II SA/Łd 507/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2016r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D. N. od postanowienia Starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z dnia 26 września 2016r. w sprawie ze skargi D. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zezwolenia na wycięcie drzew p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy postanowienie Starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z dnia 26 września 2016r. A. P. D. N. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zezwolenia na wycięcie drzew. Postanowieniem z dnia 26 września 2016r. Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wskazując, że strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym jest w stanie znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków niebędących koniecznymi dla utrzymania oraz poczynienie oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Pismem z dnia 10 października 2016r. D. N. wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia podnosząc, że nie ma wystarczających środków na pokrycie kosztów sądowych. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że jest okradana z drewna z należącego do niej lasu i od wielu lat nie może otrzymać prawidłowej decyzji administracyjnej, która zezwoliłaby jej na wycięcie drzew. Sąd dwukrotnie rozpoznawał jej skargi w tym zakresie, wytykając rażące błędy organom. D. N. podkreśliła, że nie stać ją na ciągłe opłacanie kolejnych zasadnych skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: . Stosownie do art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. W myśl art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przepisy, o których mowa wyżej, stanowią odstępstwo od ogólnej zasady określonej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Strona skarżąca jest zatem zobowiązana ponosić koszty postępowania sądowego toczącego się z jej inicjatywy. Konstytucyjne prawo dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów sądowych nie stanowi ograniczenia prawa do sądu. Art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, iż każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Dlatego tylko w sytuacjach wyjątkowych dopuszczalne jest przerzucanie ciężaru ponoszenia opłat sądowych na budżet państwa. Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji prawa pomocy jest bowiem zapewnienie realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Podkreślić trzeba, że obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Sąd rozpoznający wniosek nie prowadzi postępowania dowodowego w tym zakresie. Wnioskodawca winien uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki stanowiące podstawę do uwzględnienia jego wniosku. W rozpatrywanej sprawie skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, co oznacza, że zobowiązana była do wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślić należy, że wnioskujący o przyznanie prawa pomocy powinien w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania własnego oraz rodziny. Przez wydatki utrzymania koniecznego należy rozumieć wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, takich jak żywność, mieszkanie, odzież i niezbędne opłaty. Dopiero, jeśli poczynienie oszczędności na wydatki związane z kosztami prowadzenia sprawy mogłoby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu skarżącego i jego rodziny wówczas otwiera się możliwość domagania się pomocy od państwa (por. postanowienia NSA: z dnia 19 października 2011r. w sprawie o sygn. akt II OZ 971/11, z dnia 16 stycznia 2012r. w sprawie o sygn. akt II FZ 826/11, z dnia 22 marca 2012r. w sprawie o sygn. akt II GZ 98/12, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że D. N. jest właścicielką mieszkań o powierzchni 59 m2 i 36 m2 o wartości 270 tysięcy złotych i 250 tysięcy złotych, garażu o powierzchni 15 m2 i działki leśnej o powierzchni 5 ha. Ponadto jest współwłaścicielką samochodu osobowego o wartości 40 tysięcy złotych. oraz utrzymuje się z wynajmu garażu w kwocie 500 zł miesięcznie i ze środków przekazywanych przez małżonka w kwocie 1000 zł miesięcznie. Jednocześnie z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że dochód miesięczny skarżącej jest przeznaczany na czynsze za mieszkania (900 zł miesięcznie), kredyt bankowy (400 zł miesięcznie), media i prąd (200 zł miesięcznie), ubezpieczenia (300 zł miesięcznie), opłaty dzierżawne i podatki (1600 zł rocznie). Dodatkowo D. N. ponosi liczne wydatki na prywatne leczenie i leki. Na podstawie przedstawionych w niniejszej sprawie danych o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i wydatkach Sąd doszedł do wniosku, że skarżąca nie dowiodła, że nie w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania własnego. Z informacji przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że miesięczne dochody skarżącej wynoszą 1500 zł. Jednakże, jak słusznie zauważył Referendarz sądowy, stwierdzić trzeba, że skarżąca dysponuje wyższą kwotą dochodów niż zadeklarowana w oświadczeniu o stanie majątkowym, bowiem wysokość wskazanych wydatków nie znajduje pokrycia w wysokości dochodów. Ponadto zaznaczyć należy, że skarżąca posiada znacznej wartości majątek nieruchomy, z którego może osiągać dochody z tytułu wynajmu. Podsumowując na podstawie danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz sprzeciwie Sąd stwierdził, że wnioskodawczyni jest w stanie wygospodarować środki na poniesienie kosztów postępowania sądowego, które w niniejszym postepowaniu są stosunkowo niskie, bowiem łączą się aktualnie z koniecznością uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł, a w przyszłości z ewentualną opłatą za wniosek o uzasadnienie wyroku w kwocie 100 zł czy opłatą za wniesienie środka zaskarżenia w kwocie 100 zł. Należy bowiem mieć na uwadze, że prawo pomocy stanowi formę dofinansowania z budżetu państwa i winno ograniczać się do sytuacji, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom ubogim, nieposiadającym majątku, bez stałego źródła dochodu, które nie są w stanie wygospodarować jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów postępowania. Fakt, że skarżąca poniosła już koszty innych postepowań sądowych, nie stanowi okoliczności przemawiającej za przyznaniem prawa pomocy. Stwierdzić należy, że D. N. nie wykazała w sposób wiarygodny, że nie posiada środków na sfinansowanie udziału w przedmiotowym postępowaniu sądowym. Strata finansowa, jakiej może potencjalnie doznać skarżąca biorąc udział w niniejszym postępowaniu, wiąże się z niewielkimi wydatkami i w konsekwencji - w ocenie Sądu - nie spowoduje uszczerbku w środkach koniecznych dla własnego utrzymania skarżącej. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 260 P.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu. A. P.