II SA/Łd 642/13

Dnia 4 grudnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędzia WSA Czesława Nowak – Kolczyńska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2013 roku sprawy ze skargi J. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi M. Ł. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...] kwotę 295,20 złotych (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) zawierającą w sobie należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. LS Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. w sprawie przyznania J. U. zasiłku okresowego. Jak wynika z akt sprawy wnioskiem z dnia 7 marca 2013 r. J. U. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. o udzielenie pomocy finansowej. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Ł. przyznał wnioskodawczyni zasiłek okresowy od 1 marca 2013 r. do 31 maja 2013 r. w wysokości 456,00 zł miesięcznie, określając sposób realizacji przyznanego świadczenia i nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ wskazał, że sytuacja życiowa i materialna rodziny wnioskodawczyni uzasadnia przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego. Jego wysokość nie może być niższa niż 50% różnicy pomiędzy kryterium dochodowym rodziny (456,00 zł x liczba osób w rodzinie), a dochodem tej rodziny. Minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi natomiast 20,00 zł. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła J. U. Powołując się na naruszenie art. 3 ust. 1 i art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zakwestionowała wysokość przyznanego świadczenia, która jej zdaniem powoduje wykluczenie społeczne i ekonomiczne jej rodziny i wniosła o podwyższenie wysokości zasiłku okresowego do kwoty umożliwiającej życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ ustalił, że J. U. (lat 52) mieszka i gospodaruje razem z mężem. Ich sytuacja materialna, życiowa i bytowa jest trudna. W rodzinie występuje bezrobocie oboje z mężem są osobami bezrobotnymi zarejestrowanymi w PUP bez prawa do zasiłku, nie podejmują prac dorywczych. Mąż zajmuje się zbieractwem. Wnioskodawczyni ma orzeczony lekki stopień niepełnosprawności na stałe. Dwupokojowe mieszkanie jest bardzo zaniedbane i zagracone przez różne sprzęty, ponieważ mąż wnioskodawczyni cierpi na depresję, której nie chce leczyć. Z rozmowy przeprowadzonej z psychologiem wynika, że W. U. powinien rozpocząć terapię psychiatryczną a nie poszukiwać pracy. Odwołująca leczy się na schorzenia kości, ponadto również skarży się na objawy depresji. Nie otrzymują dodatku mieszkaniowego z powodu braku umowy najmu. W rodzinie nie ma problemu alkoholowego. Organ wskazał, że oprócz przyznanego zasiłku okresowego wnioskodawczyni został przyznany zasiłek celowy od 1 marca 2013 r. do 31 maja 2013 roku w wysokości 100,00 zł miesięcznie z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności, jak również zasiłek celowy w miesiącu marcu 2013 r. w wysokości 200,00 zł na częściowe pokrycie rachunku za energię elektryczną. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., organ I instancji rozpatrując wniosek J. U. o objęcie pomocą społeczną, słusznie uznał, iż spełnia ona przesłanki do otrzymania zasiłku okresowego. Wyjaśnił, że wydanie zaskarżonej decyzji zostało poprzedzone wywiadem środowiskowym (rodzinnym) pozwalającym na obiektywną ocenę sytuacji życiowej wnioskodawczyni i wydanie prawidłowej decyzji. Oznacza to, że J. U. spełnia przesłanki określone w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, kwalifikujące do przyznania pomocy pieniężnej w formie zasiłku okresowego. Organ uznał, że wysokość przyznanego świadczenia została określona zgodnie z art. 38 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, natomiast okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Nie kwestionując trudnej sytuacji życiowej i materialnej J. U., podkreślił, że rozstrzygnięcie zawarte w decyzji organu I instancji jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa i brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania. Skargę na powyższą decyzję wniosła J. U. Powołując się na jej sprzeczność z prawem, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd badając w tak zakreślonych granicach legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. przyznającej J. U. zasiłek okresowy od 1 marca 2013 r. do 31 maja 2013 r. w wysokości 456,00 zł, stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Problematyka przyznawania zasiłku okresowego została unormowana w przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2013, poz. 182 ze zm., dalej: ustawa). Zgodnie z treścią art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Zasiłek ustala się w przypadku rodziny – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny (art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy). Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny i jednocześnie nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (art. 38 ust. 3 pkt 2 i ust. 4 ustawy). Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (art. 38 ust. 5 ustawy). Z powyższych przepisów wynika więc, że zasiłek okresowy jest świadczeniem pieniężnym z pomocy społecznej, którego otrzymanie uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego. Jego beneficjentem może być osoba samotnie gospodarująca jak i rodzina. Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem, a więc pozostaje w rodzinie. Rozważane świadczenie pomocowe przysługuje ze względu na szczególne okoliczności, tylko przykładowo wymienione przez ustawodawcę tj. długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, możliwość nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Jak wynika z cytowanych wyżej przepisów, zasiłek dla rodziny ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym, a jej dochodem. Docelowo zasiłek nie może być niższy niż 50% tej różnicy, przy czym minimalna kwota świadczenia nie może być niższa od 20 zł. Należy zaznaczyć, że wyliczona kwota nie musi być kwotą zasiłku, ponieważ ustala się go w przedziale od kwoty minimalnej do wysokości różnicy między ustawowym kryterium dochodowym a rzeczywistym dochodem rodziny. Z prawidłowo poczynionych przez organy administracji ustaleń wynika, że skarżąca wspólnie z mężem prowadzi gospodarstwo domowe. Ich sytuacja życiowa jest trudna, bowiem oboje pozostają bezrobotni i nie podejmują prac dorywczych. Skarżąca ma orzeczony lekki stopień niepełnosprawności, a jej mąż cierpi na depresję. Z uwagi na brak dochodu rodziny skarżąca bezspornie spełnia kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie, wynoszące na dzień wydania decyzji organu II instancji 456 zł (§ 1 pkt 1b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej – Dz. U. z 2012 r. poz. 823). Uwzględniając zatem treść art. 38 ust. 3 pkt 2 ustawy, organ przyznał skarżącej zasiłek okresowy w kwocie minimalnej 456 zł miesięcznie (456 zł x 2 osoby = 912 zł x 50% = 456 zł). Sąd dokonując kontroli wysokości zasiłku przyznanej przez organ nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego. Zarzut skarżącej, iż zasiłek okresowy został przyznany w zbyt niskiej wysokości, nie mógł rzutować na legalność wydanych w sprawie rozstrzygnięć. O ile bowiem spełnienie warunków do przyznania zasiłku okresowego obliguje jego przyznanie, to uznaniu administracyjnemu pozostawiona została jego wysokość i okres pobierania (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 września 2011 r. sygn. akt II SA/Łd 531/11 publ. LEX nr 899092; wyrok WSA w Lublinie z dnia 13 września 2012 r. sygn. akt II SA/Lu 377/12 publ. LEX nr 1258209; wyrok NSA z dnia 16 października 2007 r. sygn. akt I OSK 58/07 publ. LEX nr 376839). Rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego cechuje względna uznaniowość, ograniczona ustawową wysokością najwyższego i najniższego zasiłku. O tym, czy zasiłek będzie przyznany w rozmiarze wyższym czy niższym decyduje więc organ, kierując się ogólnymi zasadami przyznawania pomocy społecznej wyrażonymi w art. 2 ust. 3 i ust. 4 ustawy, to znaczy dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Wskazać też należy, że sądowa kontrola decyzji uznaniowych w przedmiocie pomocy społecznej, nie sięga do okoliczności z zakresu celowości wydatkowania świadczeń z pomocy społecznej Kontrola możliwości finansowych organu, jak również sposobu rozdysponowywania środków wykracza bowiem poza kognicję Sądu wyznaczoną przepisem art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 116/10 publ. LEX nr 594935). W ocenie Sądu organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego ustalając wysokość przyznanego świadczenia pomocowego na kwotę 456 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wyjaśniło okoliczności, które miały znaczenie przy przyznaniu świadczenia we wskazanej wysokości. Istotne jest, iż skarżąca objęta jest również innymi formami pomocy społecznej. W okresie marzec – maj 2013 r. przyznano stronie pomoc w kwocie 100,00 zł miesięcznie z tytułu zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności, a w marcu 2013 r. zasiłek celowy w kwocie 200,00 zł z przeznaczeniem na częściowe pokrycie rachunku za energię elektryczną. Podsumowując, Sąd uznał działanie organu administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W przekonaniu Sądu sytuacja finansowa skarżącej we wnioskowanym okresie była niewątpliwie trudna, jednakże nie może ona oczekiwać, że pomoc społeczna zapewni jej wszelkie niezbędne środki utrzymania, zwłaszcza gdy uwzględni się fakt, że liczba osób potrzebujących wsparcia ze strony organów pomocowych ciągle rośnie, a organy administracji przyznają świadczenia na podstawie przepisów prawa z puli środków, która ciągle się zmniejsza. Rolą pomocy społecznej jest udzielenie beneficjentom pomocy i swego rodzaju wsparcia w dążeniu do przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są oni w stanie samodzielnie pokonać. Świadczenia z pomocy społecznej nie mogą być natomiast traktowane jako stałe źródło dochodu zaspokajające w pełni wszystkie potrzeby . Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi (pkt 1). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu rozstrzygnięto w pkt 2 wyroku na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c, § 19 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokacie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm). LS