II SA/Łd 531/09

Dnia 13 października 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2009 roku przy udziale -- sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego - oddala skargę. LS Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2006r., nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, Burmistrz Miasta – Gminy S. odmówił B. K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na urodzonego dnia 18 września 1953r. B. K.. W uzasadnieniu organ I instancji podał, iż w dniu 14 maja 2009r. B. K. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na męża B. K. Do wniosku zostały załączone następujące dokumenty: orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, zaświadczenie o wysokości dochodów za 2007r. i kserokopia dowodu osobistego. Zgodnie natomiast z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a w/w ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. W odwołaniu od tej decyzji B. K. wniosła o jej uchylenie i przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem. Podniosła przy tym, iż w wyroku o sygn. akt P 27/07 Trybunał Konstytucyjny uznał, iż stanowiący podstawę prawną w/w decyzji art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest niezgodny z Konstytucją RP oraz wyjaśnił, że żona opiekująca się niepełnosprawnym mężem może otrzymać świadczenie pielęgnacyjne. Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn.: Dz.U. z 2001r., nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uznając zarzuty zawarte w odwołaniu B. K. za nieuzasadnione organ odwoławczy wywodził, iż zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne, co do zasady nie przysługuje osobie pozostającej w związku małżeńskim. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wydane w sprawie o sygn. akt P 27/07 dotyczy sytuacji, gdy o świadczenie pielęgnacyjne mogą się ubiegać poza rodzicem lub opiekunem faktycznym inni członkowie rodziny, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny i tym samym wbrew twierdzeniom odwołującej się, nie ma zastosowania w powyższej sprawie. Z materiału dowodowego wynika, że B. K. pozostaje w związku małżeńskim z B. K. Obowiązek taki może pojawić się dopiero po rozwiązaniu, unieważnieniu małżeństwa lub orzeczeniu separacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. nie jest organem tworzącym prawo tylko je stosującym. Nie zgadzając się z tą decyzją B. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W skardze tej wniosła o jej uchylenie i orzeczenie o przysługującym jej prawie do świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawnego męża. Podniosła, iż wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2009r., sygn. akt P 27/07 dotyczy również takich jak ona osób. Zarzuciła, iż propozycja organu sugerująca jej fikcyjny rozwód, separację jest nieuczciwa, niemoralna i krzywdząca. Zaskarżona decyzja nie dotyczy jej rodziny i ciężkiej sytuacji materialnej, lecz Z. P., którego nie zna. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sądowa kontrola decyzji administracyjnych sprawowana jest zatem wyłącznie z punktu widzenia ich legalności. Sąd administracyjny wprawdzie rozstrzyga w granicach danej sprawy, lecz nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Uwzględniając skargę sąd administracyjny, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach – stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z treści powołanych przepisów wynika zatem, iż sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego – bada z urzędu zgodność zaskarżonego aktu lub czynności z prawem materialnym i przepisami normującymi postępowanie przed organami administracji. Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja oraz poprzedzającą ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z akt sprawy wynika w sposób nie budzący wątpliwości, iż przedmiotem zaskarżonej decyzji jest odmowa przyznania B. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu opieki nad mężem – B. K., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wyrażenie w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. zrozumienia dla ciężkiej sytuacji życiowej "Z. P." jest natomiast jedynie rezultatem oczywistej omyłki nie mającej istotnego wpływu na wynik sprawy. Dodać przy tym trzeba, iż omyłka tego rodzaju podlega prostowaniu w trybie art. 113 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten zaś stanowi, iż organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie organ administracji powołał się na treść art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59, ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W myśl art. 17 ust. 2 świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy. Powołane przepisy określają zatem przesłanki pozytywne, od których wystąpienia uzależnione jest prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Katalog przesłanek negatywnych, których wystąpienie powoduje, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje zawiera natomiast art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W myśl art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, stanowiącego materialnoprawną postawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że wymagający opieki B. K. – legitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności – pozostaje w związku małżeńskim ze skarżącą B. K. Zatem w myśl powołanego art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, skoro skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem, świadczenie pielęgnacyjne jej nie przysługuje. Odnosząc się do podniesionej w skardze kwestii związanej z zakresem obowiązywania rozstrzygnięcia zawartego w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008r., sygn. akt P 27/07 (OTK-A 2008/6/107, Dz.U. nr 138, poz. 872), podkreślić należy, że orzekł on wyłącznie o niekonstytucyjności art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych tylko w takim zakresie, w jakim przepis ten uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko członkiem rodziny. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny podkreślił zresztą, iż art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zastąpił dodatek stały regulowany art. 27 ust. 1 – 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (tekst jedn. - Dz.U. z 1998r., nr 64, poz. 414 ze zm.), którego dotyczyła ocena konstytucyjna zawarta w wyroku z dnia 15 listopada 2006r. (sygn. akt P 23/05, OTK-A 2006/10/151). Obydwa przepisy dotyczą tej samej materii: prawa do pomocy ze strony państwa dla osoby zdolnej do pracy, lecz niezatrudnionej i niewykonującej innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym (także dorosłym) w sytuacji, gdy na osobie tej ciąży obowiązek alimentacyjny wobec dziecka. W powołanym wyroku z dnia 18 lipca 2008r. Trybunał Konstytucyjny nie stwierdził natomiast niekonstytucyjności art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wyłączającego z grona podmiotów uprawnionych, osoby sprawujące opiekę nad niepełnosprawnymi, pozostającymi w związku małżeńskim. Ponadto zauważyć należy, iż również w wyroku z dnia 22 lipca 2008r., sygn. akt P 41/07 (OTK-A 2008/6/109, Dz.U. Nr 138, poz. 875) Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych jedynie w zakresie, w jakim wyłączono możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego przez rodziny zastępcze spokrewnione. Nie wyjaśnił natomiast kwestii możliwości przyznania świadczenia, w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Nadmienić również trzeba, iż analogiczny pogląd prawny wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 12 lutego 2009r., sygn. akt II SA/Lu 847/08 (dostępnym w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Reasumując powyższe stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa a przedstawiona przez organ w uzasadnieniu wykładnia przepisów prawa oraz przytoczona argumentacja zasługują na uwzględnienie. Wskazane w skardze uchybienia nie stanowią naruszenia prawa materialnego ani naruszenia przepisów postępowania, a już z pewnością nie miały ani nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy - w rozumieniu art. 145 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. Nie zachodzą, też kodeksowe przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji ( art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), ani teź kodeksowe lub wynikajace z innych przepisów przesłanki do stwierdzenia naruszenia prawa ( art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Z powyższych względów Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę. LS