II SA/Łd 537/08
WyrokWSA w Łodzi2008-11-26
Skład orzekający: Czesława Nowak-Kolczyńska, Joanna Sekunda-Lenczewska, Grzegorz Szkudlarek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawo do nieodpłatnego nabycia działki gruntu, na której znajdują się budynki, przysługuje wyłącznie osobie, która przekazała gospodarstwo rolne Państwu, czy również jej następcom prawnym, w tym spadkobiercom właściciela budynków?Ratio decidendi
Prawo do nieodpłatnego nabycia działki gruntu, na której wzniesione zostały budynki, przysługuje każdemu aktualnemu właścicielowi tych budynków, niezależnie od tego, czy jest on osobą, która przekazała gospodarstwo rolne Państwu, czy też jego spadkobiercą. Celem przepisu było zniesienie odrębnej od gruntu własności budynków, poprzez zwrócenie właścicielom budynków działki gruntu ściśle z nimi związanej.Stan faktyczny
Skarżąca M.S. wniosła o zwrot działki nr 299, na której znajduje się stodoła będąca jej własnością. Działka ta została przejęta na własność Skarbu Państwa. Starosta Ł. przyznał nieodpłatnie na własność K.B. działki nr 299/1 i 299/3, odmawiając przyznania działki M.S. oraz innym osobom. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło decyzję w części i przyznało K.B. własność działek nr 299/1, 299/2 i 299/3, uznając go za jedynego spadkobiercę M.B., właścicielki budynków na działce. M.S. zaskarżyła decyzję SKO, podnosząc, że nie przeprowadzono działu spadku po A.B., a ona sama wybudowała stodołę z bratem i powinna nabyć prawo do działki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 26 listopada 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2008 roku sprawy ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego nabycia własności działki pod budynkami wyłączonymi od przekazania na własność Państwa 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi R. Ł. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokatowi R. Ł. z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Łodzi. LS
W dniu 12 września 2007 r. M. S. zwróciła się do Starosty Ł. z wnioskiem o zwrot działki nr ewid. 299, położonej we wsi O., stanowiącej własność Skarbu Państwa, na której znajduje się stodoła, będąca jej własnością. Wyjaśniła, iż przedmiotowa działka została przejęta na własność Skarbu Państwa od M.B. na mocy decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Ł. z dnia [...] nr [...].
Po zawiadomieniu stron o wszczęciu postępowania, H.B. w dniu 11 października 2007 r. wniosła o przyznanie jej prawa własności do części działki nr 299, B.P. i A.G. zażądały przyznania wspomnianej działki ich matce H.B., zaś w dniu 12 października 2007 r. M.B. zażądał przyznania mu prawa własności części w/w działki.
W dniu 31 października 2007 r. K. B. złożył pismo, w którym oświadczył, że jest właścicielem zabudowań położonych na działce nr 299, stanowiącej własność Skarbu Państwa. Wyjaśnił, iż grunty te zostały przejęte przez Skarb Państwa (bez budynków) za emeryturę jego babci M.B., mocą decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Ł. z dnia [...] nr [...]. Nadmienił przy tym, że budynki znajdujące się na spornej działce odziedziczył w całości po babci M.B..
Decyzją z dnia [...] r. znak [...] Starosta Ł. na podstawie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. nr 10, poz. 53), art. 104 K.p.a., art. 118 ust. 2a i art. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.):
1. przyznał na własność nieodpłatnie K. B. działki nr 299/1 i 299/3 o pow. 0,3642 ha, położone w obrębie O., gmina Ł.;
2. obciążył działkę nr 299/1 w obrębie O., gmina Ł. służebnością przechodu i przejazdu do działki nr 299/2,
3. odmówił przyznania na własność działki nr 299 o pow. 0,42 ha M. S., oraz części w/w działki H. B. i M. B.
Od powyższej decyzji odwołali się K. B. i M. S..
K. B. podniósł, iż jego wniosek dotyczył również zwrotu połowy działki nr 299/2, ponieważ część stodoły od strony działki nr 301/4 była budowana przez babcię M.B. Druga połowa stodoły była natomiast budowana przez M.S. Skoro bowiem babcia zgodnie z aktem własności ziemi z dnia 27 października 1975 r. była właścicielką działki nr 561 (obecnie działki nr 299), to była również właścicielką budynków znajdujących się na tej nieruchomości.
M. S. wniosła o uchylenie decyzji I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zarzuciła organowi błędne ustalenie, że to M.B. stała się wyłączną właścicielką przedmiotowej działki na mocy wspomnianego aktu własności ziemi z dnia 27 października 1975 r. Jej zdaniem, organ orzekający pominął fakt, że Wojewoda Sieradzki decyzją z dnia 19 czerwca 1991 r. nr G.III 6016/2/91 stwierdził nieważność aktu własności ziemi i w rezultacie budynki znajdujące się na działce nr 299 nie stały się wyłączną własnością K.B. Nie był on przeto uprawniony do nieodpłatnego nabycia działek 299/1 i 299/3. Uprawnienie to przysługuje spadkobiercom A.B., który był właścicielem spornej działki wraz z zabudowaniami, oprócz oczywiście budynku stodoły murowanej, należącego do odwołującej.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o podatku rolnym (Dz. U. nr 10, poz. 53 ze zm.):
1. uchyliło zaskarżoną decyzję w części przyznającej na własność K.B., nieodpłatnie, należące do Skarbu Państwa działki nr 299/1 i 299/3 o pow. 0,3642 ha położone w O., gmina Ł. i obciążającej działkę nr 299/1 służebnością przechodu i przejazdu na rzecz działki nr 299/2 i przeniosło na jego rzecz nieodpłatnie, własność należących do Skarbu Państwa działek nr 299/1, 299/2 i 299/3 o łącznej powierzchni 0,42 ha położonych w O., gmina Ł.;
2. w pozostałej części utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, organ odwoławczy podniósł, iż w toku postępowania ustalono, że działka o nr 299 (dawniej oznaczona nr 561), objęta była aktem własności ziemi z dnia 27 października 1975 r. nr ON-451/3669/75 wydanym przez Naczelnika Gminy Ł. na rzecz M.B. Wchodziła ona w skład gospodarstwa rolnego, składającego się z zabudowanej nieruchomości położonej w O. o pow. 4,56 ha objętej wspomnianym aktem własności ziemi, działki nr 297 o pow. 2,22 ha położonej w W. i działki nr 223 o pow. 0,2485 ha położonej w Ł. Decyzją Naczelnika Miasta i Gminy Ł. z dnia 2 października 1979 r. znak 8220/83/79 przedmiotowe gospodarstwo w trybie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa ze rentę i spłaty pieniężne (Dz.U. nr 21, poz. 118) zostało z urzędu przejęte na własność Państwa z powodu niskiego poziomu produkcji rolnej. Przy czym, własnością Państwa nie zostały objęte budynki położone na działce nr 561 o pow. 0,42 ha. Na wniosek M.S., które twierdziła, że budynki znajdujące się na działce siedliskowej za wyjątkiem stodoły nie należały do jej matki M. lecz do ojca A.B., Wojewoda Sieradzki decyzją z dnia 19 czerwca 1991 r. znak G.III 6016/2/91 stwierdził nieważność aktu własności ziemi z dnia 27 października 1975 r. Na skutek odwołania R.B., Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej decyzją z dnia 20 maja 1993 r. znak GZU.051/613/-970/91 uchylił w całości decyzję Wojewody Sieradzkiego z dnia 19 czerwca 1991 r. i umorzył postępowanie w sprawie.
Działka nr 561, obecnie oznaczona nr ewid. 299 o pow. 0,42 ha stanowi własność Skarbu Państwa i zabudowana jest od strony ulicy budynkiem mieszkalnym oraz komórkami użytkowanymi przez M.S. i spadkobierców po synach M. i A. małżonków B.: po A.B. przez żonę S. i synów P. i M., po M.B. przez żonę H.B. i syna M. Według sporządzonej na potrzeby niniejszego postępowania mapy projektu podziału działki nr 299, cześć działki zajęta pod budynkiem mieszkalnym, komórką i od strony zachodniej murowaną oborą o pow. 0,1777 ha oznaczona została nr 299/1. W dalszej części działki o nr 299/2 o pow. 0,594 ha znajduje się stodoła murowana, która jak twierdzi M.S. została wybudowana przez nią i brata A.B. w 1970 r. w miejsce starej stodoły, pozostałej po ojcu A.B., która spłonęła w tymże 1970 r. Stodoła była przez nich użytkowana po połowie, albowiem M.S. budowała wschodnią, a A.B. zachodnią połowę stodoły. Odwołująca korzysta ze swojej części stodoły do dnia dzisiejszego, zaś brat korzystał z niej do chwili śmierci w 1976 r. Dowodem na powyższe okoliczności jest postanowienie byłego Prezydium Rady Narodowej w Ł. Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia [...] znak [...]wraz ze szkicem sytuacyjnym siedliska udzielające jej i bratu pozwolenia na budowę stodoły murowanej w miejscu oznaczonym na szkicu cyfrą 5 oraz oświadczenie M.B. z dnia 26 października 2007 r. Według K.B., stodołę wybudowali małżonkowie S..
M.B. zmarła w 1981 r. Spadek po niej w oparciu o postanowienie Sądu Rejonowego w Łasku z dnia 29 października 1985 r. sygn. akt [...] na podstawie testamentu nabył w całości wnuk K. B. K. B. na podstawie umowy przekazania z dnia 5 maja 1988 r. (akt notarialny [...]) przez rodziców R. i C. małżonków B. jest też właścicielem gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodzą: działka nr 300, która przylega do działki nr 299/3. Wchodząca w skład gospodarstwa stodoła murowana w części i wiata w całości znajdują się na działce nr 299/3. Budynki te w latach siedemdziesiątych wzniósł ojciec K. B.
Natomiast spadkobiercami zmarłego w dniu 26 grudnia 1940 r. A.B. na podstawie postanowienia Sądu Grodzkiego w Łasku z dnia 23 lutego 1950 r. sygn. akt [...] są jego córki M.S. i I.Ś. oraz nieżyjący już synowie R., M. i A.B. Po M.B. pozostali: żona H.B., synowie M. i B., oraz córki B.P., A.G. i D.B. Następcami prawnymi A.B. są z kolei żona S., synowie K. i W. oraz córki M. G., K.W. i J.Ś.
Zdaniem Kolegium, w świetle tak ustalonego stanu faktycznego sprawy istotą sporu jest to, czy budynek stodoły murowanej, znajdującej się na działce nr 299/2 wchodził w skład odrębnej własności budynków, czy też stanowił własność bądź nakład M. S. i jej brata A.B. i co za tym idzie, czy grunt zajęty pod tym budynkiem podlegał wyłączeniu od przekazania na własność następcy prawnego M.B. - K.B. w trybie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r.
Wyjaśniając stan prawny odrębnej własności budynków znajdujących się na spornej działce, Kolegium szczegółowo przedstawiło uregulowania prawne w tym zakresie, poczynając od art. 1 uchylonej już ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. nr 27, poz. 250 ze zm.) na podstawie którego M.B. stała się właścicielką działki nr 299, a kończąc na obecnie obowiązującym art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz.U. nr 10, poz. 53), wywodząc iż w obecnym stanie prawnym jedynym dowodem, którym spadkobierca może legitymować się względem osób trzecich w celu potwierdzenia swoich praw wynikających z dziedziczenia jest postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. W rozpoznawanej sprawie, jedynym spadkobiercą M.B. jest K.B. Jest on zatem jedynym właścicielem wszystkich zabudowań na działce nr 299, w tym także budynku stodoły i tylko jemu służy żądanie nieodpłatnego przyznania własności działki gruntu, na której budynki te zostały wzniesione. Dlatego też w tej części należało zmienić decyzję organu I instancji i przyznać K.B. również prawo własności działki nr 299/2. W rezultacie część rozstrzygnięcia ustanawiająca prawo przejazdu i przechodu do działki nr 299/2 przez działkę nr 299/1 straciła swe znaczenie, co uzasadniało uchylenie decyzji I instancji w tej części. Poza tym, w świetle ustalonego stanu faktycznego, zasadna była odmowa przyznania na własność przedmiotowej działki nr 299 M.S. oraz części tej działki H. B. i M.B. Osoby te nie udowodniły służącego im prawa własności do znajdujących się na działce budynków.
W kwestii rozstrzygnięcia o działce nr 299/3 to jest ono, w ocenie Kolegium, zgodne z prawem, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia. Według organu II instancji, budynki na owej działce, a właściwie ich część nie mogły zostać przekazane umową z dnia 5 maja 1988 r. na rzecz K.B., skoro były wzniesione na działce stanowiącej od 1974 r. własność M.B., przekazanej następnie Państwu. Z tego też względu, podobnie jak w przypadku budynków na działce nr 299/2 zasadne było zastosowanie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r.
Powyższą decyzję M. S. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o jej uchylenie i zwrot działki nr 299. Skarżąca podniosła, iż po śmierci A.B., nie przeprowadzono nigdy formalnego działu spadku i jego żonie M. służyło wyłącznie dożywocie w 1/6 części. Z uwagi na to, że tylko skarżąca od urodzenia mieszka w domu rodzinnym, wybudowanym przez jej przodków, zajmuje się gospodarstwem rolnym, opłaca podatki oraz ubezpieczenie, prawo własności budynków winno zostać przyznane jej, a nie K.B., który jest człowiekiem majętnym i nie mógł nabyć gospodarstwa rolnego po babci M., skoro babcia faktycznie nie była właścicielką gospodarstwa rolnego. Ponadto skarżąca wyraziła swoje obawy, co do wiarygodności testamentu M.B., sporządzonego dwa dni przed jej śmiercią i stwierdziła, że jej zdaniem, prawo do działki nr 299 przysługuje jej oraz I.Ś., dzieciom i żonie zmarłego syna A. oraz dzieciom zmarłych synów R. i M. B. W ocenie skarżącej, przedstawiła ona wystarczające dowody na okoliczność służącego jej prawa własności do wybudowanej stodoły, które nie wiedzieć czemu, zostały pominięte przez organ orzekający.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2005 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Innymi słowy, zadaniem sądu administracyjnego jest ocena zgodności zaskarżonego aktu administracyjnego (decyzji, postanowienia) z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz procedury administracyjnej, normującymi postępowanie przed organami administracji publicznej.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. nr 10, poz. 53 ze zm.).
W myśl przywołanego przepisu, właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r., przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki zostały wzniesione. Z własnością wyłączonej nieruchomości jest związana służebność gruntowa w zakresie niezbędnym do korzystania z niej. O przeniesieniu własności działki, jej wielkości oraz o ustanowieniu służebności orzeka terenowy organ administracji państwowej o właściwości szczególnej stopnia podstawowego.
Zdaniem Sądu, pod pojęciem "właściciela budynków znajdujących się na działce gruntu" należy rozumieć nie tylko rolników, którzy przekazali gospodarstwo rolne Państwu, ale także ich następców prawnych. Taka wykładnia art. 6 w/w ustawy ukształtowana została w orzecznictwie sądowym i skład orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni ją podziela.
Tak na przykład w wyroku z dnia 30 sierpnia 2006 r. sygn. akt II OSK 1136/05 (Lex nr 267149), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż z treści przytoczonego przepisu wyraźnie wynika, iż uprawnienie do nieodpłatnego nabycia działki gruntu, na której wzniesione zostały budynki, przysługuje właścicielom tych budynków. Właścicielem budynku jest osoba, której przysługuje prawo własności tego budynku. Przysługiwanie zaś prawa własności budynku należy jednoznacznie wykazać. Z treści przytoczonego wyżej przepisu nie wynika, aby uprawnienie do nieodpłatnego nabycia działki gruntu, na której wzniesione zostały budynki, uzależnione było od konkretnego sposobu nabycia prawa własności tych budynków. W konsekwencji przyjąć należy, że uprawnienie to przysługuje każdemu podmiotowi, który potrafi wykazać, że przysługuje mu prawo własności do tych budynków, bez względu na sposób jego nabycia.
Zdaniem NSA, analiza treści art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym i przepisów kolejnych ustaw, regulujących do dnia 1 stycznia 1983 r. kwestię przekazywania przez rolników gospodarstw rolnych Państwu i dopuszczających możliwość sprzedaży stanowiących odrębny przedmiot własności budynków, wyłączonych z gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu, lub przeniesienia ich własności, w drodze darowizny lub zamiany, na osoby trzecie, prowadzi do wniosku, że prawo do nieodpłatnego nabycia na własność działki gruntu, na której wzniesione zostały budynki, przysługuje każdemu aktualnemu właścicielowi budynków, niezależnie od tego, czy jest on tą osobą, która przekazała gospodarstwo rolne Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r., czy też jego spadkobiercą. Celem art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. było bowiem zwrócenie właścicielom budynków działki gruntu ściśle związanej z tymi budynkami, a tym samym zniesienie odrębnej od gruntu własności budynków. Co do zasady własność budynku związana jest ściśle z prawem do gruntu, na którym jest on posadowiony. Od dnia 1 stycznia 1983 r., zgodnie z art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268 ze zm.), z gospodarstwa rolnego przekazywanego Państwu wyłączeniu podlegały zatem już nie same budynki, lecz własność działki gruntu, na której zostały one wzniesione.
Rozpatrując niniejszą sprawę w kontekście poczynionych wyżej uwag w pierwszej kolejności godzi się podnieść, iż organy administracyjne obu instancji prawidłowo ustaliły w toku postępowania wyjaśniającego, że jedynym podmiotem uprawnionym do ubiegania się o przeniesienie prawa własności działki gruntu o nr ewid. 299, oznaczonej dawniej nr ewid. 561, był K. B.
K. B., co w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wynika z załączonego do akt sprawy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Łasku I Wydział Cywilny z dnia 29 października 1985 r. sygn. akt [...] jest jedynym spadkobiercą M.B., która była właścicielką budynków, znajdujących się na spornej działce (k.53 akt administracyjnych organu I instancji).
Z kolei, M.B. na mocy aktu własności ziemi Naczelnika Gminy w Ł. z dnia [...] nabyła nieodpłatnie prawo własności następujących nieruchomości o łącznej powierzchni 4,56ha położonych we wsi O., oznaczonych numerami ewid. 259, 269, 342, 401, 561, 633, 699, 702, 741, 763, 980, 1002 (k.80 akt administracyjnych organu I instancji).
Działka nr 299 (oznaczona dawniej nr 561) wchodziła zatem w skład gospodarstwa rolnego, składającego się z zabudowanej nieruchomości położonej w O. Rzeczone gospodarstwo rolne za wyjątkiem zabudowań znajdujących się na działce nr 561 o pow. 0,42 ha, na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Ł.z dnia [...] znak [...], wydanej w oparciu o art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz.U. nr 21, poz. 118), po uprzednim stwierdzeniu niskiego poziomu produkcji zostało przejęte na rzecz Państwa z urzędu. Jak wynika z uzasadnienia wskazanego rozstrzygnięcia, właścicielką przedmiotowego gospodarstwa w dniu jego przejęcia była M.B., która z własnej winy zaniedbała gospodarstwo i spowodowała znaczne obniżenie poziomu produkcji (k.3 akt administracyjnych).
W świetle powyższych dokumentów, które co należy podkreślić do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego i w związku z tym swoją treścią wiązały organy orzekające w rozpoznawanej sprawie, zasadny jest wniosek, iż jedyną właścicielką nieruchomości oznaczonej obecnie nr ewid. 299, a od 1979 r. jedyną właścicielką budynków znajdujących się na tejże działce była babcia K. B. - M.B.
Stosownie do art. 76 § 1 k.p.a. dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Nie wyłącza to możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści takich dokumentów (art. 76 § 3 k.p.a.). Dopóki jednak taki przeciwdowód nie zostanie przeprowadzony, organy administracji obowiązane są przyjmować stan faktyczny wynikający z treści dokumentu urzędowego. (por. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 30 sierpnia 2006 r. sygn. akt I OSK 314/06- LEX nr 275541).
W niniejszej sprawie, wbrew temu, co wywodzi skarżąca M.S. nie zostały przeprowadzone dowody przeciwko treści powołanych wyżej dokumentów. Samo twierdzenie skarżącej, iż od urodzenia mieszka w domu rodzinnym, wybudowanym przez jej przodków, zajmuje się gospodarstwem rolnym, opłaca podatki oraz ubezpieczenie, nie mogło doprowadzić do obalenia domniemania prawdziwości treści omówionych decyzji administracyjnych oraz prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Dokumenty te mają walor dowodów i zarówno organ I jak i II instancji nie mogły ich zignorować i wydać rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem skarżącej M.S. oraz pozostałych wnioskodawców. Podobnie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostawał fakt, iż K.B. jest osobą majętną, czy też okoliczność, że M.B. sporządziła testament na kilka dni przed swoją śmiercią. Jak zostało to już ustalone w toku postępowania wyjaśniającego M.B. była jedyną właścicielką nieruchomości nr 299 (dawny nr 561), która za wyjątkiem budynków, na niej usytuowanych została następnie przekazana na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r. Wobec tego, roszczenie wynikające z art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym, przysługiwało jedynemu spadkobiercy M.B. - K.B., który w świetle obowiązujących przepisów prawa jest właścicielem wszystkich budynków, w tym także i budynku stodoły murowanej, znajdujących się na spornej nieruchomości. Z tego też powodu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., nie mogło uwzględnić wniosków M.S., H.B. i M.B. o nieodpłatne przyznanie własności całości lub części przedmiotowego gruntu, bowiem wskazane osoby nie są formalnymi właścicielami budynków usytuowanych na spornej działce nr 299.
Na marginesie wyjaśnić jeszcze trzeba, że o służącym M.S. prawie własności budynku murowanej stodoły, nie może świadczyć jej subiektywne przeświadczenie, ani też fakt, że skarżąca wybudowała stodołę wspólnie z bratem z własnych pieniędzy i do chwili obecnej z niej korzysta. Okoliczność ta, świadczy wyłącznie o poczynieniu przez skarżącą nakładów na sporny budynek, co oznacza, iż może jej ewentualnie przysługiwać roszczenie wobec właściciela budynków o ich zwrot.
Reasumując, Sąd w świetle zgromadzonej w sprawie dokumentacji uznał, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. jest zgodna z obowiązującymi w dacie jej podjęcia przepisami prawa materialnego i formalnego. Podniesione w skardze zarzuty M.S., Sąd ocenił jako chybione i nie mogące mieć istotnego wpływu na byt prawny kwestionowanego rozstrzygnięcia.
Z tych wszystkich powodów, Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 w/w ustawy w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).
B.C.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło