II SA/Łd 580/10

Dnia 12 lipca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, , Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gortych - Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2010 roku sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] znak [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] Prezydenta Miasta Ł., działając na podstawie art. 9 ust. 1 i 2, art. 10 ust. 1, art. 20 ust. 2 i art. 27 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, przyznał M. M. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości 500 złotych miesięcznie na okres od dnia 1 października 2008 r. do dnia 30 września 2009 r. W dniu 19 października 2009 r. do Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. wpłynęła informacja, że w dniu 19 lutego 2009 r. Sąd w Warnie przekazał A. N.– M. kwotę 20.500 złotych tytułem alimentów na rzecz syna M. M.. Wobec powyższego decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł., działając na podstawie art. 163 kpa oraz art. 2 pkt 7 lit. d) i art. 24 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zmienił decyzję własną z dnia [...]. o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego w ten sposób, że przyznał świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości 500 złotych w okresie od dnia 1 października 2008 r. do 31 stycznia 2009 r. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł., w oparciu o art. 2 pkt 2, pkt 7 i pkt 11, art. 19 ust. 1, art. 23 ust. 1, 6, 7 i 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, orzekł o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od dnia 1 lutego 2009 r. do 31 sierpnia 2009 r. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że otrzymanie w lutym 2009 r. alimentów w wysokości 20.500 złotych od dłużnika alimentacyjnego powoduje, że strona nie spełnia warunków do przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, począwszy od tego miesiąca. W związku z tym świadczenia otrzymane z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 lutego do 31 sierpnia 2009 r. w łącznej kwocie 3.500 złotych podlegają zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami. W odwołaniu od powyższej decyzji M. M. podniósł, że pieniądze otrzymane od ojca zostały rozliczone zgodnie ze wskazówkami Sądu Okręgowego, a pozostała kwota i tak nie wystarczyła na spłatę wszystkich długów, które powstały w ciągu lat, kiedy to rodzina pozbawiona była środków do życia. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że pod pojęciem świadczenia nienależnego rozumie się świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części, a także wypłacone w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty. Z uwagi na fakt, iż M. M. otrzymał w lutym 2009 r., tj. w trakcie wypłacania przyznanego świadczenia, alimenty od ojca, świadczenia wypłacone od dnia 1 lutego 2009 r. należało uznać za nienależne. W konsekwencji na podstawie art. 23 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest on zobowiązany do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Kolegium podkreśliło przy tym, że podstawą wydania decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] była decyzja z dnia [...]. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. M. stwierdził, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją. Ponownie podniósł okoliczności związane z trudną sytuacją rodzinną i materialną. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Przedmiotem niniejszego postępowania jest legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o przepis art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. Nr 192, poz. 1378 z późn. zm.) – zwanej dalej ustawą, zgodnie z którym osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Poza sporem pozostaje fakt, iż M. M. był osobą uprawnioną do otrzymywania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]., którą przyznano stronie świadczenie w wysokości 500 złotych miesięcznie na okres od dnia 1 października 2008 r. do dnia 30 września 2009 r. Z uwagi na fakt, że w dniu 19 lutego 2009 r. Sąd w Warnie przekazał A. N.–M. kwotę 20.500 złotych tytułem alimentów na rzecz syna M. M., decyzją z dnia [...], Prezydent Miasta Ł. zmienił powyższą decyzję własną w części dotyczącej okresu przysługiwania świadczenia i przyznał świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres od dnia 1 października 2008 r. do 31 stycznia 2009 r. W ocenie organu administracji publicznej przekazanie kwoty alimentów przez Sąd w Warnie powoduje, iż wypłacone po tym zdarzeniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego stały się świadczeniami nienależnymi w rozumieniu art. 2 pkt 7 lit. a) i d) ustawy. Decyzja Prezydenta Miasta Ł. została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w dniu [...]. Wydanie decyzji zmieniającej decyzję w sprawie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego stało się podstawą do wystąpienia przez organ administracji publicznej z żądaniem zwrotu kwoty nienależnie wypłaconego świadczenia. Nie ulega wątpliwości, że w świetle art. 23 ust. 1 ustawy z żądaniem zwrotu wypłaconego świadczenia organ administracji publicznej może wystąpić jedynie w sytuacji, gdy fakt nienależnego charakteru pobranego świadczenia jest bezsporny. Tymczasem, wyrokiem z dnia 14 maja 2010 r. o sygn. akt II SA/Łd 325/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu skargi M. M., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] w przedmiocie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Jak wynika z uzasadnienia wyroku Sąd zakwestionował zasadność uznania przez organy administracji publicznej świadczenia wypłacanego od lutego 2009 r. za świadczenie pobrane nienależnie. W konsekwencji uprawnione jest twierdzenie, że na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 maja 2010 r. odpadła podstawa orzeczenia przez organy administracji publicznej o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. W takiej sytuacji zaistniała przesłanka wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 8 kpa, bowiem decyzja w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego została wydana w oparciu o decyzję w przedmiocie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, które to rozstrzygnięcie zostało uchylone mocą wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Podkreślenia wymaga, że pomiędzy wymienionymi decyzjami administracyjnymi zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. Organ administracji publicznej nie może bowiem żądać zwrotu świadczenia, jeśli uprzednio nie zostanie stwierdzone, że świadczenie ma charakter świadczenia nienależnie pobranego w rozumieniu ustawy. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Pojęcie naruszenia prawa, o jakim mowa w tym przepisie, nie ogranicza się do sytuacji, gdy zachodzi prosta sprzeczność między określoną normą prawną, a sposobem jej zastosowania przez organ administracji publicznej. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 listopada 2006 r. o sygn. akt II OSK 1321/05 (publ. System Informacji Prawnej LEX nr 317405), w postępowaniu administracyjnym pod pojęciem wydania decyzji z naruszeniem prawa rozumie się również takie sytuacje, w których organowi administracji publicznej nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów w dacie wydawania decyzji. Zarzut naruszenia przepisów staje się jednak aktualny po dacie wydania aktu kontrolowanego, jeśli decyzje w oparciu o które wydano ten akt, zostają usunięte z obrotu prawnego, jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Takie rozumienie pojęcia naruszenia prawa uzasadnione jest również tym, że utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej spowodowałoby taki stan, iż w obrocie prawnym funkcjonowałyby dwa niedające się pogodzić rozstrzygnięcia, tj. decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] o przyznaniu M. M. świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości 500 złotych miesięcznie na okres od dnia 1 października 2008 r. do dnia 30 września 2009 r. oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] o obowiązku zwrotu świadczenia nienależnie pobranego w okresie od dnia 1 lutego 2009 do 31 sierpnia 2009 r. Jednocześnie wskazać wypada, iż ze względu na formalnoprawny charakter uchybienia, będącego podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie kontrolował zaskarżonej decyzji pod względem jej merytorycznej prawidłowości i nie ustosunkowywał się do zarzutów skargi. Mając na uwadze powyższe Sąd, działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.