II SA/Łd 578/08

Dnia 24 lutego 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi –Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędzia WSA Czesława Nowak Kolczyńska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Beata Czyżewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje adwokat I. J. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych, obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym skarżącemu i kwotę powyższą nakazuje wypłacić adwokat I. J. z funduszów Skarbu Państwa –Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Prezydent Miasta B. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 2 ust.1, art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 7 pkt 1, 5, 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 106 ust. 1, 3, 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004 r., Nr 64, poz. 593 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku M. W. z dnia 18 stycznia 2008 r., udzielił pomocy w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup posiłków w wysokości 50 zł w styczniu 2008 r. i 50 zł w lutym 2008 r. Uzasadniając organ podał, iż decyzją z dnia [...] r. przyznał stronie wnioskowaną pomoc. Na skutek odwołania organ II instancji uchylił w całości przedmiotową decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W wyniku ponownej analizy akt sprawy i po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, organ ustalił, iż wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności, źródłem utrzymania strony w grudniu 2007 roku był zasiłek stały przyznany w wysokości 407,70 zł, z którego dokonywane są potrącenia komornicze w wysokości 244,62 zł oraz dotacja do czynszu w wysokości 68,91 zł, reasumując dochód wnioskodawcy po odliczeniu alimentów (210,97 zł.) wynosił 265,64 zł. Następnie organ wyjaśnił, iż pomoc w formie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku w latach 2006-2009 realizowana jest na podstawie programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", stosownie do którego pomoc może być przyznana nieodpłatnie jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej tj. 715,50 zł. Organ podniósł, iż w ustalonym stanie faktycznym i prawnym strona spełnia warunki do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na zakup posiłków w wysokości po 50 zł na każdy z miesięcy: styczeń i luty 2008 roku. Podkreślił, iż udzielona pomoc jest adekwatna do środków finansowych posiadanych przez MOPS w B. po uwzględnieniu sytuacji materialno-bytowej strony, rozpatrywanej indywidualnie oraz potrzeb innych osób wnioskujących o pomoc. Wyjaśnił, iż średni zasiłek celowy na zakup posiłku lub żywności w styczniu 2008 roku wynosił 71,20 zł, w lutym 2008r. – 70,32 zł, wnioskodawca otrzymał zaś zasiłek w wysokości 50 zł na każdy z miesięcy, nadto odrębną decyzją otrzymał zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości 50 zł. Łącznie w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w okresie styczeń-luty 2008 r. otrzymał pomoc w wysokości 150 zł, co w przeliczeniu daje kwotę 75 zł na miesiąc i przekracza wysokość średniego zasiłku przyznanego w w/w okresie osobom samotnie gospodarującym. Organ dodał, iż w styczniu 2008 r. stronie przyznano również zasiłek celowy na pokrycie kosztów zużycia gazu w kwocie 93,50zł, w lutym 2008 r. zasiłek celowy na pokrycie kosztów energii w wysokości 22,41 zł i zakup leków w wysokości 87,14 zł, zasiłek celowy na pokrycie zużycia gazu w wysokości 36,39 zł. Wywiódł, iż w świetle środków, jakimi dysponuje MOPS pomoc przyznana stronie, przekracza średnie wielkości przyznanych zasiłków, natomiast strona nie może oczekiwać, iż pomoc taka stanowić będzie stały dochód zaspakajający wszystkie potrzeby wnioskodawcy, udzielana pomoc nie ma bowiem na celu wyręczanie strony w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej. W odwołaniu od powyższej decyzji M. W. zarzucił, iż przyznana pomoc nie jest wystarczająca na pokrycie bieżących wydatków, ale przede wszystkim na spłatę pożyczki w wysokości 1000 zł, o której to potrzebie został poinformowany pracownik MOPS. Poinformował, iż korzystał z pomocy Środowiskowego Domu Samopomocy, jednak został pobity przez innego podopiecznego i już nie stara się o przedłużenie pobytu. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ przytoczył argumentację organu I instancji i w pełni podzielił stanowisko tegoż organu. Wyjaśnił, iż kwota 1000 zł, jakiej przyznania oczekiwał wnioskodawca znacznie przekracza możliwości finansowe MOPS, nadto strona była wielokrotnie wzywana do sprecyzowania rozmiaru pomocy, jakiej oczekuje jednak określała ją ogólnie. Organ odwoławczy wskazując na zasadność podjętego rozstrzygnięcia podał, iż w dodatkowym piśmie organ I instancji poinformował, że za okres styczeń-luty 2008 r. dokonana została szczegółowa analiza pomocy udzielonej osobom, których sytuacja materialna i zdrowotna jest porównywalna z sytuacją strony. Wyodrębniono 5 takich osób, spośród nich 4 osoby skorzystały z zasiłków celowych na zakup posiłków w styczniu, z czego 2 osoby otrzymały kwotę 50 zł, 1 osoba – 60 zł i 1 osoba – 80 zł. Ponadto 3 spośród w/w osób otrzymały pomoc finansową w formie zasiłku celowego na zakup opału po 150 zł i tylko jedna osoba na zakup leków oraz pokrycie kosztów zużycia gazu i energii na łączną kwotę 203,05 zł, a osobą tą był odwołujący. Natomiast w lutym 2008 r. jedna osoba otrzymała zasiłek celowy w wysokości 50 zł, 1 osoba – 60 zł, 1 osoba – 80 zł i 2 osoby w wysokości 100 zł, w tym odwołujący. Nadto poza programem "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" 2 osoby otrzymały pomoc: jedna osoba na zakup opału w wysokości 150 zł i druga osoba, którą był odwołujący, na zwrot kosztów zużycia gazu w wysokości 36,39 zł. Kolegium wywiodło dalej, iż osoby wnioskujące o pomoc obowiązane są do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, natomiast przyznawana pomoc jest adekwatna do możliwości finansowej MOPS, średniej wielkości przyznawanej pomocy i ilości osób ubiegających się o pomoc. Reasumując podkreślił, iż przyznana stronie pomoc przekracza średnie kwoty przyznawanych zasiłków, natomiast strona winna liczyć się również z potrzebami innych wnioskodawców i nie stawiać wygórowanych żądań. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. W. podkreślił, iż jest zadłużony na około 2000 zł, musi wykupić leki za około 240 zł miesięcznie, leczy się na liczne schorzenia, które uniemożliwiają podjęcie pracy zarobkowej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym jej zarzutami i wnioskami oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził w zaskarżonej decyzji tego rodzaju uchybień, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji o przyznaniu M.W. zasiłku celowego na zakup posiłków w wysokości 50 zł w styczniu i 50 w lutym 2008 roku. Podstawę prawną przyznania pomocy w formie zasiłku na dożywianie w niniejszej sprawie stanowią w szczególności przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 2005 roku o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259), zwanej dalej ustawą oraz wydane w oparciu o delegację ustawową art. 15 ustawy przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 roku w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. nr 25, poz. 186 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Jak również przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, które na mocy art. 7 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" mają odpowiednie zastosowanie w sprawach udzielania pomocy w zakresie dożywiania. Stosownie do art. 3 pkt 1 lit c powyższej ustawy, w ramach Programu realizowane są działania, dotyczące zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania osobom i rodzinom, znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Natomiast w myśl § 6 w/w rozporządzenia pomoc w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności ma postać zasiłku celowego. Podkreślić należy, iż przyznanie zasiłku celowego w zakresie dożywiania ma charakter uznaniowy, oznacza to, że przy spełnieniu przez wnioskodawcę formalnych przesłanek przyznania tego rodzaju pomocy, organ ma swobodę w podejmowaniu decyzji. Przepisy powołanych aktów w żaden sposób nie obligują organów do przyznania pomocy. Działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada jednak na organy dodatkowe wymagania, bowiem działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza, iż organ administracji podejmuje w pełni dowolne decyzje. Obowiązany jest do załatwienia sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków (art. 7 Kpa). Uznając konieczność udzielenia pomocy organ winien tym samym rozważyć wszelkie niezbędne do podjęcia prawidłowej decyzji okoliczności w ramach uznania administracyjnego. Przy podejmowaniu tego typu rozstrzygnięć organ zobligowany jest kierować się, w szczególności uzasadnionymi potrzebami wnioskodawcy, własnymi możliwościami finansowymi oraz celami pomocy społecznej (art. 3 ust. 1, 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej). Wszystko to ma na celu rozdzielenie funduszy, jakimi dysponuje właściwy organ w taki sposób, aby pomoc dotarła do wszystkich osób uprawnionych w formie i wysokości adekwatnej do zgłaszanych przez nie potrzeb i zasobów finansowych organów pomocy społecznej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 2026/06, dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, Lex nr 310865 oraz wyrok WSA w Gdańsku z dnia 30 maja 2006 r., sygn. akt II SA/Gd 5/05, dostępny w Lex nr 299417). Analiza stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy, prawidłowo ustalonego przez organy administracji, uzasadnia stwierdzenie, iż organy rozpoznając wniosek skarżącego w pełni zastosowały się do powyższych wytycznych. W konsekwencji podjęły prawidłowe rozstrzygnięcia, uzasadniając je w sposób wymagany przez obowiązujące przepisy. W ramach czynności postępowania organ ustalił, iż skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, ma umiarkowany stopień niepełnosprawności, źródłem jego utrzymania jest zasiłek stały w wysokości 407,70 zł, z którego dokonywane są potracenia komornicze oraz dotacja do czynszu w wysokości 68,91 zł, a w ostatecznym rozliczeniu dochód miesięczny wyniósł 265,54 zł. Sąd podziela stanowisko organu, obszernie uzasadnione w zaskarżonej decyzji, iż w świetle tak ustalonego stanu faktycznego strona skarżąca spełniła przesłanki do przyznania wnioskowanej pomocy i pomoc tą zasadnie otrzymała. Rozumie również, iż sytuacja skarżącego jest trudna, choruje na liczne schorzenia, nie pracuje zarobkowo, musi pokrywać bieżące wydatki na utrzymanie, leki, jednocześnie jednak jak wynika z akt sprawy, skarżący w miesiącu styczniu 2008 roku otrzymał zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości 50 zł, zasiłek celowy na pokrycie kosztów zużycia gazu w wysokości 93,50 zł, zaś w miesiącu lutym 2008 roku zasiłki celowe na pokrycie kosztów zużycia energii elektrycznej w wysokości 22,41 zł, zakup leków w wysokości 87,14 zł oraz pokrycie kosztów zużycia gazu w kwocie 36,39 zł. Łącznie w miesiącach styczeń – luty 2008 roku skarżący otrzymał pomoc w formie zasiłków celowych w wysokości 389,44 zł, co daje kwotę 194,72 zł miesięcznie. Organ administracji rozpoznając wniosek strony skarżącej miał na uwadze powyższe ustalenia, zaś określając kwotę przyznanego zasiłku dokładnie przeanalizował sytuację strony w kontekście ogólnej liczy osób ubiegających się o pomoc i posiadanych środków finansowych. Uzasadniając zasadność utrzymania w mocy decyzji organu I instancji organ odwoławczy wyczerpująco wyjaśnił zarówno istotę przyznanej pomocy jak i warunki jej przyznania, przedstawił również liczby, które odzwierciedlały możliwości finansowe organów pomocy społecznej w granicach środków finansowych przeznaczonych na ten cel w budżecie gminy. Przytoczył wyniki analizy przeprowadzonej przez organ I instancji, który porównywał sytuację kilku innych wnioskodawców, łącznie ze stroną, znajdujących się w podobnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Wywieść z nich należy, iż skarżący nie był traktowany gorzej od innych wnioskodawców, przyznawana mu pomoc nie jest niższa niż pomoc udzielona pozostałym. Średni zasiłek celowy na zakup posiłków lub żywności przyznawany dla osób samotnie gospodarujących w ramach Programu w miesiącu styczniu 2008 roku wyniósł 71,20 zł, zaś w lutym 70,32 zł, uwzględniając, iż stronie przyznano w lutym 2008 roku zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości 50 zł, w miesiącach styczeń – luty strona otrzymała łącznie 150 zł, co w przeliczeniu daje kwotę 75 zł miesięcznie, która niewątpliwie przekracza średnie wielkości. Sąd wyraża zrozumienie dla trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącego, jednakże podkreśla, iż nie można polegać wyłącznie na pomocy udzielanej przez Państwo, a jeśli wnioskodawca tak czyni to winien liczyć się z tym, iż środki otrzymane z tego źródła mają na celu zaspokojenie niezbędnych potrzeb, strona nie powinna oczekiwać, iż organy pomocowe udzielą pomocy w wysokości wystarczającej na spłatę zaciągniętych przez stronę pożyczek. W tym stanie faktycznym i prawnym sprawy stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a przedstawiona przez organ argumentacja i wykładnia zastosowanych przepisów zasługują na uwzględnienie. Podnoszone w skardze zarzuty nie stanowią naruszenia prawa materialnego ani naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji w świetle art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie nie zachodzą również przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w myśl art. 145 § 1 pkt 2 powołanej ustawy. Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). ar