II SA/Łd 630/13

Dnia 2 października 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia NSA Anna Stępień Protokolant Sekretarz sądowy Anna Łyżwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2013 roku przy udziale --- sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi P. G. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...] kwotę 240,00 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. a.bł. Prawomocnym wyrokiem z dnia 14 września 2012r., wydanym w sprawie o sygn.akt II SA/Łd 694/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...], przyznającą M. C. zasiłek celowy w okresie od kwietnia 2012r. do czerwca 2012r. w kwocie 120 zł. miesięcznie z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż organy orzekające w sprawie udzielenia pomocy w zakresie dożywiania, winny w uzasadnieniu decyzji wskazać przyjęte kryteria rozdziału środków czy kryteria decydujące o wysokości przydzielanych środków. Ponadto, w ocenie Sądu, z uzasadnienia uchylonej decyzji nie wynikało, jakimi przesłankami kierował się organ, ustalając określoną wysokość świadczenia, co narusza zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej i przekonywania. SKO nie wyjaśniło też przyczyn, z powodu których uznało przyznaną skarżącej pomoc za adekwatną do jej potrzeb oraz możliwości organu pomocowego. Ponownie rozpatrując sprawę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją z dnia [...], nr [...] uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] i przekazało sprawę temuż organowi do ponownego rozpatrzenia, wskazując na niedostatki uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. Prezydent Miasta Ł., decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 104 i art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013r. poz. 267), art. 3 pkt 1 lit. c) oraz art. 5 ust. 1 i art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego Pomoc państwa w zakresie dożywiania (Dz. U. nr 267, poz. 2259 ze zm.), § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006r. w sprawie realizacji programu wieloletniego Pomoc państwa w zakresie dożywiania (Dz. U nr 25, poz. 186), art. 3 ust. 3 i ust. 4, art. 7 pkt 4, art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej tekst jednolity Dz. U. z 2013r., poz. 182), § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012r. poz. 823), przyznał M. C. zasiłek celowy od 1 kwietnia 2012r. do 30 czerwca 2012r. w wysokości 120 złotych miesięcznie z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności. W uzasadnieniu wskazał, iż Ośrodek w 2012r. dysponował kwotą 3.360.618 zł. z przeznaczeniem na zasiłki celowe na posiłek. Zaangażowanie środków w okresie od stycznia 2012r. do kwietnia 2012r. wyniosło 1.386.680 zł., zaś średnia wysokość zasiłku wynosiła 87 zł. Z uwagi na trudną sytuację życiową, skarżącej przyznany został zasiłek w kwocie 120 zł. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła M. C., w jego treści wskazując, iż chciałaby wiedzieć czy przyznana jej pomoc finansowa uwzględnia jej potrzeby przy możliwościach finansowych ośrodka pomocy społecznej. Dodała, że prosi o informację jakimi kryteriami i przesłankami kierował się organ przy podejmowaniu decyzji i czy wysokość przyznanego zasiłku jest adekwatna do świadczeń przyznawanych innym osobom w podobnej sytuacji oraz czy możliwości finansowe organu nie pozwalają na zaspokojenie jej potrzeb w większym zakresie. Dodała, że decyzja organu odnosi się do okresu od 1 kwietnia 2012r. do 30 czerwca 2012r., a wyjaśnienia zawarte w jej uzasadnieniu dotyczą środków gminy zaangażowanych na cele pomocowe w okresie od stycznia do kwietnia 2012 . Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 18 ust 1 pkt 6, art. 24 ust. 1 i 2, art. 36 pkt. 1 lit. c), art. 39 ust. 1, art. 106 ust. 1 oraz art. 109 ustawy o pomocy społecznej, art. 1 ust. 2, art. 2, art. 3 ust. 1 lit. c), art. 5 ust. 1, art. 7, art. 15 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego Pomoc państwa w zakresie dożywiania, § 6 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie realizacji programu wieloletniego Pomoc państwa w zakresie dożywiania, a także § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot pieniężnych z pomocy społecznej utrzymało w mocy wskazaną na wstępie decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, iż z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i z akt sprawy wynika, że M. C. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w PUP bez prawa do zasiłku, dla której brak ofert pracy. Źródłem dochodu strony jest świadczenie wypłacone w postaci zasiłku okresowego, w wysokości 238,50 złotych. W marcu 2012r. strona złożyła wniosek w sprawie otrzymania pomocy w formie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności od kwietnia 2012r. a organ przyznał stronie pomoc w okresie od kwietnia 2012r. do czerwca 2012r. w wysokości 120 złotych miesięcznie, wskazując, że wysokość przyznanego zasiłku celowego z przeznaczeniem na posiłek wynika z możliwości finansowych organu, bowiem zgodnie z planem na rok 2012 dysponował on kwotą 3 360 618 złotych z przeznaczeniem na zasiłki celowe na posiłek. Dodano, że zaangażowanie środków w okresie od stycznia do kwietnia 2012 roku wyniosło 1 386 680 złotych, a średnia wysokość zasiłku wyniosła 87 złotych. Podkreślono, że organ pomocowy, przyznając określoną pomoc zobowiązany jest do uwzględnienia słusznego interesu strony, własnych możliwości finansowych i interesu społecznego, czyli możliwości objęcia tą pomocą jak największej liczby osób potrzebujących tej pomocy. Pracownicy socjalni dokonują zatem oceny potrzeb wnioskodawcy na tle sytuacji na swoim terenie tzn. mając na uwadze wysokość środków przewidzianych w budżecie na określone cele, liczbę osób wymagających wsparcia oraz ich kondycję życiową, bytową i materialną, by w sytuacji wzrastającego zapotrzebowania na usługi socjalne pomocy społecznej przy jednoczesnym kurczeniu się środków finansowych na realizację zadań ustawowych, pomocą objąć jak największą liczbę osób uprawnionych. Ośrodki Pomocy Społecznej zobowiązane są do udzielania pomocy osobom najbardziej potrzebującym, pozostającym bez żadnego źródła utrzymania, znajdujących się w sferze ubóstwa bądź innej trudnej sytuacji i to na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych np. zakup żywności. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, przyznane M. C. świadczenie realizuje powyższe zasady. Opisaną wyżej decyzję ostateczną M. C. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w treści skargi wskazując, iż uzasadnienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. nie wyjaśniło w pełni jej wcześniejszych wątpliwości, "których słuszność uznał WSA wyrokiem z dn. 14.09.2013r.". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, odwołując się do uzasadnienia stanowiska, zawartego w motywach zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z treścią z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez pojęcie ocena prawna rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawa i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena prawna może przy tym dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Wskazania co do dalszego postępowania, immanentnie związane z oceną prawną, określają natomiast sposób postępowania organów w przyszłości. Dokonując przeto kontroli legalności zaskarżonej decyzji oparto się na treści uzasadnienia poprzednio wydanego rozstrzygnięcia dla oceny realizacji wytycznych, w nim zawartych. W motywach orzeczenia z dnia 14 września 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał braki uzasadnienia decyzji organów pomocowych, sprowadzające się do niewykazania jaka wysokość pomocy finansowej związana z zaspokojeniem potrzeb żywieniowych jest niezbędna skarżącej, czy jest adekwatna do świadczeń przyznawanych osobom w podobnej sytuacji, a jednocześnie - czy możliwości finansowe organu pomocy społecznej, w istocie nie umożliwiają ich zaspokojenia w większym rozmiarze, niż przyznane kwoty. Rozpatrując sprawę ponownie organy wykazały, jaką pulą środków na zasiłki celowe, związane z dożywianiem dysponowały w 2012r. oraz jaka była średnia wysokość przyznawanych świadczeń tego rodzaju (87-zł.). Wskazały również z jakiej przyczyny (trudnej sytuacji życiowej skarżącej), przyznano jej zasiłek w kwocie przekraczającej średnią (120-zł.). Uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazuje także okoliczności, uwzględniane i oceniane przez organy, rozpatrujące wnioski beneficjentów (wysokość środków przewidzianych w budżecie, liczba osób wymagających wsparcia oraz ich sytuacja życiowa, bytowa i materialna, wzrastające zapotrzebowanie na usługi socjalne pomocy społecznej przy jednoczesnym kurczeniu się środków finansowych). W ocenie Sądu, zrealizowane zostały zatem wytyczne, zawarte w wyroku z dnia 14 września 2012r., pozwalając tym samym na konstatację, że organy pomocowe, wydając decyzję o przyznaniu skarżącej pomocy w określonym wymiarze, nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Świadczenie z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego przyznawane w oparciu o ustawę z 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" ma, jak wyżej wskazano, charakter uznaniowy. Organ nie ma obowiązku spełnienia każdego żądania osoby ubiegającej się o pomoc, gdyż uwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych oznacza z jednej strony uwzględnienie sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej świadczeniobiorcy, z drugiej zaś uwzględnienie możliwości finansowych organu pomocowego. Spełnienie ustawowych kryteriów do przyznania pomocy (zasiłku celowego) nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia w wysokości odpowiadającej jej oczekiwaniu. Organ, rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi bowiem mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interes innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 sierpnia 2012r., sygn.akt I OSK 407/12 oraz z dnia 21 marca 2012r., sygn.akt I OSK 11920/11, z dnia 14 marca 2012r., sygn.akt I OSK 1795/1, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, bowiem posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń. Kwestia zaś realizacji zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. nie oznacza przekonania strony o tym, że adresowana do niej decyzja jest słuszna i zgodna z prawem. Zasada przekonywania sprowadza się do wyjaśnienia stronie, że adresowana do niej decyzja wynika z racjonalnych przesłanek i jest oparta o przepisy obowiązującego prawa, to znaczy, że w istniejącym stanie prawnym i faktycznym wydanie innej decyzji było niemożliwe. Organ odpowiada za naruszenie tej zasady, jeżeli nie podejmie lub bezpodstawnie odstąpi od czynności mających przekonać stronę o zasadności decyzji, np. odstąpi od uzasadnienia decyzji. Zasada ta nakłada na organ obowiązek dołożenia należytej staranności w wyjaśnieniu stronie zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Nie wymaga się zaś od niego osiągnięcia rezultatu, to znaczy faktycznego przekonania strony do prawidłowości podjętej decyzji. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2010r., sygn.akt I OSK 124/10, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 594984) W realiach niniejszej sprawy, podnoszone przez skarżącą niewyjaśnienie jej "wątpliwości", nie może być uznane za naruszenie zasady przekonywania, bowiem uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób wyczerpujący wskazuje na okoliczności, którymi kierowały się organy pomocowe, przyznając skarżącej świadczenie w określonej wysokości. Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązującego prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi z uwagi na brak podstaw do jej uwzględnienia. Po myśli art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 2 lit b i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.), rozstrzygnięto zaś o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu żądanego wynagrodzenia, powiększonego o należny podatek od towarów i usług wobec złożonego przezeń oświadczenia, iż koszty pomocy prawnej, udzielonej w urzędu nie zostały opłacone nawet w części. LS