II SA/Łd 586/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.), Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Gortych - Ratajczyk, po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2009r. na rozprawie sprawy ze skargi A. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącej A. J. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Prezydent Miasta Ł. na podstawie art. 4 ust. 2 pkt 2 i art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2003 r., Nr 80, poz. 717 ze zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 11 grudnia 2007 r. złożonego przez Gminę Miasto Ł., ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na przebudowie i zmianie sposobu użytkowania na pomieszczenia mieszkalne pomieszczeń III piętra budynku na nieruchomości w Ł. przy ul. A [...]. Uzasadniając organ przytoczył treść przepisu art. 61 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wskazując, iż w świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego spełnione zostały łącznie wszystkie warunki określone w powołanej normie prawnej, co uzasadnia wydanie niniejszej decyzji. W dniu 1 kwietnia 2008 r. do Urzędu Miasta wpłynęło odwołanie, nadane w dniu 28 marca 2008 r., z uwidocznioną w nagłówku pieczęcią Wspólnoty Mieszkaniowej, a podpisane przez trzech właścicieli lokali odrębnych między innymi przez E. G. – jak wynika ze złożonego w terminie późniejszym pisma z dnia 29 maja 2008 r., pełnomocnika A. J., właścicielki lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. A [...] w Ł. W uzasadnieniu odwołujący podnieśli, iż planowana przebudowa III piętra sąsiaduje z ich lokalami mieszkalnymi znajdującymi się w zabytkowej kamienicy, którą wspólnymi siłami restaurują, przebudowa spowoduje, iż w kamienicy zamieszkają osoby, które mogą przyczynić się do dewastacji obiektu. Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 134 w związku z art. 141 § 2, art. 123 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. J., stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu czytamy, iż decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r., jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, odebrała E. G., pełnomocnik A. J., w dniu 12 marca 2008 r. Zgodnie z art. 57 § 1 Kpa bieg 14 -dniowego terminu do wniesienia odwołania rozpoczął się z dniem 13 marca 2008 r. i upływał z dniem 26 marca 2008 r. Natomiast pismo zatytułowane odwołanie opatrzone datą 27 marca 2008 r. zostało nadane na poczcie w dniu 28 marca 2008 r. Kolegium wskazało, iż w świetle powyższego strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, a nie żądała przywrócenia uchybionego terminu. Powołując szereg orzeczeń sądów administracyjnych organ odwoławczy wywiódł z nich, iż "uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ nie ma innej możliwości jak tylko wydać postanowienie o uchybieniu terminu przewidzianego w przepisie art. 134 Kpa". Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła A. J. przez swojego pełnomocnika - córkę E. G., podnosząc iż odwołanie od decyzji organu I instancji wniosła Wspólnota Mieszkaniowa w terminie tj. w dniu 28 marca 2008 r. Dodała, iż jako członek Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej, która wniosła odwołanie, uważa zaskarżone postanowienie za niezasadne i wnosi o merytoryczne rozpoznanie skargi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko szeroko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazało, iż odwołanie nie było wniesione przez Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej, a indywidualnie przez właścicielkę lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy A [...], łącznie z pozostałymi dwoma właścicielami. Wprawdzie pismo "odwołanie" opatrzone zostało pieczątką Wspólnoty Mieszkaniowej jednakże z jego treści wynika, iż zostało złożone przez właścicieli poszczególnych wyodrębnionych lokali, zdaniem Kolegium, powyższe świadczy o indywidualnym złożeniu przedmiotowego odwołania przez właścicielkę lokalu nr [...] A.J. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla postanowienie w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność postanowienia w całości lub części. Stwierdzenie wydania postanowienia z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd stwierdził istnienie uchybień, które musiały skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdziło uchybienie przez A. J. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na przebudowie i zmianie sposobu użytkowania na pomieszczenia mieszkalne, pomieszczeń III piętra budynku przy ul. A [...] w Ł. Jak wynika z akt sprawy w dniu 1 kwietnia 2008 r. wpłynęło do organu odwołanie podpisane przez trzech właścicieli lokali odrębnych, jednocześnie nagłówek pisma opatrzony został pieczęcią Wspólnoty Mieszkaniowej. Natomiast z treści odwołania wynikało również, iż odwołanie wniesione zostało z inicjatywy Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej, w skład której wchodzą właściciele lokali odrębnych, których podpisy znajdują się na piśmie. Pomimo tak nieprecyzyjnego określenia, jaki podmiot jest autorem odwołania i w jakim charakterze występuje, organ przyjął, iż odwołanie zostało wniesione przez trzech właścicieli odrębnych lokali mieszkalnych i wydał tożsame co do rozstrzygnięcia i treści uzasadnienia postanowienia stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Takie działanie organów nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa i w zgromadzonym materiale sprawy. Wniesienie odwołania obliguje organ, do którego zostanie złożone, do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w tzw. fazie wstępnej, zmierzającego do ustalenia czy środek odwoławczy wniesiony został przez podmiot uprawniony, czy zachowany został termin do wniesienia odwołania określony w ustawie oraz czy z innych względów odwołanie nie jest niedopuszczalne. Przeprowadzenie tych czynności wyjaśniających jest o tyle istotne, iż ma na celu wyeliminowanie przypadków, gdy odwołanie czy inny środek zaskarżenia zostanie wniesiony chociażby przez podmiot nieuprawniony lub z uchybieniem terminu, a pomimo to spowoduje wszczęcie postępowania odwoławczego i sprawa zostanie rozpoznana przez organ II instancji. W niniejszej sprawie organy nie podjęły żadnych czynności zmierzających do ustalenia, kto właściwie wniósł odwołanie, czy skarżąca jako właścicielka odrębnego lokalu, czy skarżąca jako członek Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej, a zatem w imieniu takiej Wspólnoty Mieszkaniowej. Niewątpliwie bowiem, jak już zostało wskazane, na podstawie odwołania, jego sformułowania i treści, nie można było jednoznacznie określić autora, inicjatora wszczęcia postępowania odwoławczego. Decyzja Prezydenta Miasta Ł. została doręczona skarżącej, jako właścicielce wyodrębnionego lokalu, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia, odbiór decyzji pokwitowała E. G., jej pełnomocnik. Podpis pełnomocnika widniał również na wniesionym odwołaniu. Przy czym organ nie ustalił, przez kogo właściwie odwołanie zostało złożone, przez właścicieli lokali odrębnych czy przez Wspólnotę, której pieczątką opatrzony był nagłówek pisma. Dwóm pozostałym osobom, których podpisy widnieją na odwołaniu, decyzja została doręczona także jako właścicielom wyodrębnionych lokali mieszkalnych. W fazie wstępnej organ miał więc obowiązek prawidłowo określić strony postępowania, które mogły skutecznie kwestionować decyzję Prezydenta Miasta Ł. Przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 28 Kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie sądowym i doktrynie wykształciło się stanowisko, iż pojęcie strony, o którym mowa w przywołanym przepisie, może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2000 r., Nr 80, poz. 903 ze zm.) wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana, zatem może być również podmiotem praw i obowiązków oraz wchodzić w stosunki prawne z innymi podmiotami, zatem posiada przymiot strony w rozumieniu art. 28 i 29 Kpa (por. uchwała NSA z dnia 26 listopada 2001r., OPK 19/01, ONSA 2002/2/68). Stanowisko powyższe ugruntowane zostało w orzecznictwie, a Sąd orzekający w pełni je podziela. Z kolei, jeżeli członek Wspólnoty wykaże swój własny, indywidualny interes prawny to istnieje podstawa, aby mógł występować, jako strona zainteresowana w postępowaniu administracyjnym, w sprawie w której może wystąpić także Wspólnota (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 1999 r., IV SA 1996/97, Lex nr 48720; wyrok WSA z dnia 15 grudnia 2006 r., IV SA 1220/06, Lex nr 299861). Uprawnienia wspólnoty i poszczególnego właściciela nie są wobec siebie konkurencyjne i nie wykluczają się wzajemnie, odpowiednio reprezentowana wspólnota ma status strony w zakresie dotyczącym spraw tej wspólnoty tj. nieruchomości wspólnej, a właściciel odrębnego lokalu, w sprawach dotyczących tego lokalu. Interes prawny wspólnoty i interes prawny poszczególnych właścicieli, członków wspólnoty nie jest tożsamy, zatem nie można ich traktować zamiennie (wyrok WSA z dnia 18 czerwca 2007 r., IV SA/Wa 620/07, Lex nr 344909; wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2007 r., II OSK 627/06, Lex nr 344935). Zaznaczyć również należy, iż co do zasady podmiotem uprawnionym do występowania w postępowaniu administracyjnym w imieniu wspólnoty mieszkaniowej jest zarząd tej wspólnoty, ma to miejsce wówczas, gdy wspólnota mieszkaniowa jest tzw. dużą wspólnotą mieszkaniową tj. gdy liczba wyodrębnionych lokali przekracza siedem (wyrok WSA z dnia 1 grudnia 2005 r., VII SA/Wa 725/05, Lex nr 196276). Reasumując powyższe, nie jest wykluczone, iż stroną postępowania administracyjnego będzie wspólnota mieszkaniowa, ułomna osoba prawna, reprezentowana przez swój zarząd, której interes prawny i interes członka wspólnoty, nie będą zbieżne, tożsame czy konkurencyjne, gdyż niewątpliwie mogą być zupełnie odrębne, co znajduje oparcie w przepisach prawa materialnego. W tych okolicznościach Kolegium nie miało podstaw by podważać podmiotowość Wspólnoty jako strony postępowania administracyjnego, a winno zbadać, wyjaśnić jaki podmiot złożył odwołanie. Stosowne wyjaśnienia mogło poczynić chociażby poprzez wezwanie osób, których podpisy widnieją na odwołaniu, do wykazania i udokumentowania podstawy występowania jako zarząd wspólnoty. Kolegium powinno ustalić, czy osoby te są członkami Wspólnoty, czy wchodzą w skład jej Zarządu, czy mają stosowne umocowanie do działania w imieniu Wspólnoty, a jeżeli tak to na podstawie jakiego tytułu, czy może jednak występują we własnym imieniu, jako właściciele odrębnych lokali. Kolegium nie poczyniło żadnych ustaleń w tym zakresie. Bez wnikliwej analizy dowolnie przyjęło, iż odwołanie zostało złożone przez trzech właścicieli lokali odrębnych i wydało trzy odrębne postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Organ nie wyjaśnił statusu podmiotów lub też podmiotu, który wniósł odwołanie. Niewątpliwie winien zbadać i prawidłowo określić, kto właściwie odwołanie złożył, a następnie, czy jest uprawniony do skutecznego wszczęcia postępowania odwoławczego, czy jest stroną postępowania. Pomijając powyższe wyjaśnienia i ustalenia organ mógł w sposób nieuprawniony pozbawić Wspólnotę przymiotu strony, czym naruszył przepisy art. 7, art. 77, art. 28, art. 29 oraz art. 127 § 1 Kpa. Przy ponownym rozpoznawaniu odwołania organ odwoławczy winien przeprowadzić odpowiednie czynności we wskazanym wyżej zakresie, poczynić stosowne ustalenia czy złożone odwołanie pochodzi od podmiotów, które legitymują się przymiotem strony lub od prawidłowo ustanowionych przedstawicieli. Organ winien kierować się zasadą prawdy obiektywnej i podjąć wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego w świetle różnych interesów wszystkich stron postępowania. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981/1/45). Mając na uwadze wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 i 205 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. ar