II SA/Łd 66/14
WyrokWSA w Łodzi2014-05-08
Skład orzekający: Arkadiusz Blewązka, Jolanta Rosińska, Barbara Rymaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wysokość grzywny w celu przymuszenia nałożonej na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w przypadku obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego, może być uznana za niewspółmierną do dochodów zobowiązanego, jeśli organ egzekucyjny prawidłowo zastosował przepisy i uwzględnił zasady celowości i racjonalności?Ratio decidendi
Grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz środkiem egzekucyjnym mającym na celu skłonienie zobowiązanego do wykonania obowiązku poprzez dolegliwość finansową. Jej wysokość powinna być ustalana z uwzględnieniem zasady celowości i skuteczności, a nie wyłącznie możliwości finansowych zobowiązanego. Organ egzekucyjny prawidłowo zastosował przepisy, gdy nałożył grzywnę w wysokości 1000 zł, która nie przekroczyła dopuszczalnych limitów i miała na celu zdyscyplinowanie zobowiązanego do wykonania obowiązku rozbiórki obiektu gospodarczego.Stan faktyczny
Skarżący A.W. kwestionował postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł., które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. o nałożeniu na niego grzywny w kwocie 1000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki obiektu gospodarczego. Skarżący podnosił, że grzywna jest niewspółmierna do jego dochodów i sytuacji rodzinnej, a także zbyt uciążliwa. Wskazywał, że obiekt zostanie rozebrany, a w międzyczasie przebywał w szpitalu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę A. W. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. Przyznano i nakazano wypłatę wynagrodzenia pełnomocnikowi skarżącego z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 8 maja 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant st. sekr. sąd. p.o. asystenta sędziego Dominika Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2014 roku sprawy ze skargi A. W. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi M. R., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...] wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększone o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. a.bł.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] znak [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., po rozpatrzeniu zażalenia A. W., utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia[...] , nr [...].
Jak wynika z akt sprawy postanowieniem z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. nałożył na A. W. grzywnę w kwocie 1000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia 23 maja 2013 r., wystawionym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. i wezwał do jej uiszczenia oraz do wykonania w/w obowiązku w terminie do dnia 31 października 2013 r., wskazując, że w przypadku niewykonania obowiązku w zakreślonym terminie będzie orzeczone wykonanie zastępcze.
W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie A. W. wniósł o jego uchylenie i zakwestionował wysokość nałożonej grzywny podnosząc, że jest ona niewspółmierna do osiąganych przez niego dochodów oraz sytuacji w jakiej znajduje się jego rodzina. Dodał, że z uwagi na pobyt w szpitalu nie był w stanie wykonać decyzji z dnia [...], zaś nałożona grzywna jest zbyt uciążliwym środkiem egzekucyjnym. Jednocześnie oświadczył, że obiekt zostanie rozebrany, wobec czego wniósł o uchylenie postanowienia o nałożeniu grzywny lub wobec wykonania obowiązku rozbiórki o umorzenie grzywny wraz z kosztami.
Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowanego w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 K.p.a., art. 64a § 1 pkt 1, art. 119, art. 121 § 2 i § 4, art. 122 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.), utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ II instancji wyjaśnił, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...] nr [...] nakazał A. W. rozbiórkę obiektu gospodarczego, usytuowanego na działce nr ewid. 441/1, położonej w Z., gm. Ł., oznaczonego kolorem żółtym na załączniku graficznym do niniejszej decyzji. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 8 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 516/13 odrzucił skargę A. W. na decyzję organu II instancji.
Następnie WINB podniósł, że kontrola przeprowadzona w dniu 15 kwietnia 2013 r. wykazała, iż zobowiązany nie przystąpił do rozbiórki obiektu, wobec czego PINB w dniu 18 kwietnia 2013 r. skierował do zobowiązanego upomnienie, którym wezwał do wykonania obowiązku, z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Upomnienie zostało skutecznie doręczone A. W. w dniu 19 kwietnia 2013 r.
Wobec stwierdzenia podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 14 maja 2013 r., że nałożony obowiązek w dalszym ciągu nie został wykonany, PINB w dniu 23 maja 2013 r. wystawił tytuł wykonawczy nr 8/2013, który został doręczony zobowiązanemu w dniu 25 maja 2013 r. Zobowiązany nie złożył zarzutów do wspomnianego tytułu wykonawczego.
W dniu 4 lipca 2013 r. i w dniu 26 września 2013 r. organ ustalił, iż rozbiórka obiektu gospodarczego, usytuowanego na działce nr ewid. 441/1, położonej w Z., gm. Ł. nie została wykonana, wobec czego postanowieniem z dnia [...] nałożył na A. W. grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki obiektu gospodarczego.
Zdaniem WINB w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że na skarżącym spoczywa obowiązek o charakterze niepieniężnym, polegający na rozbiórce obiektu gospodarczego. Źródłem tego obowiązku jest uzyskanie przez decyzję PINB z dnia
[...] nr [...] przymiotu ostateczności. Ostateczna decyzja wiąże po myśli art. 110 K.p.a., zarówno organy administracji publicznej wydające decyzję, jak i strony postępowania i stosownie do art. 3 u.p.e.a. podlega egzekucji administracyjnej.
Przywołując w następnej kolejności brzmienie art. 119 § 1 i § 2, art. 121 § 2, § 4 i 5 u.p.e.a., organ II instancji podzielił stanowisko organu I instancji, iż w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania art. 121 § 5 u.p.e.a. odnoszący się do budynków, lecz art. 121 § 2 u.p.e.a., gdyż obowiązek nałożony decyzją PINB z dnia [...] nie dotyczy nakazu przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, lecz nakazu rozbiórki obiektu budowlanego niebędącego budynkiem, w rozumieniu przepisów art. 3 ust. 1 ustawy Prawo budowlane.
Dalej wskazując na regulację art. 7 § 1 i § 2 u.p.e.a. ŁWINB podkreślił, że z przepisu art. 119 § 2 wynika, iż grzywna w celu przymuszenia powinna być nakładana jako ostateczny środek egzekucyjny, to jest po wyczerpaniu możliwości stosowania innych środków egzekucyjnych. W przypadku egzekucji obowiązków wynikających z ustawy Prawo budowlane organ w zasadzie dysponuje tylko dwoma środkami egzekucyjnymi - grzywną w celu przymuszenia i wykonaniem zastępczym. Jednocześnie organ egzekucyjny zobligowany jest do nałożenia grzywny w celu przymuszenia w pierwszej kolejności, a dopiero następnie może zastosować wykonanie zastępcze, co wynika explicite z treści art. 122 § 2 pkt 2 in fine u.p.e.a.
Zdaniem WINB w tej sprawie zostały spełnione wszystkie warunki formalne wymagane do wydania postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, w szczególności organ wymierzając skarżącemu grzywnę w kwocie 1.000 zł nie przekroczył granic wyznaczonych przez art. 121 § 2 i § 4 ww. ustawy oraz zasad ogólnych postępowania egzekucyjnego w administracji, a w szczególności zasady racjonalnego działania wyrażonej w art. 7 § 2 oraz zasady niezbędności wyrażonej w art. 7 § 3, z których wynika obowiązek organu zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku. Grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz środkiem egzekucyjnym, którego celem jest przede wszystkim doprowadzenie do wykonania obowiązku pośrednio, poprzez dolegliwość nałożonej na zobowiązanego grzywny, która ma skłonić go do wykonania określonego obowiązku. Zatem grzywna ma przymuszać do wykonania nakładanych przez organy administracji publicznej obowiązków. W przypadku wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, zgodnie z treścią art. 125 § 1 i 2 u.p.e.a., nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia ulegają umorzeniu na wniosek zobowiązanego.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w zażaleniu ŁWINB stwierdził, że środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia został zastosowany prawidłowo, co uzasadniało utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. W. oświadczył, że rozebrał to co postawił. Została tylko przenośna komóreczka o wymiarach 3x3 m, zostawiona w celu przechowania drewna na opał.
Odpowiadając na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w motywach kwestionowanego postanowienia.
Postanowieniem z dnia 19 lutego 2014 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Na rozprawie w dniu 8 maja 2014 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, podnosząc że organ II instancji nie odniósł się do zarzutów zażalenia. Pełnomocnik wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu i oświadczył, że koszty te nie zostały opłacone w całości, ani w części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanową inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. o nałożeniu na A. W. grzywny w celu przymuszenia w wysokości 1000 zł z powodu uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku polegającego na rozbiórce obiektu gospodarczego, usytuowanego na działce nr ewid. 441/1, położonej w Z., gmina Ł., wynikającego z ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr[...].
W rozumieniu art. 7 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) – przywoływanej dalej w skrócie jako "u.p.e.a.", organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.
Stosownie do treści art. 119 § 1 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego.
Po myśli art. 121 u.p.e.a. grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie, z zastrzeżeniem § 4 (§ 1). Z zastrzeżeniem § 5 każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10.000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50.000 zł (§ 2). Grzywny nakładane wielokrotnie nie mogą łącznie przekroczyć kwoty 50.000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 200.000 zł (§ 3). Jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa (§ 4). Wysokość grzywny, o której mowa w § 4, stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych (§ 5).
Grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu: odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32 – pkt 1; postanowienie o nałożeniu grzywny – pkt 2 (art. 122 § 1 u.p.e.a.). Postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać: wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych - pkt 1; wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy będzie orzeczone wykonanie zastępcze – pkt 2 (art. 122 § 2 u.p.e.a.). Zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny (art. 122 § 3 u.p.e.a.).
Nałożone grzywny w celu przymuszenia, nieuiszczone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych, określonym w niniejszej ustawie (art. 124 § 1 u.p.e.a.). W razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu (art. 125 § 1 u.p.e.a.). Postanowienie w sprawie umorzenia grzywny wydaje organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego. Na postanowienie o odmowie umorzenia grzywny służy zażalenie (art. 125 § 2 u.p.e.a.). Na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości. Państwowe organy egzekucyjne mogą zwrócić grzywnę po uzyskaniu zgody organu wyższego stopnia (art. 126 u.p.e.a.).
Z przywołanych wyżej przepisów wynika, że celem postępowania egzekucyjnego jest niewątpliwie doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków. Stosowanie egzekucji administracyjnej ma miejsce wówczas, gdy nałożono na zobowiązanego określone obowiązki, a zobowiązany tych obowiązków nie wykonuje dobrowolnie. Organ egzekucyjny obciąża obowiązek doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanego obowiązku określonego w tytule wykonawczym.
Powszechnie akceptowany jest w orzecznictwie pogląd, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1169/09, wyrok NSA z dnia 2 lutego 2010 r., sygn. akt II OSK 235/09, wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1642/06 publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Aby zatem środek ten nabrał charakteru dyscyplinującego, nałożona grzywna powinna być na tyle wysoka, aby w ocenie zobowiązanego nieopłacalnym było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie egzekwowanego obowiązku, czy to poprzez osobiste wykonanie przez zobowiązanego, czy w drodze wykonania zastępczego. Z tych też przyczyn w ramach uznania administracyjnego, wymierzając przedmiotową grzywnę organ egzekucyjny winien kierować się zasadą celowości i skuteczności podjętych działań (por. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 813/11 – Lex nr 1252196).
W rozpoznawanej sprawie okolicznością niekwestionowaną przez strony postępowania jest fakt, że ostateczną decyzją z dnia [...] PINB nałożył na skarżącego obowiązek rozbiórki obiektu gospodarczego, usytuowanego na działce nr 441/1, położonej w Z., gmina Ł. Zobowiązany do dnia rozprawy nie wykonał obowiązku, przyznając zresztą w skardze do sądu, że rozebrał tylko to, co postawił, zostawił natomiast "przenośną komóreczkę" o wymiarach 3x3m, w celu przechowywania opału. Wobec jego bezczynności Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. zasadnie wszczął postępowanie egzekucyjne, czterokrotnie sprawdzał na terenie przedmiotowej nieruchomości, czy skarżący wykonał ciążący na nim obowiązek rozbiórki, wystosował upomnienie, wystawił tytuł wykonawczy, zbadał także sytuację dochodową zobowiązanego i w rezultacie podjął kontrolowane obecnie postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia zobowiązanego do wykonania nałożonego nań obowiązku w wysokości 1000 złotych.
Skarżący kwestionuje wysokość nałożonej zaskarżonym postanowieniem grzywny, podnosząc, iż jest ona niewspółmierna w stosunku do osiąganych przez niego dochodów oraz sytuacji w jakiej znajduje się jego rodzina. Jego zdaniem nałożona grzywna jest zbyt uciążliwym środkiem egzekucyjnym. Nadto skarżący wobec składania deklaracji, że rozbierze obiekt oczekiwał uchylenia postanowienia o nałożeniu grzywny bądź umorzenia grzywny.
W przekonaniu sądu stanowisko skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Orzeczona zaskarżonym postanowieniem grzywna w celu przymuszenia została nałożona, aby wyegzekwować wymagalny obowiązek rozbiórki obiektu gospodarczego, czyli wykonanie czynności, o których mowa w art. 119 § 1 u.p.e.a. Egzekucja nie dotyczyła zatem rozbiórki budynku lecz wykonania innego obowiązku z zakresu prawa budowlanego, dlatego zastosowanie w sprawie miały przepisy art. 121 § 2 i 4 u.p.e.a. Z przywołanych na wstępie rozważań przepisów wynika, że grzywna w takim wypadku może być nałożona jednorazowo i co istotne nie może przekroczyć kwoty 10.000 zł. Określenie przez ustawodawcę wyłącznie górnej granicy wysokości grzywny w celu przymuszenia nie oznacza jednak całkowitej dowolności ze strony organów egzekucyjnych w miarkowaniu jej wysokości. Jakkolwiek grzywna powinna być na tyle wysoka, aby w rezultacie przymusić zobowiązanego do wykonania obowiązku, nie mniej jednak jej wysokość nie może być oderwana od realiów konkretnej sprawy i traktowana jako sankcja karna za uchylanie się od wykonania obowiązku (skoro zastosowany środek z jednej strony ma zapewnić efektywność a z drugiej być jak najmniej uciążliwy dla zobowiązanego). W wyroku z dnia 7 grudnia 2011 r. sygn. akt II OSK 1822/10 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który tutejszy sąd w pełni akceptuje, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową do określonego zachowania się. Stąd nie ma tutaj zastosowania wyrażona w prawie karnym zasada miarkowania, nakazująca dostosowanie wysokości nałożonej grzywny do możliwości finansowych zobowiązanego. Sytuacja majątkowa zobowiązanego i jego możliwości płatnicze mają znaczenie o tyle, o ile pozwalają ocenić skuteczność tego środka egzekucyjnego. Aby zatem środek ten nabrał charakteru dyscyplinującego, nałożona grzywna powinna być na tyle wysoka, aby w ocenie zobowiązanego nieopłacalnym było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie egzekwowanego obowiązku, czy to poprzez osobiste wykonanie przez zobowiązanego, czy w drodze wykonania zastępczego. Z tych też przyczyn w ramach uznania administracyjnego, wymierzając przedmiotową grzywnę, organ egzekucyjny winien kierować się zasadą celowości i skuteczności podjętych działań, a nie słusznym interesem strony (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2011 r. sygn. akt II OSK 1822/10 – Lex nr 1152062).
W piśmiennictwie przedmiotu, podkreśla się, że wysokość grzywny zależy każdorazowo od uznania organu, który przy jej wymiarze zawsze winien baczyć, aby ten środek spełnił w danej sytuacji swoją rolę, ale także przy ustalaniu wysokości grzywny należy ocenić sytuację materialną osoby, której ją się wymierza, w tym jej indywidualne cechy, zachowanie się i następstwa takiego, a nie innego postępowania tej osoby. Nie jest to uznanie dowolne, ponieważ organ ustalając wysokość grzywny w celu przymuszenia nie może przekroczyć granic wyznaczonych przez zasady ogólne postępowania egzekucyjnego w administracji, a w szczególności zasadę niezbędności (art. 7 § 3 u.p.e.a.). Wynika z niej obowiązek organu zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości w momencie, gdy obowiązek ten zostanie spełniony (por. W. Ławczyn (w:) red. R. Hauser, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2011 r., s. 121).
W tej sprawie bezspornym jest, że organ egzekucyjny zanim wymierzył kwestionowaną grzywnę w wysokości 1000 zł, przeanalizował sytuację dochodową skarżącego i jego możliwości płatnicze. W tym stanie rzeczy zarzut nadmiernej uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego jest wadliwy zwłaszcza, gdy weźmie się pod uwagę górną, dopuszczalną wysokość grzywny jaką mógł zastosować organ oraz fakt, że skarżący może uwolnić się od grzywny, jeśli tylko w całości rozbierze obiekt gospodarczy, objęty decyzją PINB w Ł. z dnia [...]. W przekonaniu sądu przy ustalaniu wysokości grzywny organ egzekucyjny nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz zasad racjonalnego działania i niezbędności, zaś w podjętym rozstrzygnięciu prawidłowo wyjaśnił zasadność przesłanek, jakimi kierował się nakładając grzywnę w takiej, a nie innej wysokości. Nałożona grzywna w wysokości 1.000 zł, co raz jeszcze trzeba podkreślić powinna zdyscyplinować i ostatecznie zmusić skarżącego do wykonania rozbiórki obiektu gospodarczego. Skarżący winien zdawać sobie sprawę z tego, że jeśli rozbierze "komóreczkę", którą jak sam stwierdził zostawił w celu przechowywania opału, wówczas nie będzie zobligowany do uiszczenia grzywny. Dodać w tym miejscu trzeba, że wystawiony w toku postępowania tytułu wykonawczy jak i postanowienie o nałożeniu grzywny zawierają wszystkie elementy wymagane przepisami obowiązującego prawa.
W tym stanie rzeczy sąd nie stwierdziwszy jakichkolwiek podstaw do usunięcia z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. O kosztach pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, sad orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokacie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).
d.j.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło