II SA/Łd 596/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie: WSA Barbara Rymaszewska, Asesor Renata Kubot-Szustowska (spr.), Protokolant asystent sędziego Dominika Janicka, po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją nr [...] z dnia [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., działając na podstawie art. 3, art. 4, art. 27 i art. 43 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U.Nr. 64 z 1998r., póz. 414 z późn. zm.) przyznał J. O. świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego wyrównawczego w wysokości 52,17 zł miesięcznie, poczynając od dnia 1 grudnia 2003 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż wnioskodawca jest osobą bezrobotną i niepełnosprawną. Dochód rodziny składającej się z wnioskodawcy, jego żony H. O. oraz jej syna P. Ś. wynosi 849,28,-zł., przy obowiązującym kryterium dochodowym wynoszącym 1.006,00,-zł. Dochód na osobę w rodzinie wnioskodawcy wynosi natomiast 283,16,-zł. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu i obserwacji rodziny ustalono, że J. O. mieszka z żoną i jej synem oraz prowadzi wspólne z nimi gospodarstwo domowe. Zgodnie bowiem z art. 2 a ustawy, przez rodzinę należy rozumieć osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące . Wnioskodawca jest mężem H. O., pozostaje z nią w faktycznym związku, zamieszkuje w jednym domu, korzysta ze wspólnej kuchni, naczyń, posiłków, papierosów, łazienki, energii elektrycznej, centralnego ogrzewania itp., czyli wspólnie z pozostałymi domownikami gospodaruje. Ponieważ obecnie, ze względu na niepełnosprawność nie posiada własnych środków utrzymania obowiązkiem rodziny jest pomaganie sobie wzajemnie w takich sytuacjach . Żona pobiera zasiłek przedemerytalny, P. Ś. pobiera zasiłek dla bezrobotnych, ponadto jest obciążony obowiązkiem alimentacyjnym na dziecko. Oświadczył wszakże, że w ostatnim okresie nie regulował tych należności w związku z czym, w ocenie organu, wysokość zasądzonych alimentów nie może być odliczona od dochodu rodziny. Podczas przeprowadzania wywiadu ustalono, że rodzina mieszka we własnym domu jednorodzinnym, wyposażonym w podstawowe urządzenia techniczne oraz wodę i centralne ogrzewanie. W domu znajdują się 4 pokoje, l łazienka i l kuchnia. Organ nie dał wiary zapewnieniom wnioskodawcy i jego żony, odnośnie prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych, szczegółowo uzasadniając przyczyny, dla których uznał oświadczenia w tym przedmiocie za nierzetelne. Przeprowadzone wywiady oraz rozpytania wśród sąsiadów nie potwierdzają wersji odrębności małżonków pokój, który J. O. zajmuje nie pozwala zaś, w ocenie organu, na przyjęcie, iż sam przygotowuje dla siebie posiłki, i że w tym pokoju właśnie zamieszkuje. Poza dużym słoikiem ogórków brak było w pokoju i w szafkach segmentu jakichkolwiek artykułów żywnościowych niezbędnych do przyrządzania posiłków i odrębnego gospodarowania, takich jak: chleb, cukier, herbata itp. W szafkach nie było również żadnych rzeczy osobistych wnioskodawcy jak: bielizna, ręcznik, odzież na zmianę, obuwie. Ponadto małżonkowie wskazują różne powody rzekomej "separacji" (wnioskodawca powołuje się na zdradę małżeńską, H. O. na nadużywanie alkoholu przez męża itp.). Także data rozpoczęcia odrębnego gospodarowania (lipiec 2003r.) jest niewiarygodna bowiem w innej sprawie, dotyczącej alimentacji na rzecz drugiego syna H. O. – T. Ś., w lipcu 2003 r. wskazywała ona na prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego z mężem, podając, iż rodzina (3 osobowa) utrzymuje się jedynie z jej dochodów. Dodatkowo wzajemne relacje miedzy wnioskodawcą a żoną nie wskazują na trwały konflikt, który uniemożliwia wspólne gospodarowanie. Wniosek o przyznanie zasiłku stałego wyrównawczego pobrała H. O., wówczas też została poinformowana, że muszą być przedłożone dokumenty o dochodach członków rodziny. Początkowo małżonkowie twierdzili, że przyczyną prowadzenia odrębnego gospodarstwa domowego jest choroba wnioskodawcy (przebyta gruźlica), później natomiast – że konflikt w rodzinie. P. Ś., zamieszkały wspólnie z matką i ojczymem twierdzi zaś, że wszyscy domownicy prowadza wspólne gospodarstwo domowe. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia organ przyjął, iż wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i jej synem P., zatem na dochód rodziny składają się zasiłek przedemerytalny H. O. w wysokości 530,28,-zł. i zasiłek dla bezrobotnych P. Ś. w wysokości 369,19,-zł Łączny dochód rodziny wynosi 899,28,-zł miesięcznie. Dochód pomniejszony o 50,00,-zł dobrowolnej alimentacji H. O. na rzecz syna T. wynosi 849,28-zł., co na osobę w rodzinie daje kwotę 283,16,-zł. Stałe miesięczne wydatki na leczenie, gaz, energię elektryczną wynoszą łącznie około 152,00,-zł. Rodzina poniosła też dodatkowe wydatki na zakup drewna na opał, założenie telefonu, spłacane są również pożyczki na modernizację domu. Zgodnie z treścią art. 227 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały wyrównawczy przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie, jest niższy od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, określonego w art.4 ust. 1 ustawy. W przypadku osoby w rodzinie zasiłek stały wyrównawczy ustala się w wysokości różnicy pomiędzy kryterium dochodowym na osobę w rodzinie (335,33,-zł), a posiadanym dochodem na osobę w rodzinie. Wobec powyższego zasiłek wyrównawczy dla wnioskodawcy wynosi 52,17,-zł. i w takiej też kwocie został przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. przyznany. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożył J. O., kwestionując ustalenia organu, co do prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z żoną i jej synem. Podniósł, iż powodem (choć nie jedynym) "odizolowania się żony" jest jego nieodpowiedzialne zachowanie oraz choroba. Szeroko przedstawił swą trudną sytuację, wyrażając wdzięczność żonie, że "mimo wszystko użyczyła mu mieszkania". W konkluzji wniósł o przyznanie mu zasiłku "aby móc związać koniec z końcem". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją Nr [...] z dnia [...], działając na podstawie art. 138 § l pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 37 ust. l pkt 2 i ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 149 ust. l i art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości oraz orzekło o przyznaniu J. O. zasiłku stałego w wysokości 52,17,-zł. miesięcznie za okres od dnia 1 grudnia 2003r. do dnia 30 kwietnia 2004r. oraz 32,84,-zł. miesięcznie na okres od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 30 listopada 2004 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż z dniem l maja 2004 r. weszła w życie nowa ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.). Z tym dniem – zgodnie z art. 149 ust. l ustawy – wygasają decyzje wydane na podstawie poprzedniej ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, z wyjątkiem decyzji określonych w ust. 2 i 3 oraz art. 152 ust. 3 i art. 154 ust. 8, które realizuje się według przepisów dotychczasowych. W myśl art.150 ustawy natomiast, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem l maja 2004 r. stosuje się przepisy ustawy nowej. Ustawa ta wprowadziła w miejsce zasiłku stałego wyrównawczego zasiłek stały. Wobec powyższego, pomimo prawidłowego, w ocenie organu odwoławczego, rozstrzygnięcia organu I instancji, zaskarżoną decyzję należało uchylić i orzec co do istoty sprawy uwzględniając nowy stan prawny obowiązujący od l maja 2004 r. Zgodnie z treścią art. 37 ust. l ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, organ l instancji słusznie uznał, że wnioskodawca pozostaje w rodzinie, w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Definiując "rodzinę" ustawodawca wskazuje bowiem, że są to osoby spokrewnione i niespokrewnione, pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące (art. 6 pkt 14). Małżonkowie – co do zasady – tworzą rodzinę. Oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli (art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Zebrany w sprawie obszerny materiał dowodowy wskazuje, że J. O. wspólnie zamieszkuje i gospodaruje z żoną H. O. i jej synem P. Ś.. Wprawdzie zainteresowany we wniosku o udzielenie stałego zasiłku wyrównawczego, złożonym w dniu 12 grudnia 2003 r. podał, że "ze względu na bezpieczeństwo pozostałych członków rodziny z powodu choroby zamieszkuje osobno", "osobne zamieszkiwanie" ma polegać na zajmowaniu przez J. O. osobnego pokoju na piętrze budynku mieszkalnego, należącego do jego żony i jej synów. W toku przesłuchania w charakterze strony w dniu 6 stycznia 2004 r. J. O. zeznał, że "do lipca 2003 r. prowadzili wspólne gospodarstwo domowe". Jednak po wyjściu ze szpitala, w którym przebywał w okresie "od końca lipca do października 2003r. [...] prowadzi odrębne gospodarstwo domowe". Wyjaśnieniom tym, zdaniem organu odwoławczego, nie można dać wiary. Z ustaleń rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 29 marca 2004 r. oraz zeznań P. Ś. (syna H. O.) wynika, że zainteresowany pozostaje w rodzinie swej żony. Potwierdza to protokół przesłuchania w charakterze świadka P. Ś., z którego wynika, że "wszyscy członkowie rodziny korzystają ze wspólnej łazienki, energii elektrycznej, kuchni i z posiłków", oraz że "od listopada, kiedy J. O. wrócił ze szpitala, wszyscy troje prowadzą wspólne gospodarstwo domowe". W świetle powyższych ustaleń zasadnie przyjęto, iż odwołujący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną H. O. i jej synem P. Ś.. Dochód tej rodziny wynosi zatem 849,47,-zł (zasiłek przedemerytalny H. O. w kwocie 530,28,-zł netto pomniejszony o 50,00,-zł dobrowolnych alimentów na rzecz syna + zasiłek dla bezrobotnych P. Ś. w kwocie 369,19,-zł netto). Dochód na osobę w rodzinie wynosi więc 283,16,-zł. Wysokość zasiłku stałego -w przypadku osoby w rodzinie - stanowi różnicę między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie (art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy). Z dniem l maja 2004 r. kryterium dochodowe na osobę w rodzinie – zgodnie z art. 8 ust. l pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej – wynosi 316,00,- zł. Wysokość zasiłku stałego, obliczonego jako różnica między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, a dochodem na osobę w rodzinie, wynosi więc 32,84,-zł. Uwzględniając te przepisy - w myśl art.150 powołanej wyżej ustawy z dnia 12.marca 2004r. - przyznano J. O. zasiłek stały w tej wysokości. Kierując się jednak zasadą zakazu reformationis in peius (zakazu orzekania na niekorzyść strony odwołującej), Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż za okres od l grudnia 2003 r. do 30 kwietnia 2004 r. należało zastosować korzystniejsze dla skarżącego kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, tj.335,33,-zł (1.006,00,- zł: 3 osoby). Stosując to kryterium zasiłek stały za powyższy okres – jak prawidłowo obliczył organ l instancji – wynosi 52,17,-zł miesięcznie. Z dniem l maja 2004r. obowiązuje już jednak nowe kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, co uwzględniono orzekając o zasiłku stałym należnym za okres od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 30 listopada 2004 r. Decyzje w sprawach zasiłku stałego nie zostały bowiem pozostawione uznaniu organów orzekających lecz mają charakter rozstrzygnięcia związanego. Oznacza to, że organ administracji publicznej nie może przyznać większego zasiłku stałego niż wynika to z obowiązujących przepisów Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył J. O. powtarzając argumentację zawartą w uprzednio wniesionym odwołaniu. Podniósł zatem, iż wbrew wywodom organów nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żoną ani jej pełnoletnim synem. Rozważania w tym przedmiocie uznał za "taktyczne zbijanie dochodów rodziny niespokrewnionej o dwóch różnych nazwiskach, po to by nie otrzymał należnego (...) zasiłku." Podniósł, iż jako obywatel Polski wszedł do Unii Europejskiej od 1 maja 2004r. z zasiłkiem 32 złote, za co nie można żyć. Wskazał, że zgodnie z sugestią "urzędników OPS w G." chciałby rozwieść się z żoną, ale nie ma na to pieniędzy. Przeprowadzane wywiady środowiskowe uznał za "rewizje bez nakazu". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, uznając zarzuty skarżącego za nieuzasadnione. Podniosło nadto, iż J. O. i jego rodzina od lat korzysta z różnych świadczeń z pomocy społecznej. Nigdy też nie kwestionował wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego. Dopiero po uzyskaniu przezeń orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, oświadczenia skarżącego i jego żony w tym przedmiocie uległy zmianie. Stąd też organy, na podstawie zgromadzonego, obszernego materiału dowodowego, uznały te twierdzenia za niewiarygodne, wysuwane jedynie w celu uzyskania wyższego zasiłku stałego wyrównawczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach – stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej w dalszej części rozważań p.s.a.. Po myśli art. 134 § 1 p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.s.a.) . Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza przepisy prawa materialnego oraz normy procedury administracyjnej w stopniu określonym w cytowanym przepisie. Podnieść należy w pierwszym rzędzie, iż w toku postępowania administracyjnego zmianie uległ stan prawny, regulujący kwestie świadczeń z pomocy społecznej. Z dniem 1 maja 2004 r. (co do zasady) weszła bowiem w życie ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zastępując poprzednio obowiązująca ustawę z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. Nr 64 z 1998r., poz. 414 z późn. zm.) Z dniem jej wejścia w życie natomiast, wygasły decyzje wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r., z wyjątkiem decyzji enumeratywnie wskazanych w art. 149 ust. 2, art. 150 ust. 3 oraz art. 154 ust. 8 aktualnie obowiązującej ustawy (art. 149 ust. 1). Decyzje w przedmiocie zasiłków stałych wyrównawczych nie należą do żadnej powyższych kategorii. Dodatkowo ustawa z dnia 12 marca 2004 r. nie operuje pojęciem zasiłku stałego wyrównawczego. Faktem jest, iż przepis art. 150 ustawy mający charakter intertemporalny, nakazuje stosowanie przepisów ustawy nowej do spraw wszczętych i niezakończonych. W postępowaniu administracyjnym natomiast, sprawa jest "niezakończona" do czasu ostatecznego jej rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy. Wykładania art. 150 powinna wszakże być dokonywana, biorąc pod uwagę, po pierwsze treść wskazanego wyżej art. 149 ust. 1, po wtóre ogólnie obowiązującą w prawie zasadę lex retro non agit (niedziałania prawa wstecz). Brak mocy wstecznej przepisów prawnych oznacza, że do stosunków prawnych powstałych przed jej wejściem w życie stosuje się w zasadzie prawo uchylone i zastąpione przez przepisy nowe. U podstaw powyższej reguły leży idea ochrony praw nabytych, akcentowana szczególnie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. Konsekwentnie respektowana w całym rozwoju europejskiej - w tym również polskiej - myśli prawniczej zasada lex retro non agit, jest wywodzona obecnie z art. 2 obowiązującej Konstytucji. Już w pierwszym orzeczeniu (z 28 maja 1986 r., U 1/86, OTK w latach 1986-1995, T. I, poz. 2) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zasada niedziałania prawa wstecz jest dyrektywą postępowania organów prawodawczych, polegającą na zakazie stanowienia norm prawnych, które nakazywałyby stosować nowoustanowione normy prawne do zdarzeń (...), które miały miejsce przed wejściem w życie nowo ustanowionych norm prawnych. Nadanie normom mocy wstecznej następuje bowiem, gdy ustawodawca nakazuje kwalifikować według norm nowych zdarzenia zaistniałe przed wejściem tych norm w życie. Trybunał Konstytucyjny podkreślił też, że retroaktywność ustawy zachodzi również wówczas, gdy konstruowana jest fikcja prawna obowiązywania ustawy przed dniem jej wejścia w życie (orzeczenie z 5 listopada 1986 r., U 5/86, OTK 1986-1995, T. I, poz. 1). Zasada niedziałania prawa wstecz stanowi istotny składnik zasady zaufania obywateli do państwa, a "ustawa działa z mocą wsteczną, kiedy początek jej stosowania pod względem czasowym ustalony został na moment wcześniejszy, aniżeli ustawa stała się obowiązująca (została nie tylko uchwalona lecz także prawidłowo ogłoszona w organie publikacyjnym)"; treścią tej zasady jest "zakaz nadawania mocy wstecznej, zwłaszcza przepisom normującym prawa i obowiązki obywateli, jeżeli prowadzi to do pogorszenia ich sytuacji w stosunku do stanu poprzedniego" (orzeczenia z [...], sygn. [...], OTK w latach 1985-1995, T. III, poz. 8). Zasada niedziałania prawa wstecz, jak przypomniał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 31 marca 1998 r., sygn. [...], polega na tym, aby nie stanowić prawa, które nakazywałoby stosowanie nowo ustanowionych norm do sytuacji zaistniałych przez wejściem ich w życie. Odstępstwa od powyższej zasady powinny być usprawiedliwione szczególnymi względami. To czy z brzmienia ustawy wynika jej moc wsteczna, należy ustalać za pomocą ogólnych reguł interpretacyjnych. Niedopuszczalna jest jednak interpretacja rozszerzająca przepisów prawnych, będących wyrazem retroakcji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 1966r., III CZP 34/66, OSN 1966/5/208). W ocenie Sądu, w składzie rozpoznającym niniejsza sprawę oznacza to, iż niedopuszczalne jest stosowanie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r., obowiązujących od dnia 1 maja 2004 r. dla oceny uprawnień skarżącego, dotyczących okresu od 1 grudnia 2003 r. do 30 kwietnia 2004 r. Rozstrzygnięcie organu I instancji w tym przedmiocie, po myśli art. 149 ust. 1 ustawy wygasło z dniem 1 maja 2004r., co nie oznacza, iż postępowanie odwoławcze w badanej sprawie stało się bezprzedmiotowe. Ocena stanu faktycznego obejmującego powyższy okres powinna być wszakże dokonana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990 r., ponieważ to one stanowią materialną podstawę przyznanego skarżącemu zasiłku stałego wyrównawczego. Nawiasem mówiąc zasiłku, nieznanego ustawie obowiązującej obecnie. (Rozumowanie wspomniane zgodne jest ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego, wyrażonym w wyroku z dnia 8 marca 2005 r. w sprawie P 15/04, niepublikowanym dotychczas w zbiorze urzędowym, dostępnym w "Rzeczpospolitej" Nr 57(7046) z dnia 9 marca 2005 r., dotyczącym konstytucyjności art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej) Zastosowanie przepisów ustawy obowiązującej obecnie, do stanu faktycznego sprzed jej wejścia w życie, doprowadziło natomiast do sytuacji paradoksalnej, bowiem po pierwsze przyznany został zasiłek stały, który w myśl ustawy dotychczasowej dotyczył innych sytuacji, i który w powyższym okresie skarżącemu nie przysługiwał, po wtóre skalkulowano go na poziomie niższym niż dotychczasowy, zaś jedynie zakaz reformationis in peius uchronił odwołującego przed pogorszeniem jego sytuacji prawnej. Co się zaś tyczy przyznania J. O. zasiłku stałego za okres od 1 maja 2004 r. do dnia 30 listopada 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. naruszyło zasadę dwuinstancyjności postępowania, określoną w art. 15 ustawy z dnia 14.czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. Nr 98 z 1998r., poz. 1071 ze zm.). Po pierwsze bowiem, jak wyżej wskazano, decyzje (poza wyspecyfikowanymi wyjątkami) wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. wygasły z dniem 1 maja 2004 r. Po wtóre przedmiotem orzekania przez organ I instancji, był zasiłek stały wyrównawczy, który dodatkowo przyznany został bez określenia terminu końcowego. Zatem przyznanie J. O. zasiłku stałego (o który nie występował) za okres od 1 maja 2004 r. do dnia 30 listopada 2004 r. przez organ II instancji stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, której istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy. Postępowanie administracyjne ma charakter dwuinstancyjny. Decyzja ostateczna zapada w instancji drugiej. Dwuinstancyjność jest standardem rzetelnego postępowania, wymaganym przez zasady państwa prawa. Dlatego nie jest dopuszczalne używanie ścieśniającej wykładni tam, gdzie uszczuplałaby ona wspomniany standard (porównaj np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2002 r., V Sa 1573/01, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępne Lex 82685 oraz z dnia 23 kwietnia 2001 r., IV SA 501/99, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępne Lex nr 54119)) Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję. Za bezprzedmiotowe i przedwczesne uznano natomiast odnoszenie się do zarzutów skargi, bowiem przyczyny uchylenia zaskarżonej decyzji, dotyczą zagadnień prawnych, nie zaś prawidłowości oceny przez organy zgromadzonego materiału dowodowego. Ponieważ zaś w dacie orzekania upłynął już okres, na który przyznany został skarżącemu zasiłek stały, brak było podstaw do orzekania w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji (art. 152 p.s.a) Na marginesie już jedynie podnieść zatem należy, że ewentualne orzeczenie o jej niewykonywaniu do daty uprawomocnienia się wyroku (gdyby zasiłek był jeszcze skarżącemu wypłacany), działałoby na jego niekorzyść, pozbawiając go zasiłku w jakiejkolwiek kwocie.