocenę prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 694/24, wskazał, iż wobec bezspornych ustaleń faktycznych, co do charakteru samowoli budowlanej spornego obiektu budowlanego gospodarczego "A", jak i nie wykonania przez inwestorów w zakreślonym terminie, nałożonych na nich postanowieniem Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poddębicach z dnia 25 czerwca 2020 r. obowiązków w postępowaniu legalizacyjnym, procedujące w sprawie organy nadzoru budowlanego zobligowane były, stosownie do treści art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, w brzmieniu obowiązujący do dnia 19 września 2020 r., do orzeczenia o nakazie rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego. Odnosząc się do kwestii wydania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. rozstrzygnięcia o charakterze reformatoryjnym organ odwoławczy wskazał, iż wynikało to z błędnego przywołania przez organ I instancji, w podstawie prawnej kwestionowanej odwołaniem decyzji, jedynie art. 48 ust. 1 p.b. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M.D. i M.D.2, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucali naruszenie: - art. 1 pkt 1 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie sprawy w trybie administracyjnym i stosowanie przepisów postępowania administracyjnego; - art. 1 k.p.c. poprzez rozstrzygnięcie w trybie administracyjnym sprawy cywilnej należącej do właściwości sądu cywilnego. Skarżący wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania i kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących wskazał, że skarżący wznieśli budynek gospodarczy częściowo na swojej działce (nr ew. [...]), a częściowo na działce nr ew. [...] będącej własnością uczestników postępowania - naruszając w ten sposób ich własność. Organy administracyjne obu instancji uznały, że doszło do samowoli budowlanej i nakazały rozbiórkę całego budynku gospodarczego, a więc również tej jego części, która znajduje się na działce stanowiącej własność zainteresowanych. Postępowanie w tej sprawie toczyło się w trybie administracyjnym. Zdaniem pełnomocnika skarżących wniosek uczestników postępowania z 2017 r. w sprawie "oględzin" budynku wybudowanego przez skarżących, zmierzał do ochrony ich własności w trybie postępowania administracyjnego. Tymczasem w przypadku dochodzenia praw właścicielskich (naruszenie własności) drogą właściwą jest postępowanie przed sądem powszechnym. W tej sytuacji droga administracyjna w tej sprawie jest niedopuszczalna, a zainteresowani mogą dochodzić swoich roszczeń w trybie cywilnym. Jest to tym bardziej zasadne, że postępowanie administracyjne w sprawie samowoli budowlanej toczyło się na wniosek zainteresowanych, a nie z urzędu. W związku z powyższym, w ocenie strony skarżącej zaskarżona decyzja winna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. W odpowiedzi na skargę Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi wnosił o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W dniu 9 kwietnia 2026 r. na rozprawie pełnomocnik skarżących popierał skargę i przedstawioną w niej argumentację. Wskazywał dodatkowo, że wnosi ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na rozbieżność podjętego rozstrzygnięcia z jego uzasadnieniem. Wskazywał bowiem, że zgodnie z rysunkiem stanowiącym integralny załącznik do zaskarżonej decyzji orzeczona rozbiórka dotyczy budynku usytuowanego na działce ew. nr [...]. Sporny budynek jest natomiast częściowo usytuowany na działce ew. nr [...], to zaś zdaniem pełnomocnika skarżących uniemożliwia rozbiórkę całego budynku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r. poz. 143 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi M.D. i M.D.2, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, uczynili decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 15 listopada 2025 r. wydaną w przedmiocie nakazu rozbiórki samowolnie wykonanego obiektu budowlanego gospodarczego o powierzchni zabudowy 100 m2, oznaczonego symbolem "A" (pomieszczenie A1 i A2) na załączniku graficznym, stanowiącym integralną część niniejszej decyzji (szkic sytuacyjny do protokołu z oględzin przeprowadzonych 16 listopada 2023 r.) zlokalizowanego na działkach oznaczonych numerem ewidencyjnym gruntów [...] i [...] w m. R., gm. P.. Podstawę prawną kwestionowanego skargą rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 682) – dalej: p.b., w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 września 2020 r. Zgodnie bowiem z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 471), której przepisy weszły w życie w dniu 19 września 2020 r., do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 (p.b. – uwaga Sądu) stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. W rozpoznawanej sprawie bezspornym pozostaje, że postępowanie w sprawie legalności budowy przedmiotowego obiektu budowlanego gospodarczego A wszczęte zostało zawiadomieniem z dnia 15 listopada 2017 r., modyfikowanym kolejno postanowieniami Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poddębicach z dnia 18 października 2018 r. oraz z dnia 20 sierpnia 2019 r. i nie zostało zakończone do dnie wejścia w życie ww. ustawy. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie. Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie przez sąd pierwszej instancji istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, a więc nie tylko samą wykładnię w ścisłym tego słowa znaczeniu. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność) zostało uznane za wadliwe. Ocena ta może odnosić się do przepisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego i dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 grudnia 2006r., VII SA/Wa 1803/06; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei wskazania stanowią konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w danej sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania mają wytyczać kierunek działania organu przy ponownym przyszłym rozpoznaniu sprawy, określają one sposób ich postępowania w przyszłości. Mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości. Między oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi więc ścisły związek (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2006r., I OSK 1377/05; wyrok NSA z dnia 13 września 2006r., II FSK 1099/05; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast związanie sądu oceną prawną wyrażoną w wyroku wydanym w danej sprawie oznacza, że przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym nie może on formułować ocen odmiennych od wiążącej go oceny prawnej, ale musi się do niej zastosować oraz konsekwentnie reagować na naruszenie tych zasad przez organy przy rozpoznawaniu skargi na akt wydany po wyroku formułującym ocenę prawną. W razie wnoszenia kolejnych skarg z powodu niewłaściwego wykonania zapadłego wyroku uwzględniającego skargę, sąd administracyjny jedynie weryfikuje sposób wywiązania się organów ze skierowanych do nich wskazań, nie wnika natomiast w materię objętą zakresem wcześniejszych ocen (por. wyrok NSA z 25 kwietnia 2018 r., I FSK 985/16; wyroki WSA w Gliwicach z 19 kwietnia 2018 r., I SA/Gl 77/18; z 15 maja 2018 r., IV SA/Gl 1124/17; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ocena zasadności nakazu rozbiórki obiektu budowlanego gospodarczego "A", zlokalizowanego na działkach oznaczonych numerem ewidencyjnym gruntów [...] i [...], R., gmina P. była już przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Łodzi, który prawomocnym wyrokiem z dnia 29 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 694/24 uchylił wcześniej wydaną w sprawie decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 23 lipca 2024 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ odwoławczy. W ww. wyroku Sąd uwzględniając bezsporne ustalenia faktyczne, co do realizacji spornego obiektu budowlanego w warunkach samowoli budowlanej, potwierdził zasadność obowiązku rozbiórki w stosunku do przedmiotowej inwestycji. Po pierwsze Sąd jednoznacznie przesądził wówczas, że stwierdzony przez organ II instancji stan faktyczny sprawy nakazywał, jak słusznie wskazano w decyzji, zastosowanie wobec skarżących procedury określonej w art. 48 ustawy Prawo budowlane, w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ww. ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw. Po drugie Sąd stwierdził, że w kontrolowanej sprawie nie ulega wątpliwości i nie był kwestionowany w skardze, samowolny charakter przedmiotowego obiektu budowlanego, jak również fakt, że właściciele nieruchomości, którym służy przedmiotowy obiekt, postanowieniem organu z 25 czerwca 2020 r., nr 93/2020 zostali zobowiązani do przedłożenia dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 p.b. Termin wykonania obowiązków zawartych w tym postanowieniu został dodatkowo dwukrotnie przedłużony (postanowieniem z 25 lutego 2021 r., nr 62/1/2021 oraz postanowieniem z dnia 6 września 2021 r., nr 196/1/2021). Mimo to zobowiązani nie przedłożyli wymaganych dokumentów. Sąd przypomniał, że specyfika postępowania legalizacyjnego powoduje, że po wydaniu przez organ pierwszej instancji postanowienia na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 p.b, zakres zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uzależniony jest w całości od aktywności strony zobowiązanej do przedłożenia odpowiednich dokumentów. W tej sytuacji organ nadzoru budowlanego był zobligowany do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę przedmiotowego obiektu budowlanego w oparciu o art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 p.b. Zatem Sąd w sposób jednoznaczny ustosunkował się do rozstrzygnięcia, jakie powinno w sprawie zapaść. Po trzecie Sąd wskazał, że jego zdaniem stwierdzona wadliwość decyzji polegająca na niewłaściwym oznaczeniu działki, na terenie której mają być prowadzone roboty rozbiórkowe nie jest oczywistą omyłką w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a., a zatem nie podlega sprostowaniu w trybie tego przepisu. Ewentualne sprostowanie przez organ w ten sposób decyzji byłoby równoznaczne ze zmianą decyzji tj. zmianą rozstrzygnięcia co do terenu, na którym mają być prowadzone roboty rozbiórkowe. Zmiana zaś rozstrzygnięcia decyzji w zakresie miejsca wykonywania robót rozbiórkowych, nawet podjętego na skutek błędu bądź wskutek mylnego wyobrażenia o stanie faktycznym albo prawnym, nie podpada pod pojęcie błędu czy omyłki w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a. W przypadku bowiem wad istotnych decyzji, tryb jej weryfikacji nie może być zastąpiony przez tryb usuwania wad nieistotnych (błędów, omyłek). Wadliwą decyzję ostateczną można wzruszyć tylko w drodze nadzwyczajnych środków prawnych. Innymi słowy wadliwość zaskarżonej decyzji sprowadzała się jedynie do niewłaściwego oznaczenia działki, na terenie której mają być prowadzone roboty rozbiórkowe. Sąd nie zakwestionował zatem trybu prowadzonego postępowania w oparciu o przepisy art. 48 p.b. i zasadności rozstrzygnięcia o rozbiórce w związku z niewywiązaniem się przez inwestorów z obowiązku przedłożenia wymaganych dokumentów celem legalizacji samowoli budowlanej. Po czwarte Sąd wskazał, że skoro błędy stwierdzone w poddanych kontroli decyzjach organów obu instancji nie mogą zostać sanowane przez organ w trybie art. 113 § 1 k.p.a., należało usunąć z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję organu II instancji jako wydaną z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu istotnie rzutującym na wynik sprawy, celem sanowania popełnionych uprzednio błędów w ponownie prowadzonym postępowaniu. Z tego wynika, że tylko błędne oznaczenie miejscowości, w której położone są działki przesądziło o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji, przy czym sąd zaznaczył, że tylko w tym zakresie organ powinien sanować popełnione błędy. Po piąte Sąd stwierdził, że organ I instancji orzekł prawidłowo o obowiązku rozbiórki (art. 48 ust 1 p.b.), pominął jedynie przepis odsyłający organ do tego przepisu podstawowego, już po wydaniu postanowienia o wstrzymaniu robót (art. 48 ust. 4 p.b.). Ta teza również potwierdza zasadność orzeczenia rozbiórki. Wreszcie przypomnieć należy, że Sąd orzekł wyłącznie o uchyleniu decyzji organu II instancji, uznając przy tym, że będzie to wystarczające do usunięcia nieprawidłowości zawartych w rozstrzygnięciu organu I instancji, przez wydanie odpowiedniej decyzji reformatoryjnej, w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Skarżący nie kwestionowali zasadności ww. wyroku z dnia 29 maja 2024 r. w ramach przysługującego im uprawnienia wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W ocenie orzekającego w niniejszej sprawie Sądu, ponownie rozpatrując sprawę Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi, stosownie do art. 153 p.p.s.a., uwzględnił wskazania zawarte w ww. prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 maja 2025 r., II SA/Łd 694/24. Orzekając ponownie, stosownie do uprawnienia wynikającego z ww. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., o uchyleniu w całości decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poddębicach z dnia 26 kwietnia 2024 r., z uwagi na niepełne wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, orzekł, co do istoty sprawy, nakazując skarżącym rozbiórkę przedmiotowego obiektu budowlanego gospodarczego "A", określając jednocześnie w sposób prawidłowy jego usytuowanie na działkach ew. nr [...] i [...], R., gm. P.. Jednocześnie raz jeszcze przypomnieć należy, uwzględniając ocenę prawną wyrażoną w ww. prawomocnym wyroku z dnia 29 maja 2025 r., że przesądzona już kwestia zasadności orzeczenia o rozbiórce spornego obiektu budowlanego "A", nie mogła być ponownie badana zarówno przez organ II instancji, jak i Sąd rozpoznający niniejszą skargę. Odnosząc się natomiast do podniesionych w skardze zarzutów wskazać jedynie wypada, że wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżących sprawa w przedmiocie samowolnej budowy obiektu budowlanego jest sprawą z zakresu prawa administracyjnego materialnego, którą regulują przepisy ustawy Prawo budowlane. Ustawa ta określa również właściwość rzeczową organów administracji i tak z art. 83 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego wprost wynika, że do właściwości powiatowego inspektora nadzoru budowlanego, jako organu pierwszej instancji, należą zadania i kompetencje, o których mowa m.in. w art. 48-51 tej ustawy, z kolei organem wyższego stopnia w stosunku do powiatowego inspektora nadzoru budowlanego jest wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego. Natomiast postępowanie administracyjne prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, co wprost wynika z art. 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco. Sprawa z zakresu samowoli budowlanej prowadzona w oparciu o przepisy k.p.a. i przepisy ustawy Prawo budowlanej nie wyklucza natomiast roszczeń cywilnoprawnych, w tym m.in. roszczeń odszkodowawczych wynikających z naruszenia prawa własności, czy też roszczeń posesoryjnych w przypadku naruszenia posiadania. Są to jednak kwestie znajdujące się poza właściwością i zainteresowaniem organów administracji, jak i sądu administracyjnego. Nie mniej jednak, słusznie pełnomocnik skarżących zauważa, że działka nr [...] nie należy do inwestorów. Kwestia ta była wielokrotnie poruszana w orzecznictwie sądów administracyjnych, przy analizie przepisu art. 52 p.b., określającego adresata m.in. decyzji rozbiórkowych. Zgodnie z powołanym przepisem obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego (ust. 1). Koszty związane z wykonaniem obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. W wyroku z 12 marca 2020 r., II OSK 1219/18 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że nakaz, o którym mowa w art. 52 ust. 1 p.b., powinien być w pierwszej kolejności nałożony na inwestora, który dopuścił się samowoli budowlanej i posiada tytuł prawny do nieruchomości. Zdarzają się jednak sytuacje, kiedy nakaz rozbiórki może zostać skierowany do inwestora, który nie jest właścicielem nieruchomości, np. zobowiązany do likwidacji samowoli będzie inwestor niebędący właścicielem gruntu wówczas gdy pobudował obiekt budowlany na nieruchomości bez wiedzy i zgody jej właściciela. W takiej sytuacji obciążanie właściciela nieruchomości, który nie miał nic wspólnego z samowolą budowlaną kosztami rozbiórki byłoby wysoce niesprawiedliwe i promowałoby sprawców samowoli budowlanych, zdejmując z nich odpowiedzialność za nią. W związku z tym NSA stwierdził, że zasady "superficies solo cedit" wyrażonej na gruncie prawa cywilnego, zgodnie z którą własność nieruchomości rozciąga się na rzecz ruchomą, która została połączona z nieruchomością w taki sposób, że stała się jej częścią składową (art. 191 k.c.) nie można przenosić wprost na prawo budowlane. Gdyby tak było w istocie, to nigdy nie można byłoby nałożyć nakazu rozbiórki obiektu na podmiot nie będący właścicielem gruntu i inna byłaby treść artykułu 52 p.b. W niniejszej sprawie kwestia naruszenia prawa własności działki ew.nr [...] ma jednak marginalne znaczenie, gdyż sporny budynek zlokalizowany jest tak naprawdę w granicy z tą działką i tylko nieznacznie ją przekracza. Możliwa jest zatem rozbiórka budynku od strony działki inwestorów, tj. działki ew. nr [...] bez konieczności wejścia na działkę nr [...]. Ponadto decyzja o rozbiórce spornego budynku spełnia oczekiwania właścicieli działki ew. nr [...], co potwierdza fakt, że nie została przez nich zaskarżona. Sąd rozpoznający przedmiotową skargę dostrzega również, że część spornego obiektu budowlanego gospodarczego "A", to jest jego tylne ściany od strony wschodniej oraz od strony południowej (zgodnie z załączonym szkicem do skarżonej decyzji), stanowią wykonane z płyt betonowych ogrodzenie nieruchomości skarżących (działka ew. [...]) z nieruchomością uczestników postępowania (działka ew. nr [...]), które posadowione zostało na podstawie dokonanego zgłoszenia inwestorów z dnia 7 listopada 2011 r. Niemniej jednak okoliczność ta była już przedmiotem oceny dokonywanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Łodzi w ww. prawomocnym i wiążącym wyroku z dnia 29 maja 2024 r., który, co już wcześniej wskazano nie został przez skarżących zaskarżony kasacyjnie. Również bezzasadna jest argumentacja pełnomocnika skarżących, według której droga administracyjna w tej sprawie jest niedopuszczalna, gdyż postępowanie administracyjne w sprawie samowoli budowlanej toczyło się na wniosek zainteresowanych, a nie z urzędu. W tym miejscu wskazać należy, że choć postępowanie dotyczące samowoli budowlanej na działce ew. nr [...] było wszczęte w związku z interwencją właścicieli działki ew. nr [...], to jednak postępowanie, jak każde w tego typu sprawach, było prowadzone z urzędu. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.