II SA/Łd 579/08

Dnia 24 lutego 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi –Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędzia WSA Czesława Nowak Kolczyńska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Beata Czyżewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje adwokat I. J. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych, obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym skarżącemu i kwotę powyższą nakazuje wypłacić adwokat I. J. z funduszów Skarbu Państwa –Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Prezydent Miasta B. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, po. 1071 ze zm.), art. 3 ust. 4, art. 7 pkt 1, 5, 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1, art. 106 ust. 1, 3, 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004 r., Nr 64, poz. 593 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku M. W. z dnia 29 lutego 2008 r., udzielił pomocy w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności w wysokości 100 zł w marcu 2008 r. i 100 zł w kwietniu 2008 r. Uzasadniając organ podał, iż w toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalił, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, dochód jego wynosi 417,08 zł. Natomiast pomoc w formie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku w latach 2006-2009 realizowana jest na podstawie programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", stosownie do którego pomoc może być przyznana nieodpłatnie jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej tj. 715,50 zł. Organ podniósł, iż w ustalonym stanie faktycznym i prawnym strona spełnia warunki do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na zakup posiłków w wysokości po 100 zł na miesiąc marzec i kwiecień 2008 roku. Odnosząc się do wysokości przyznanej pomocy wyjaśnił, iż jest ona adekwatna do środków finansowych posiadanych przez MOPS w B. z uwzględnieniem indywidualnie rozpatrywanej sytuacji materialno-bytowej strony. W odwołaniu od powyższej decyzji M. W. podniósł, iż jest osobą schorowaną, której stan zdrowia nie ulegnie polepszeniu, wymaga stałej opieki osób trzecich, nie może podjąć pracy zarobkowej, zaś przyznana kwota zasiłku nie jest wystarczająca na pokrycie kosztów zakupu leków, czynszu. Dodatkowo wskazał, iż pracownicy MOPS są negatywnie do niego nastawieni i nie uwzględniają jego potrzeb. Decyzją z dnia [...] r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ przytoczył argumentację organu I instancji i w pełni podzielił stanowisko tegoż organu. Wyjaśnił, iż organ I instancji przekazując odwołanie poinformował, że w 2008 roku strona otrzymała pomoc w formie zasiłku stałego i składek na ubezpieczenie zdrowotne w miesiącu styczniu i lutym 2008 roku, zasiłków celowych na pokrycie kosztów zużycia gazu w styczniu – 93,50 zł i lutym - 36,39 zł, na zakup posiłków po 50 zł na miesiąc, na pokrycie kosztów zakupu energii elektrycznej w miesiącu lutym - 22,41 zł, na zakup żywności w lutym – 50 zł oraz na zakup leków w tym miesiącu – 87,14 zł. Skarżący w sumie w styczniu i lutym 2008 roku otrzymał 389,44 zł pomocy. Organ dodał, iż strona nie poszukuje pracy w zakładach pracy chronionej, nie przedstawiła w MOPS oryginału "Opinii o stanie zdrowia" z dnia 7 stycznia 2008 r. wydanej przez lekarza psychiatrę, natomiast z porównania kserokopii poprzedniej opinii z dnia 18 lutego 2005 r. wynika, że jest to ten sam dokument, który potwierdza stan zdrowia strony w w/w dacie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że odwołujący korzystał z pomocy PCK ostatni raz w 2006 roku, do PKPS w okresie jesienno-zimowym w 2007/2008 nie zgłaszał się. Ponadto organ I instancji poinformował, że za okres styczeń-luty 2008 r. dokonana została szczegółowa analiza pomocy udzielonej osobom, których sytuacja materialna i zdrowotna jest porównywalna z sytuacją strony. Wyodrębniono 5 takich osób, spośród nich 4 osoby skorzystały z zasiłków celowych na zakup posiłków w styczniu, z czego 2 osoby otrzymały kwotę 50 zł, 1 osoba – 60 zł i 1 osoba – 80 zł. Ponadto 3 spośród w/w osób otrzymały pomoc finansową w formie zasiłku celowego na zakup opału po 150 zł i tylko jedna na zakup leków, pokrycie kosztów zużycia gazu i energii na łączna kwotę 203,05 zł, osobą tą był odwołujący. Natomiast w lutym 2008 r. jedna osoba otrzymała zasiłek celowy w wysokości 50 zł, 1 osoba – 60 zł, 1 osoba – 80 zł i 2 osoby w wysokości 100 zł, w tym odwołujący. Nadto poza Programem, dwie osoby otrzymały pomoc, na zakup opału w wysokości 150 zł i druga osoba, którą był odwołujący, na zwrot kosztów zużycia gazu w wysokości 36,39 zł. Reasumując Kolegium powtórzyło, iż organ I instancji zasadnie przyznał stronie wnioskowaną pomoc, a wysokość tej pomocy wyliczył mając na względzie możliwości finansowe Ośrodka, potrzeby innych wnioskodawców, średnią przyznawaną kwotę zasiłku oraz fakt, iż strona jest zobowiązana do współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, nie mogąc przerzucać tego ciężaru wyłącznie na organy pomocowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. W. podkreślił, iż jest zadłużony na około 2000 zł, musi wykupić leki za około 240 zł miesięcznie, leczy się na liczne schorzenia, które uniemożliwiają podjęcie pracy zarobkowej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził w zaskarżonej decyzji tego rodzaju uchybień, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji o przyznaniu M. W. pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności w wysokości po 100 zł na miesiące marzec i kwiecień 2008 roku. Podstawę prawną przyznania pomocy w formie zasiłku na dożywianie w niniejszej sprawie stanowią w szczególności przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 2005 roku o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259), zwanej dalej ustawą oraz wydane w oparciu o delegację ustawową art. 15 ustawy przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 roku w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. nr 25, poz. 186 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Jak również przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, które na mocy art. 7 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" mają odpowiednie zastosowanie w sprawach udzielania pomocy w zakresie dożywiania. Stosownie do art. 3 pkt 1 lit c powyższej ustawy, w ramach Programu realizowane są działania, dotyczące zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania osobom i rodzinom, znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Natomiast w myśl § 6 w/w rozporządzenia pomoc w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności ma postać zasiłku celowego. Podkreślić należy, iż przyznanie zasiłku celowego w zakresie dożywiania ma charakter uznaniowy, oznacza to, że przy spełnieniu przez wnioskodawcę formalnych przesłanek przyznania tego rodzaju pomocy, organ ma swobodę w podejmowaniu decyzji. Przepisy powołanych aktów w żaden sposób nie obligują organów do przyznania pomocy. Działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada jednak na organy dodatkowe wymagania, bowiem działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza, iż organ administracji podejmuje w pełni dowolne decyzje. Obowiązany jest do załatwienia sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. (art. 7 Kpa). Uznając konieczność udzielenia pomocy organ winien tym samym rozważyć wszelkie niezbędne do podjęcia prawidłowej decyzji okoliczności w ramach uznania administracyjnego. Przy podejmowaniu tego typu rozstrzygnięć organ zobligowany jest kierować się w szczególności uzasadnionymi potrzebami wnioskodawcy, własnymi możliwościami finansowymi oraz celami pomocy społecznej (art. 3 ust. 1, 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej). Wszystko to ma na celu rozdzielenie funduszy, jakimi dysponuje właściwy organ w taki sposób, aby pomoc dotarła do wszystkich osób uprawnionych w formie i wysokości adekwatnej do zgłaszanych przez nie potrzeb i zasobów finansowych organów pomocy społecznej. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 2026/06, dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, Lex nr 310865; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 30 maja 2006 r., sygn. akt II SA/Gd 5/05, dostępny w Lex nr 299417). Kontrola zaskarżonej decyzji uzasadnia stwierdzenie, iż organy rozpoznając wniosek skarżącego w pełni zastosowały się do powyższych wytycznych, w następstwie wydały prawidłowe rozstrzygnięcia, uzasadniając je w sposób wymagany przez obowiązujące przepisy. W ramach czynności postępowania organ ustalił, iż skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, ma umiarkowany stopień niepełnosprawności, źródłem jego utrzymania jest zasiłek stały oraz dotacja do czynszu w łącznej kwocie, po potrąceniach komorniczych, 417,08 zł. Dochód strony jest niewątpliwie mniejszy niż 150% kryterium dochodowego tj. kwoty 715,50 zł, zatem skarżący spełniał przesłanki do przyznania wnioskowanej pomocy. Z uwagi na zarzuty strony co do wysokości przyznanej pomocy podkreślić należy, iż istotą pomocy społecznej jest pomoc w przezwyciężaniu trudnej sytuacji materialnej, przez którą jednak nie należy rozumieć sytuacji, w której organy pomocowe w całości przejmą na siebie obciążenia finansowe potrzebujących. Ideą świadczonej pomocy jest współdziałanie wraz z podmiotem wnioskującym o pomoc w rozwiązywaniu problemów, dlatego też skarżący nie powinien oczekiwać, iż otrzyma pomoc, która przekraczałaby możliwości finansowe MOPS i będzie stałym, wygodnym źródłem utrzymania, musi liczyć się z potrzebami innych osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, zdrowotnej, życiowej. Zauważyć natomiast trzeba, iż przyznana pomoc nie jest jedyną, bowiem skarżący w miesiącu styczniu 2008 roku otrzymał zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości 50 zł, zasiłek celowy na pokrycie kosztów zużycia gazu w wysokości 93,50 zł, zaś w miesiącu lutym 2008 roku zasiłki celowe na pokrycie kosztów zużycia energii elektrycznej w wysokości 22,41 zł, zakupu leków w wysokości 87,14 zł oraz pokrycia kosztów zużycia gazu w kwocie 36,39 zł. Łącznie w miesiącach styczeń – luty 2008 roku skarżący otrzymał pomoc w formie zasiłków celowych w wysokości 389,44 zł. Zaś w miesiącu kwietniu 2008 r. zasiłki celowe na pokrycie kosztów: zużycia gazu – 36,39 zł, zakupu energii elektrycznej – 43,75 zł oraz zakupu leków – 27,20 zł. W ślad za organem dodać należy, iż istnieją instytucje takie jak chociażby PCK i PKPS w B., które powołane zostały do świadczenia różnego rodzaju pomocy poprzez wydawanie posiłków, czy odzieży, a z których pomocy skarżący może również korzystać. Reasumując, organ administracji rozpoznając wniosek strony skarżącej miał na uwadze powyższe ustalenia, zaś określając kwotę przyznanego zasiłku dokładnie przeanalizował sytuację strony w kontekście ogólnej liczy osób ubiegających się o pomoc i posiadanych środków finansowych. Uzasadniając zasadność utrzymania w mocy decyzji organu I instancji organ odwoławczy wyczerpująco wyjaśnił zarówno istotę przyznanej pomocy jak i warunki jej przyznania, przedstawił również liczby, które odzwierciedlały możliwości finansowe organów pomocy społecznej w granicach środków finansowych przeznaczonych na ten cel w budżecie gminy. Przytoczył wyniki analizy przeprowadzonej przez organ I instancji, który porównywał sytuację kilku innych wnioskodawców, łącznie ze stroną, znajdujących się w podobnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Wywieść z nich należy, iż skarżący nie był traktowany gorzej od innych wnioskodawców, przyznawana mu pomoc nie jest niższa niż pomoc udzielona pozostałym potrzebującym. Sąd rozumie, iż skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, jednakże podkreśla, iż strona nie może polegać wyłącznie na pomocy udzielanej przez Państwo, a jeśli tak czyni to winna liczyć się z tym, iż środki otrzymane z tego źródła mają na celu zaspokojenie niezbędnych potrzeb. Strona nie powinna, w szczególności oczekiwać, iż organy pomocowe udzielą pomocy w wysokości wystarczającej na spłatę zaciągniętych przez stronę pożyczek. W tym stanie faktycznym i prawnym sprawy stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja jest prawidłowa a przedstawiona przez organ argumentacja i wykładnia zastosowanych przepisów zasługują na uwzględnienie. Podnoszone w skardze zarzuty nie stanowią naruszenia prawa materialnego ani naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie nie zachodzą również przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w myśl art. 145 § 1 pkt 2 powołanej ustawy. Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął stosownie do art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). ar