II SA/Łd 587/08

Dnia 18 listopada 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.), Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Protokolant Specjalista Lidia Porczyńska, po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2008 roku na rozprawie sprawy ze skargi P. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącego P. Z. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. II SA/Łd 587/08 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Nr PPZ.I/76/08 Prezydent Miasta Ł. na podstawie art. 4 ust. 2 pkt 2 i art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2003r., Nr 80, poz. 717 ze zm.), art.104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 11 grudnia 2007r. złożonego przez Gminę Miasto Ł., ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na przebudowie i zmianie sposobu użytkowania na pomieszczenia mieszkalne pomieszczeń III piętra budynku na nieruchomości w Ł. ul. J. 40. Uzasadniając organ przytoczył treść przepisu art. 61 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wskazując iż w świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego spełnione zostały łącznie wszystkie warunki określone w powołanej normie prawnej, co uzasadnia wydanie niniejszej decyzji. W dniu 1 kwietnia 2008r. do Urzędu Miasta wpłynęło odwołanie, z uwidocznioną w nagłówku pieczęcią Wspólnoty Mieszkaniowej, a podpisane przez trzech właścicieli lokali odrębnych między innymi przez P. Z. – pismo nadano w dniu 28 marca 2008r. W uzasadnieniu odwołujący podnieśli, iż planowana przebudowa III piętra sąsiaduje z ich lokalami mieszkalnymi znajdującymi się w zabytkowej kamienicy, którą wspólnymi siłami restaurują, przebudowa spowoduje, iż w kamienicy zamieszkają osoby, które mogą przyczynić się do dewastacji obiektu. Postanowieniem z dnia [...]. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 134 w związku z art. 141 § 2, art. 123 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001r., Nr 79, poz. 856 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania P. Z., stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu czytamy, iż decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]., P. Z. odebrał w dniu 12 marca 2008r., jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Zgodnie z art. 57 §1 Kpa bieg 14-dnowego terminu do wniesienia odwołania rozpoczął się z dniem 13 marca 2008r. i upływał z dniem 26 marca 2008r. Natomiast pismo zatytułowane odwołanie opatrzone datą 27 marca 2008r. zostało nadane na poczcie w dniu 28 marca 2008r., Kolegium wskazało, iż w świetle powyższego strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, a nie wnosiła o przywrócenie uchybionego terminu. Powołując szereg orzeczeń sądów administracyjnych organ odwoławczy wywiódł, iż "uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ nie ma innej możliwości jak tylko wydać postanowienie o uchybieniu terminu przewidzianego w przepisie art. 134 Kpa". Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył P. Z. podnosząc, iż odwołanie od decyzji organu I instancji wniosła Wspólnota Mieszkaniowa w terminie tj. w dniu 28 marca 2008r. Dodał, iż jako członek Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej, która wniosła odwołanie, uważa zaskarżone postanowienie za niezasadne i wnosi o merytoryczne rozpoznanie skargi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko szeroko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazało, iż odwołanie nie było wniesione przez Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej, a indywidualnie przez właściciela lokalu mieszkalnego nr 10 w budynku przy ul. J. 42, łącznie z pozostałymi dwoma właścicielami. Wprawdzie pismo "odwołanie" opatrzone zostało pieczątką Wspólnoty Mieszkaniowej jednakże z jego treści wynika, iż zostało złożone przez właścicieli poszczególnych wyodrębnionych lokali, zdaniem Kolegium, powyższe świadczy o indywidualnym złożeniu przedmiotowego odwołania przez właściciela lokalu nr 10 P. Z. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 §1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 §1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd dopatrzył się uchybień, które musiały skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdziło uchybienie przez P. Z. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na przebudowie i zmianie sposobu użytkowania na pomieszczenia mieszkalne, pomieszczeń III piętra budynku przy ul. J. 40 w Ł. Jak wynika z akt sprawy w dniu 1 kwietnia 2008r. wpłynęło do organu odwołanie podpisane przez trzech właścicieli lokali odrębnych, jednocześnie nagłówek pisma opatrzony został pieczęcią Wspólnoty Mieszkaniowej. Natomiast z treści odwołania wynikało również, iż odwołanie wniesione zostało z inicjatywy Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej, w skład której wchodzą właściciele lokali odrębnych, których podpisy znajdują się na piśmie. Pomimo tak nieprecyzyjnego określenia, jaki podmiot jest autorem odwołania i w jakim charakterze występuje, organ przyjął, iż odwołanie zostało wniesione przez trzech właścicieli odrębnych lokali mieszkalnych i wydał tożsame co do rozstrzygnięcia i treści uzasadnienia postanowienia stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Takie działanie organów nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa i w zgromadzonym materiale sprawy. Wniesienie odwołania obliguje organ, do którego zostanie złożone, do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w tzw. fazie wstępnej, zmierzającego do ustalenia czy środek odwoławczy wniesiony został przez podmiot uprawniony, czy zachowany został termin do wniesienia odwołania określony w ustawie oraz czy z innych względów odwołanie nie jest niedopuszczalne. Przeprowadzenie tych czynności wyjaśniających jest o tyle istotne, iż ma na celu wyeliminowanie przypadków, gdy odwołanie czy inny środek zaskarżenia zostanie wniesiony chociażby przez podmiot nieuprawniony lub z uchybieniem terminu, a pomimo to spowoduje wszczęcie postępowania odwoławczego i sprawa zostanie rozpoznana przez organ II instancji. W niniejszej sprawie organy nie podjęły żadnych czynności zmierzających do ustalenia, kto właściwie wniósł odwołanie, czy skarżący jako współwłaściciel odrębnego lokalu, czy skarżący jako członek Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej, a zatem w imieniu takiej Wspólnoty Mieszkaniowej. Niewątpliwie bowiem, jak już zostało wskazane, na podstawie odwołania, jego sformułowania i treści, nie można było jednoznacznie określić autora, inicjatora wszczęcia postępowania odwoławczego. Nadto decyzja Prezydenta Miasta Ł. została doręczona skarżącemu, jako właścicielowi wyodrębnionego lokalu, jak również drugiej z podpisanych pod odwołaniem osób – I. O. Trzecia osoba, której podpis widnieje na odwołaniu (E. G.), nie jest właścicielem żadnego z odrębnych lokali, który mógłby legitymować się przymiotem strony zgodnie z art. 28 Kpa. Wszystkie te niejasności winny dodatkowo zmotywować organ do podjęcia czynności wyjaśniających w tym zakresie. W fazie wstępnej należało więc prawidłowo określić strony postępowania, które mogły skutecznie kwestionować decyzję Prezydenta Miasta Ł. Przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 28 Kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie sądowym i doktrynie wykształciło się stanowisko, iż pojęcie strony, o którym mowa w przywołanym przepisie, może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, normy prawnej która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (Dz.U. z 2000r., Nr 80, poz. 903 ze zm.) wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana, zatem może być również podmiotem praw i obowiązków oraz wchodzić w stosunki prawne z innymi podmiotami, zatem posiada przymiot strony w rozumieniu art. 28 i 29 Kpa (por. uchwała NSA z dnia 26 listopada 2001r., OPK 19/01, ONSA 2002/2/68). Stanowisko powyższe ugruntowane zostało w orzecznictwie, a Sąd orzekający w pełni je podziela. Z kolei, jeżeli członek Wspólnoty wykaże swój własny, indywidualny interes prawny to istnieje podstawa aby mógł występować, jako strona zainteresowana w postępowaniu administracyjnym, w sprawie w której może wystąpić także Wspólnota (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 1999r., IV SA 1996/97, Lex nr 48720; wyrok WSA z dnia 15 grudnia 2006r., IV SA 1220/06, Lex nr 299861). Uprawnienia wspólnoty i poszczególnego właściciela nie są wobec siebie konkurencyjne i nie wykluczają się wzajemnie, odpowiednio reprezentowana wspólnota ma status strony w zakresie dotyczącym spraw tej wspólnoty tj. nieruchomości wspólnej, a właściciel odrębnego lokalu, w sprawach dotyczących tego lokalu. Interes prawny wspólnoty i interes prawny poszczególnych właścicieli, członków wspólnoty nie jest tożsamy, zatem nie można ich traktować zamiennie (wyrok WSA z dnia 18 czerwca 2007r., IV SA/Wa 620/07, Lex nr 344909; wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2007r., II OSK 627/06, Lex nr 344935). Zaznaczyć również należy, iż co do zasady podmiotem uprawnionym do występowania w postępowaniu administracyjnym w imieniu wspólnoty mieszkaniowej jest zarząd tej wspólnoty, ma to miejsce wówczas, gdy wspólnota mieszkaniowa jest tzw. dużą wspólnotą mieszkaniową tj. gdy liczba wyodrębnionych lokali przekracza siedem (wyrok WSA z dnia 1 grudnia 2005r., VII SA/Wa 725/05, Lex nr 196276). Reasumując powyższe nie jest wykluczone, iż stroną postępowania administracyjnego będzie wspólnota mieszkaniowa, ułomna osoba prawna, reprezentowana przez swój zarząd, której interes prawny i interes członka wspólnoty nie będą zbieżne, tożsame czy konkurencyjne, gdyż niewątpliwie mogą być zupełnie odrębne, co znajduje oparcie w przepisach prawa materialnego. W tych okolicznościach Kolegium nie miało podstaw by podważać podmiotowość Wspólnoty jako strony postępowania administracyjnego, a winno zbadać, wyjaśnić jaki podmiot złożył odwołanie. Stosowne wyjaśnienia mogło poczynić chociażby poprzez wezwanie osób, których podpisy widnieją na odwołaniu, do wykazania i udokumentowania podstawy występowania jako zarząd wspólnoty. Kolegium powinno ustalić czy osoby te są członkami Wspólnoty, czy wchodzą w skład jej Zarządu, czy mają stosowne umocowanie do działania w imieniu Wspólnoty, a jeżeli tak to na podstawie jakiego tytułu, czy może jednak występują we własnym imieniu jako właściciele odrębnych lokali. Kolegium nie poczyniło żadnych ustaleń w tym zakresie. Bez wnikliwej analizy dowolnie przyjęło, iż odwołanie zostało złożone przez trzech właścicieli lokali odrębnych i wydało trzy odrębne postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Organ nie wyjaśnił statusu podmiotów lub też podmiotu, który wniósł odwołanie. Niewątpliwie winien zbadać i prawidłowo określić kto właściwie odwołanie złożył, a następnie czy jest uprawniony do skutecznego wszczęcia postępowania odwoławczego, czy jest stroną postępowania. Pomijając powyższe wyjaśnienia i ustalenia organ mógł w sposób nieuprawniony pozbawić Wspólnotę przymiotu strony, czym naruszył przepisy art. 7, art. 77, art. 28, art. 29 oraz art. 127 §1 Kpa. Przy ponownym rozpoznawaniu odwołania organ odwoławczy winien przeprowadzić odpowiednie czynności we wskazanym wyżej zakresie, poczynić stosowne ustalenia czy złożone odwołanie pochodzi od podmiotów, które legitymują się przymiotem strony lub od prawidłowo ustanowionych przedstawicieli. Organ winien kierować się zasadą prawdy obiektywnej i podjąć wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Obowiązany jest do ustalenia stanu faktycznego i prawnego w świetle różnych interesów wszystkich stron postępowania. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981r., SA 810/81, ONSA 1981/1/45). Mając na uwadze wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 i 205 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. a.ł.