II SA/Łd 584/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2010 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...], znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budowli 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...], znak: [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adwokat B. P., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...], tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej J. S. przez adwokata ustanowionego z urzędu kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych, która zawiera należny podatek od towarów i usług. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. na podstawie art. 49 b ust. 1 w zw. z art. 49 b ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo Budowlane (Dz.U. z 2003 r., Nr 207, poz. 2016, ze zm.) nakazał J.S. rozbiórkę kontenera blaszanego, zlokalizowanego na terenie nieruchomości w Ł. przy ul. A. 81. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż prowadząc postępowanie legalizacyjne dotyczące samowolnie wybudowanego kontenera, postanowieniem z dnia [...] r., nakazał skarżącej przedłożenie w ustawowym terminie zaświadczenia Prezydenta Miasta Ł. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, dla tego obiektu. J.S. nie przedłożyła dokumentów, do których złożenia została zobowiązana w ustawowym 30-dniowym terminie, wobec czego na podstawie art. 49 b ust. 3 ustawy Prawo budowlane zasadnym było wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę kontenera. W odwołaniu od tej decyzji J. S. wniosła o pozostawienie przedmiotowego kontenera warunkowo, do czasu wyjaśnienia sprawy własności nieruchomości przy ul. A. 81. Podniosła, iż ustawienie blaszanego kontenera, nietrwale związanego z gruntem, jest wyłącznie formą protestu przeciwko bezprawiu i niesprawiedliwości. Decyzją z dnia [...] r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji, powołując się na treść art. 29 ust. 1 pkt 2 oraz art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, wywiódł, iż postawienie przedmiotowego kontenera jest zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, aczkolwiek wymaga dokonania stosownego zgłoszenia. Dalej WINB podkreślił, że organ I instancji umożliwił skarżącej legalizację kontenera, jednakże strona nie wykonała w całości nałożonych na nią obowiązków, co uzasadniało wydanie przez organ I instancji decyzji o nakazie rozbiórki. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ stwierdził, że są bezzasadne i nie zasługują na uwzględnienie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. S. wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji oraz o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu zwróciła uwagę na tymczasowość i brak trwałego połączenia z gruntem blaszanego kontenera. Wskazała nadto, iż błędnie potratowano ją jako inwestora. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie. Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2007 r. sygn. akt II SA/Łd 1009/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę J.S. W jego uzasadnieniu Sąd podkreślił, że ustalenia stanu faktycznego sprawy, dokonane przez organy nadzoru budowlanego, są bezsporne, a istnienia na gruncie kontenera blaszanego, ustawionego w 2005 r., nie kwestionuje nawet sama skarżąca. Sąd stwierdził, że PINB w Ł. prawidłowo uznał, iż zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane dla tego rodzaju obiektu nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę. Zachodziła natomiast konieczność dokonania przez skarżącą zgłoszenia właściwemu organowi, zamiaru jego postawienia. Wymogu powyższego skarżąca nie dopełniła. W ocenie WSA w Łodzi organ I instancji umożliwił skarżącej legalizację przedmiotowego obiektu, wydając w dniu [...] r. postanowienie nakładające określone obowiązki. Skarżąca obowiązków tych jednak nie wykonała, co uzasadniało wydanie decyzji o nakazie rozbiórki. Powyższe orzeczenie, na skutek skargi kasacyjnej J.S., mocą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1826/09 zostało uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. W motywach wyroku NSA podkreślił, że kontrolowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi decyzja administracyjna wydana została na podstawie art. 49 b ust. 1 Prawa budowlanego, którego w części niezgodność z Konstytucją stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 września 2009 r. sygn. akt P 46/08. Uwzględniając treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 9/09 NSA wskazał, że przepis art. 190 ust. 4 Konstytucji RP odnosi się do możliwości wzruszania w trybach nadzwyczajnych prawomocnych orzeczeń sądowych, ostatecznych decyzji administracyjnych lub rozstrzygnięć w innych sprawach. Przepis art. 190 ust. 1 w zw. z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP zawiera normę prawną nadającą się do bezpośredniego stosowania, bez rozwinięcia ustawowego, z którą nie pozostają w sprzeczności przepisy p.p.s.a., a wręcz ją uzupełniają w zakresie, w jakim powstała luka co do sposobu postępowania sądu kasacyjnego w sytuacji wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego na etapie rozpoznawania skargi kasacyjnej, niezawierającej w podstawach jako zaskarżone w sprawie przepisów, co do których Trybunał usunął domniemanie ich konstytucyjności. Norma ta stanowi, że w toku postępowania sądy (w tym sądy administracyjne) związane są powszechną mocą obowiązującą orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, które są elementem kształtującym stan prawny oceniany przez sąd i określa kolejną, niewymienioną w ustawowych przepisach postępowania, podstawę badania sprawy przez sąd drugiej instancji (kasacyjny). Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez WSA w Łodzi pełnomocnik skarżącej J.S. w osobie adwokata poparł skargę i wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że nie zostały one uiszczone ani w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wydane decyzje podlegają uchyleniu. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na to, że stosownie do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ), zwanej dalej p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny ( zd. pierwsze ). Przyczyną, dla której NSA uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 stycznia 2007r. wydany w przedmiotowej sprawie, prowadzonej wówczas pod sygn. II SA/Łd 1009/06, było wydanie wyroku z dnia 21 września 2009r. sygn. P 46/08 przez Trybunał Konstytucyjny ( OTK-A 2009/8/124 ). Jego treścią stwierdzona została niekonstytucyjność części przepisu stanowiącego podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć wydanych w niniejszej sprawie przez organy administracji publicznej. W toku prowadzonego przez organy postępowania administracyjnego zostało wydane postanowienie z dnia [...]r. nr [...], którym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. nałożył na J.S. obowiązek przedłożenia w zakreślonym terminie zaświadczenia prezydenta o zgodności budowy kontenera blaszanego z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Obowiązek ten został nałożony na podstawie art. 49b ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane ( tekst jedn. Dz.U. nr 156 z 2006r., poz. 1118 ze zm.). Na skutek niewykonania przez skarżącą nałożonego obowiązku została wydana wskazana wyżej decyzja z dnia [...]r., a następnie - wobec wniesionego przez J.S. odwołania - decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...]r., zakwestionowana przedmiotową skargą wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Tymczasem Trybunał Konstytucyjny, we wskazanym wyżej wyroku z dnia 21 września 2009r., uznał, że art. 49b ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane ( Dz.U. z 2006r. nr 156, poz. 1118 ze zm. ), w części obejmującej wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania" jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skutkiem niniejszego wyroku jest usunięcie z zaskarżonego przepisu wymogu, aby decyzja o warunkach zabudowy, konieczna do legalizacji samowoli budowlanej zrealizowanej na obszarze bez planu zagospodarowania przestrzennego, była ostateczna już w dniu wszczęcia postępowania rozbiórkowego na podstawie art. 49b Prawa budowlanego. Utrata mocy przepisu w powyższym zakresie nastąpiła z dniem ogłoszenia wyroku, tj. z dniem 29 września 2009r. Pozostałe elementy procedury legalizacyjnej, a zwłaszcza konieczność przedstawienia tejże decyzji i zgodność samowoli budowlanej z jej postanowieniami, nie uległy zmianie. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją kontrolowanej normy umożliwia sądom odstąpienie od zasad wyznaczonych przez reguły determinujące datę, na którą określa się stan prawny miarodajny do orzekania, czyli na dzień wydania decyzji. Skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisu, stanowiącego podstawę prawną rozstrzygnięcia, jest powinność uchylenia takiej decyzji. Jest bowiem zasadą, że sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. ( por. np. wyrok WSA z dnia 6 sierpnia 2009r. sygn. III SA/Kr 402/09 - LEX nr 526406 ). W przedmiotowej sprawie zaskarżona do sądu decyzja była konsekwencją niewykonania przez J.S. obowiązku nałożonego postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r., polegającego na przedłożeniu ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania na podstawie art. 49b Prawa budowlanego decyzji o warunkach zabudowy w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego dla tego terenu. W tej sytuacji organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien wyeliminować z obrotu prawnego wskazane wyżej postanowienie z dnia [...]r. wydane w oparciu o art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego oraz kontynuować postępowanie legalizacyjne zgodnie z treścią zmienionego - na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego - przepisu. Reasumując, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 135 p.p.s.a. uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, gdyż doszło do naruszenia przepisów prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie drugim sentencji wyroku zostało wydane na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 i § 3 p.p.s.a w zw. z przepisami zawartymi w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm. ) - § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c. B.C.