II SA/Łd 629/13

Dnia 2 października 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia NSA Anna Stępień Protokolant Sekretarz sądowy Anna Łyżwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2013 roku przy udziale --- sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi P. G. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...] kwotę 240,00 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. a.bł. Prezydent Miasta Ł., decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 104 i art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013r. poz. 267), art. 3 pkt 1 lit. c) oraz art. 5 ust. 1 i art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego Pomoc państwa w zakresie dożywiania (Dz. U. nr 267, poz. 2259 ze zm.), § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006r. w sprawie realizacji programu wieloletniego Pomoc państwa w zakresie dożywiania (Dz. U nr 25, poz. 186), art. 3 ust. 3 i ust. 4, art. 7 pkt 4, art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2013r., poz. 182), § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012r. poz. 823), przyznał M. C. zasiłek celowy od 1 stycznia 2013r. do 31 marca 2013r. w wysokości 60 złotych miesięcznie z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności. W uzasadnieniu podniesiono, iż w I kwartale 2013r. organ pomocowy rozdysponował na zasiłki żywnościowe kwotę 831.546 zł., co stanowi 27,44 % przyznanego limitu na 2013r. i jednocześnie jego przekroczenie. Wskazano ponadto, iż kwota 60 zł. odpowiada wysokości zasiłku przyznawanego osobom samotnie gospodarującym. Od powyższej decyzji odwołała się M. C., żądając wyjaśnień czy przyznana jej pomoc finansowa uwzględnia jej potrzeby przy możliwościach finansowych ośrodka pomocy społecznej. Dodała, że organ nie poczynił w trakcie postępowania żadnych ustaleń faktycznych, odwołując się jedynie do możliwości finansowych ośrodka, czym naruszył art. 107 § 3 k.p.a. Nadto wskazała, że prosi o informację jakimi kryteriami i przesłankami kierował się organ przy podejmowaniu decyzji. Wniosła o przyznanie jej pomocy finansowej na dożywianie w kwocie 200 zł. miesięcznie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1. art. 3 ust. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i ust. 2, ustawy o pomocy społecznej, utrzymało w mocy wskazaną na wstępie decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. Kolegium w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia wyjaśniło, że wnioskodawczyni korzysta z pomocy społecznej od kilkunastu lat oraz to, że jej został wzięty pod uwagę, jako że przyznano jej zasiłek celowy w kwocie 60 zł. na dożywianie. Ponadto w kwietniu br. otrzymała jeszcze dwa inne zasiłki celowe w łącznej kwocie 210 złotych. Organ pierwszej instancji musiał jednak uwzględnić także interes społeczny w postaci celów i możliwości pomocy społecznej, której zadaniem jest pomoc wielu osobom i rodzinom, znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej i finansowej. W trakcie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż M. C. mieszka sama. Mieszkanie ma wielkość około 36 m 2 (2 pokoje i kuchnia), jest czyste, zadbane, nie wymaga remontu. Strona nie otrzymuje dodatku mieszkaniowego. Mieszkanie jest zadłużone obecnie na około 51 589,31 zł. Wnioskodawczyni jest zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy bez prawa do zasiłku. W marcu 2013r. otrzymała zlecenie w ramach prac społecznie-użytecznych do pracy w Przedszkolu Miejskim nr [...] w Ł., jednak z uwagi na małą liczbę dzieci uczęszczających w tym okresie do przedszkola kolejne stanowisko pracy okazało się niepotrzebne. Strona została wezwana do PUP celem ustalenia kolejnej wizyty, która została wyznaczona na 22 kwietnia 2013r. Podczas rozmowy z M. C. ustalono, że w dniu 5 kwietnia 2013r. odbyła się druga licytacja jej mieszkania, jednak nie było osób zainteresowanych jego kupnem. Ponadto, jak wynika z wywiadu środowiskowego, M. C. zgłosiła się w sprawie otrzymania pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku oraz zasiłku celowego na opłatę energii elektrycznej, gazu, bieżącego czynszu, zakup odzieży letniej i bielizny. Z akt sprawy wynika również, że organ, rozpatrując wniosek M. C., nie uwzględnił prośby o pomoc finansową z przeznaczeniem na opłacenie bieżącego czynszu, a Wydział Pracy Środowiskowej nie ma możliwości finansowych by w znaczący sposób pomóc w spłacie zadłużenia, bowiem jednorazowe opłacenie czynszu, bez uregulowania zadłużenia w żaden sposób nie wpłynie pozytywnie na sytuację strony. Tylko całkowita spłata zadłużenia byłaby dla strony pomocą wymierną i celową. Źródło dochodu M. C. stanowi pomoc finansowa z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Dalej Kolegium dodało, iż strona ma wyższe wykształcenie, jest chemikiem. Do 2009r. miała orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności z powodu schizofrenii. Nie zgadzając się z takim orzeczeniem lekarzy - nie wystąpiła o przedłużenie terminu orzeczenia o niepełnosprawności. Nie leczyła się. Wskazano, także, iż powszechnie znany jest fakt, iż ośrodki pomocy społecznej nie dysponują środkami pieniężnymi, które umożliwiłyby zaspokojenie potrzeb wszystkich osób, które o tę pomoc się ubiegają, zaś ani pracownicy MOPS ani Kolegium nie mają wpływu na to, że od lat nie zostały zmienione kryteria dochodowe w ustawie o pomocy społecznej. Natomiast utrata siły nabywczej pieniądza dotyczy wszystkich obywateli. Kolegium dodało, że w sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej, tj. kryteria ustawowe sformułowane w art. 2 - 4 ustawy, dlatego też nie można uznać, aby konieczne było precyzyjne wskazanie, w każdym przypadku, w uzasadnieniu decyzji w przedmiocie zasiłku celowego, możliwości finansowych organu pomocy społecznej, ilości środków finansowych, jakimi dysponuje organ w skali miesiąca na potrzeby związane z przyznawaniem zasiłków celowych, średniej wysokości zasiłków udzielanych na jednego uprawnionego, ilości osób korzystających w danym miesiącu z tej formy pomocy oraz celu na jaki tym osobom przyznano zasiłki, gdyż taki obowiązek nie wynika z norm art. 39 ust. 1 i 2, art. 3 ust. 4 ustawy, czy też art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Powyższą decyzją M. C. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w treści skargi wskazując, iż podtrzymuje zarzuty podniesione w odwołaniu, dodając, że jej sytuacja materialno – życiowa, z roku na rok jest coraz gorsza, także ze względu na coraz niższe świadczenia z pomocy społecznej jakie otrzymuje. Dodała, że prosi o informację jakimi kryteriami i przesłankami kierował się organ przy podejmowaniu decyzji i czy wysokość przyznanego zasiłku jest adekwatna do świadczeń przyznawanych innym osobom w podobnej sytuacji oraz czy możliwości finansowe organu nie umożliwiają na zaspokojenie jej potrzeb w większym zakresie. Podniosła nadto, iż kwota przyznanych jej w kwietniu 2013r. zasiłków celowych łącznie, z uwzględnieniem zasiłku na dożywianie, wynosi 210 zł. Wskazała też, że zadłużenie czynszowe powstało, gdy była podopieczną Ośrodka Pomocy Społecznej. Gdy nie było zadłużenia lub też było nieznaczne, również nie otrzymywała pomocy. Od września 2000r. jest zarejestrowana jako bezrobotna i do tej pory nie otrzymała żadnego skierowania do pracy, które zakończyłoby się podjęciem zatrudnienia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w treści zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazało, iż kwota przyznanych skarżącej w kwietniu 2013r. zasiłków celowych wynosiła 210 zł., uwzględniając zasiłek na żywność. Podniosło jednocześnie, iż zasiłek okresowy i łączna kwota przyznanych zasiłków celowych potwierdza wyłącznie, iż M. C. jest objęta stałą i długotrwałą pomocą finansową ze środków pomocy społecznej. Odmowa przyznania zasiłku za opłatę czynszu była natomiast przedmiotem innej decyzji, od której skarżąca nie wniosła odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd uznał, iż brak jest podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 pkt 1 lit c 3 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania" w ramach programu są realizowane działania dotyczące w szczególności zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach, o których mowa w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym. Pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom lub rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 %, kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że miesięczny dochód skarżącej mieści się w kryterium ustalonym w ustawie z dnia 29 grudnia 2005 r., co uprawnia ją do ubiegania się o przyznanie pomocy na dożywianie. Decyzje w przedmiocie przyznania świadczenia opierają się zaś na uznaniu administracyjnym. Okoliczność ta sprawia, że sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia i to w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów regulujących tryb przyznania rozważanego świadczenia wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeby osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. W ocenie Sądu, działanie organów pomocy i społecznej mieszczące się w granicach uznania zostało należycie umotywowane w tym przypadku. O ile zatem organ, dokonując oceny wszystkich okoliczności sprawy, do czego zobowiązuje go art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., uznał, że sytuacja bytowa i finansowa skarżącej uzasadniała przyznanie jej pomocy, to wobec wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji motywów tego rozstrzygnięcia nie można uznać, że decyzja ta narusza prawo. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dostatecznie wyjaśniono motywy podjętego rozstrzygnięcia, wskazując, że organy pomocy społecznej, dysponując określonymi środkami finansowymi, muszą dokonywać wyboru rozstrzygnięcia, mając na względzie zarówno potrzeby wnioskującej i cel pomocy, ale także potrzeby wszystkich ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej. Przedstawiono przy tym niezbędne wyliczenie, wskazując, iż zasiłki przyznawane osobom samotnie gospodarującym na dożywianie wynoszą 60 zł. miesięcznie. Z treści art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej wynika, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zatem pomoc społeczna ma za zadanie jedynie wspieranie osób w dążeniu do poprawy ich sytuacji życiowych, nie zaś zastępowanie tych działań. Celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy swej sytuacji bytowej. Taką też funkcję spełnia świadczenie, o którym mowa w ustawie o pomocy społecznej. Wykładnia przepisów ustawy o pomocy społecznej, co podkreśla orzecznictwo, nie może w żadnym razie prowadzić do wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej źródła dochodów. Interpretacja taka byłaby niedopuszczalna jako całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, który pomocy społecznej wyznaczył jedynie funkcję wspierania tych wysiłków, a nie ich zastępowania. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2012r., sygn.akt I OSK 1920/11, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 2145079 oraz z dnia 14 marca 2012r.,, sygn.akt I OSK 1795/11, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 1145072) Organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, bowiem posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń. Kwestia zaś realizacji zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. nie oznacza przekonania strony o tym, że adresowana do niej decyzja jest słuszna i zgodna z prawem. Zasada przekonywania sprowadza się do wyjaśnienia stronie, że adresowana do niej decyzja wynika z racjonalnych przesłanek i jest oparta o przepisy obowiązującego prawa, to znaczy, że w istniejącym stanie prawnym i faktycznym wydanie innej decyzji było niemożliwe. Organ odpowiada za naruszenie tej zasady, jeżeli nie podejmie lub bezpodstawnie odstąpi od czynności mających przekonać stronę o zasadności decyzji, np. odstąpi od uzasadnienia decyzji. Zasada ta nakłada na organ obowiązek dołożenia należytej staranności w wyjaśnieniu stronie zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Nie wymaga się zaś od niego osiągnięcia rezultatu, to znaczy faktycznego przekonania strony do prawidłowości podjętej decyzji. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2010r., sygn.akt I OSK 124/10, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 594984) W realiach niniejszej sprawy, podnoszone przez skarżącą niewyjaśnienie jej "wątpliwości", nie może być uznane za naruszenie zasady przekonywania, bowiem uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób wyczerpujący wskazuje na okoliczności, którymi kierowały się organy pomocowe, przyznając skarżącej świadczenie w określonej wysokości. Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązującego prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi z uwagi na brak podstaw do jej uwzględnienia. Po myśli art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 2 lit b i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.), rozstrzygnięto zaś o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu żądanego wynagrodzenia, powiększonego o należny podatek od towarów i usług wobec złożonego przezeń oświadczenia, iż koszty pomocy prawnej, udzielonej w urzędu nie zostały opłacone nawet w części. B.A.