II SA/Łd 660/11

Dnia 21 października 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2011 roku sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego od grudnia 2010 r. 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adwokat M. K. P. prowadzącej Kancelarię Adwokacką przy ul. [...] w Ł. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, zawierającą należny podatek od towarów i usług, według obowiązującej stawki przewidzianej dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98, poz. 1071), po rozpatrzeniu odwołania M. W. od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...]r. Nr [...] o odmowie przyznania świadczenia w formie zasiłku stałego od grudnia 2010 roku, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przywołało dotychczasowy przebieg postępowania wyjaśniając, iż wszczęte zostało na wniosek M. W. z dnia [...]r. o udzielenie pomocy w formie zasiłku stałego od grudnia oraz zasiłku celowego na żywność, opłaty gazu i energii elektrycznej, zakup leków. Daje, iż w ramach czynności wyjaśniających organ I instancji wezwał wnioskodawcę do sprecyzowania kwestii miejsca zamieszkania i prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z inna osobą. Nadto dwukrotnie do uzupełnienia materiału dowodowego o niezbędne dokumenty tj. zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z urzędu pracy oraz zaświadczenie lekarskie o przeciwwskazaniu do pracy. W odpowiedzi na powyższe wezwania, w dniu 20 grudnia 2010r. M. R. doręczyła faktury za zużycie gazu i energii oraz recepty wycenione na kwotę 166,88 zł. Nie doręczone zostały wymagane zaświadczenia, co skutkowało przedłużeniem postępowania. W dniu 12 stycznia 2011r. organ I instancji przeprowadził wywiad środowiskowy, w trakcie którego wnioskodawca oświadczył, iż od października 2010 roku prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z K. S. A ponieważ z urzędu organ ustalił, iż ubiegając się o przyznanie dodatku mieszkaniowego, w dniu [...]r., wnioskodawca deklarował trzy osoby wspólnie prowadzące gospodarstwo domowe, wezwał K. S. i M. R. do złożenia wyjaśnień. Wezwania pozostawiono bez odpowiedzi. Jednocześnie wobec ustalenia, iż w aktach administracyjnych brak zwrotnego potwierdzenia odbioru pism wzywających do złożenia dodatkowych wyjaśnień, postępowanie przedłużono o kolejny miesiąc, o czym powiadomiono stronę. W odpowiedzi na wezwanie kierowane do K. S., M. R. dostarczyła oświadczenie Pana S., iż nie posiada źródła utrzymania i nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy. Wobec dalszych wątpliwości co do spójności materiału i składanych oświadczeń organ wezwał stronę do osobistego stawiennictwa celem złożenia wyjaśnień. Nadto M. R. wezwana została do stawiennictwa w charakterze świadka, jednak pozostawiła wezwanie bez odpowiedzi. Decyzją z dnia [...]r. Prezydent Miasta B. odmówił przyznania zasiłku stałego począwszy od grudnia 2010 roku. Wyjaśnił, iż prawo do tegoż świadczenia przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Przy czym za rodzinę uważa się osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, w okresie od lipca 2010 roku do grudnia 2010 roku miał przyznany dodatek mieszkaniowy w wysokości 126,60 zł miesięcznie, który stanowił dochód w październiku 2010r. Od listopada 2010r. sytuacja uległa zmianie, gdyż od dnia 8 czerwca 2010r. strona jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, z prawem do zasiłku od dnia 5 października 2010r. do dnia 6 stycznia 2011r. Z dniem 7 stycznia 2011r. nastąpiła utrata prawa do zasiłku z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania. W dniu 9 listopada 2010r. na konto wnioskodawcy przelany został zasiłek dla bezrobotnych za październik 2010 roku w wysokości 593,90 zł, kolejne wpłaty nastąpiły za listopad w wysokości 645,31 zł , grudzień – 645,31 zł, oraz za 6 dni stycznia w wysokości 137,80 zł. Organ wywiódł, iż w listopadzie źródłem dochodu strony był dodatek mieszkaniowy, zasiłek dla bezrobotnych oraz zasiłek okresowy, zamykający się w kwocie 927,35zł. Podkreślił, iż dochód ten jest znacznie wyższy od kryterium dochodowego, które to ustalenie obligowało do odmowy przyznania świadczenia. Nadto zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, uzyskanie prawa do zasiłku stałego spowodowałoby utratę statusu osoby bezrobotnej, co za tym utratę prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W odwołaniu od decyzji organu I instancji M. W. przedstawił swoją sytuację zdrowotną i materialną. Podkreślił, iż jest osobą niepełnosprawną o umiarkowanym stopniu niepełnoprawności, cierpi na schorzenie onkologiczne więc sytuacja K. S. nie powinna mieć wpływu na przyznanie zasiłku. Nadto oświadczył, że nie ma statusu osoby bezrobotnej, składek na ubezpieczenie społeczne oraz że nie będzie podpisywał żadnych wywiadów, gdyż były fałszowane. Zwrócił uwagę, powołując się na judykaturę, iż brak efektywnej współpracy z niektórymi świadczeniobiorcami, zwłaszcza osobami niepełnosprawnymi dotkniętymi chorobą psychiczną i nowotworową, nawet jeżeli wykazują postawę roszczeniową należy oceniać bardzo ostrożnie, w każdej konkretnej sprawie indywidualnie podchodząc do problemu. Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wskazując na zasadność utrzymanego w mocy rozstrzygnięcia Kolegium powtórzyło ustalony w sprawie stan faktyczny. Wyjaśniło, iż z uwagi na brak współdziałania wnioskodawcy (m.in. pozostawianie bez odpowiedzi wezwań dotyczących wyjaśnienia stanu rodzinnego i majątkowego) organ I instancji nie był w stanie ustalić liczby osób wspólnie prowadzących gospodarstwo domowe i wysokości ich dochodów. Niemniej jednak w listopadzie 2010 roku dochód strony wyniósł 927,35 zł i kwota ta przekracza kryterium dochodowe, o jakim mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Kolegium wyjaśniło, iż zasiłek stały stosownie do art. 37 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Kolegium podkreśliło, iż obligatoryjną przesłanką jest uzyskanie dochodu niższego od kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 w/w ustawy. Niemniej jednak ustalony dla potrzeb sprawy dochód samej strony już przekracza kryterium dochodowe, natomiast wobec braku współdziałania z pracownikami urzędu nie było możliwe ustalenie ile rzeczywiście osób prowadzi z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe. W konsekwencji zasadnie organ I instancji odmówił przyznania pomocy, ze wskazaniem na art. 11 ustawy o pomocy społecznej, który przewiduje negatywne konsekwencje uchylania się przez wnioskodawców od należytego traktowania instytucji pomocy społecznej. W ust. 2 art. 11 w/w ustawy przewidziano, iż brak współdziałania osoby w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zwarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych lub prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Organ odwoławczy wskazał na wszystkie czynności podjęte przez organ I instancji celem wyjaśnienia sytuacji rodzinnej i majątkowej. Na bezskuteczność wszystkich wezwań i trudności w komunikacji w trakcie wywiadu środowiskowego. Zwrócił uwagę, iż strona nie podejmowała w toku postępowania działań mających na celu wyjaśnienia sytuacji osobistej i dochodowej, w której się znajduje, żądane przez organ dokumenty dostarcza wybiórczo a proszony o złożenie wyjaśnień, podaje niepełne informacje lub nie podaje ich wcale. Kolegium podało, iż konsekwencją biernej postawy wnioskodawcy jest brak możliwości zebrania materiału dowodowego, w oparciu o który mógłby stwierdzić, czy strona zasługuje na przyznanie świadczenia z pomocy społecznej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. W. powtórzył argumenty odwołania. Skupił się na wykazaniu, iż stan zdrowia jest wynikiem złego traktowania przez pracowników MOPS, nadto nie dysponuje żadnym źródeł dochodu, a wydatki na leczenie rosną. Zakwestionował prawidłowość wywodu organu jakoby nie współpracował z pracownikami, gdyż to pracownicy utrudniają mu korzystanie z pomocy Państwa i bezpodstawnie odmawiają pomocy osobie schorowanej, której sytuację rodzinną i materialną należy oceniać poprzez pryzmat stanu psychicznego, w jakim się znajduje wobec nieuleczalnej choroby nowotworowej, z którą musi walczyć. Dodał, iż nie rozumie czemu K.S. miałby składać jakiekolwiek wyjaśnienia, skoro nie korzysta z pomocy społecznej, tym bardziej, iż w dniu 17 stycznia 2011r. złożył zaświadczenie, iż nie ma źródeł dochodu i nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy oraz, że prowadzi wspólnie ze skarżącym gospodarstwo domowe. W ocenie strony organ popełnił błąd wyliczając dochód, gdyż nie podzielił go na 2 osoby, a powinien był tak uczynić, wówczas kryterium nie zostałoby przekroczone. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem art. 1 §1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.). Po myśli art. 134 §1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd stwierdził, że zaskarżona jak również poprzedzająca ją decyzja nie zostały wydane z naruszeniem prawa obligującym Sąd do wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...]r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...]r. o odmowie przyznania M.W. zasiłku stałego począwszy od grudnia 2010 roku. Zasiłek stały, stosownie do art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Z cytowanej normy prawnej wynika wprost, iż przyznanie zasiłku stałego jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 w/w ustawy oraz ustalenia, iż wnioskodawca jest osobą niezdolną do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolną do pracy. Mając powyższe na uwadze nie budzi wątpliwości, iż organ obowiązany jest podjąć kroki celem ustalenia dochodu uzyskiwanego przez wnioskodawcę oraz osobę, z którą deklaruje prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego. Kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej jest różne w zależności od ustalenia, czy wnioskodawca prowadzi sam gospodarstwo domowe, czy wspólnie z innymi osobami. I co za tym deklaracja strony, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z innymi osobami obliguje organ do ustalenia wysokości dochodu poszczególnych osób, dochód osoby w rodzinie stanowi bowiem sumę dochodów wszystkich osób prowadzących wspólnie gospodarstwo domowe. Nie budzi zatem wątpliwości, iż konieczne jest ustalenie rzeczywistej sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy, zarówno w toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego (art. 106 ust. 4 w/w ustawy), jak również w ramach dodatkowych wezwań do złożenia wyjaśnień niezbędnych do prawidłowej oceny wniosku. Trudno tym samym podzielić stanowisko skarżącego, iż sytuacja dochodowa K. S. nie powinna mieć wpływu na ocenę jego wniosku, gdyż wystarczającymi przesłankami jest niepełnosprawność strony i jego ciężka choroba. Owszem okoliczności te wymienione zostały w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, jednakże jest to norma generalna odnosząca się ogólnie do pomocy społecznej. Uszczegółowienie konkretnego rodzaju świadczenia z pomocy społecznej ma miejsce w kolejnych artykułach, chociażby w mającym zastosowanie w sprawie przepisie art. 37 w/w ustawy. Reasumując nie budzi wątpliwości, iż deklaracja strony o prowadzeniu wspólnego z K. S. gospodarstwa domowego obligowała do zbadania dochodu Pana S. Tym bardziej, że skarżący oświadczył, iż K.S. pracuje dorywczo i uzyskuje z tego tytułu określone dochody. Nie sposób zatem odmówić prawidłowości w działaniu organu, który podejmował wszelkie dopuszczalne prawem czynności celem ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Również nie bez powodu organ ustalał, czy faktycznie skarżący prowadzi gospodarstwo domowe jedynie z K. S. A to z uwagi na powziętą z urzędu informację, iż dla potrzeb wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego (składanego w [...] roku) deklarował, iż prowadzi gospodarstwo domowe z dwiema innymi osobami. Niekonsekwencja w poszczególnych wnioskach skarżącego musiała skutkować aktualizacją jego sytuacji rodzinnej i majątkowej. Wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, w którym zgłosił większą ilość osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, złożony został w dniu [...]r., zatem prawie miesiąc po złożeniu wniosku o zasiłek celowy. A wywiad środowiskowy został przeprowadzony w dniu 12 stycznia 2011r. gdzie oświadczył, iż prowadzi gospodarstwo domowe z K. S. od października 2010 roku. Reasumując, w ocenie Sądu żadne z działań wyjaśniających podjętych przez organ, wbrew stanowisku skarżącego, nie było zbędne. W ocenie Sądu lektura zgromadzonych w sprawie dokumentów nie pozostawia wątpliwości, iż skarżący nie współpracował z pracownikami organu. Kierowane do strony wezwania do złożenia dodatkowych wyjaśnień pozostawione zostały bez odpowiedzi. W toku samego wywiadu nie wyrażał chęci współpracy, odpowiadając zdawkowo lub całkowicie odmawiając odpowiedzi, lakonicznie twierdząc, iż nic nie uległo zmianie. Taka postawa skarżącego jest o tyle dziwna, iż sam podkreśla swoją trudną sytuację materialną i ciężki stan zdrowia. W interesie strony winno być zatem wywiązanie się ze wszystkich wezwań, złożenie całej niezbędnej dokumentacji. A z pewnością konsekwencja w treści oświadczeń składanych dla potrzeb instytucji pomocowych. Fakt, iż skarżący jest stałym klientem organu pomocowego, również nie zwalnia strony ze składania każdorazowo wyjaśnień w sprawie. Każdy nowy wniosek prowadzi do wszczęcia nowego postępowania, w ramach którego owszem, organ dysponuje pełną dokumentacją dotyczącą wszystkich postępowań strony, ale obowiązany jest każdorazowo sprawdzić, czy sytuacja strony nie ulegała zmianie, stąd każdorazowo przeprowadzany wywiad środowiskowy, aktualizacja danych w nim zawartych i konieczności podejmowania nowych czynności wyjaśniających. Wywieść z powyższego można tym samym, iż strona składająca nowy wniosek powinna liczyć się z koniecznością ponownego złożenia wyjaśnień, odpowiednich deklaracji, oświadczeń. Niewątpliwie bowiem wrodzone dążenie jednostki do polepszenia swojej sytuacji bytowej powoduje, iż nie sposób przyjąć, że stan rodzinny i materialny nie ulega zmianie, czy nie może ulec zmianie. Ze swojej strony organ podjął starania o uzyskanie informacji od stosownych instytucji, zebrał dane posiadane z urzędu, wystosował odpowiednie wezwania do K. S. i M. R. Niezbędne dane starał się uzyskać w ramach wywiadu środowiskowego, który jednak, z uwagi na postawę strony, nie dał wymiernych efektów. Obowiązek współdziałania osoby z organem pomocowym dotyczy również sporządzenia wywiadu środowiskowego lub aktualizacji i powinien on polegać na udzieleniu organowi niezbędnych informacji, wskazywaniu i precyzowaniu zgłaszanych potrzeb. Wykształcone na tle art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej stanowisko judykatury nie pozostawia wątpliwości, iż brak aktywności ze strony wnioskodawcy uprawnia organ do powstrzymania się od udzielenia świadczenia. Uniemożliwienie organowi prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy przez określenie liczby osób w rodzinie w postaci odmowy spotkania z pracownikiem socjalnym, czy też odmowy przedłożenia określonych dokumentów - zaświadczenia o kontynuacji nauki wnuczki wnioskodawcy i zaświadczenia o jej stanie zdrowia jest jedną z postaci braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2009r., I OSK 554/09, niepubl., dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, Lex nr 588795; wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2009r., I OSK 1456/08, dostępny Lex nr 563279). Z tych wszystkich względów nie sposób odmówić prawidłowości zaskarżonej decyzji, która wydana została po analizie uzyskanych materiałów dowodowych z uwzględnieniem sytuacji zdrowotnej skarżącego. Zarówno organy administracji, jak i Sąd orzekający w niniejszej sprawie, nie kwestionuje bowiem, iż sytuacja życiowa, w szczególności stan zdrowia strony jest bardzo trudna. I owszem obowiązek współdziałania musi być, i był w niniejszej sprawie, interpretowany z uwzględnieniem zasad i celów pomocy społecznej, z dostosowaniem do konkretnej sytuacji. Przejawem takiego podejścia organu było chociażby przedłużenie postępowania pierwszoinstancyjnego o miesiąc, wobec ustalenia, iż w aktach administracyjnych brak jest zwrotnego potwierdzenia odbioru pism wzywających do złożenia dodatkowych wyjaśnień. Lektura akt wskazuje, iż w toku wszystkich czynności organ miał na uwadze obiektywnie trudną sytuację życiową skarżącego. Nie może jednakże strona oczekiwać, aby organ rozstrzygnął o przyznaniu pomocy społecznej wyłącznie z uwagi na jej stan zdrowotny, rodzinny i majątkowy. Pominąwszy wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, którego elementem składowym jest ustalenie dochodu skarżącego i osób, które wspólnie z nim prowadzą gospodarstwo domowe, w szczególności w przypadku form pomocy, których przyznanie jest zależne od spełnienia kryterium dochodowego. Nie sposób również pominąć zasadniczego celu, dla realizacji którego stworzone zostały instytucje pomocowe. Pomoc społeczna jest bowiem instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Oznacza to, iż uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, czyli uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Zatem osoba wnioskująca o przyznanie pomocy zobligowana jest w pierwszej kolejności do przezwyciężania we własnym zakresie swych problemów, a dopiero gdy nie jest w stanie tego dokonać, pomoc społeczna może być przyznana (wyrok WSA z dnia 7 października 2010r., II SA/Ol 734/10, dostępny Lex nr 754052). Reasumując, odmowa przyznania skarżącemu zasiłku stałego uzasadniona była brakiem współdziałania wnioskodawcy z pracownikami socjalnymi, o której stanowi art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Jak wywiedziono powyższej analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie pozostawia wątpliwości co do prawidłowości twierdzenia organu, który dał temu wyraz w wyczerpującym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Niemniej, mając na względzie argumenty pełnomocnika strony skarżącej wyjaśnić należy, iż rzeczywiście z uwagi na złożenie wniosku o przyznanie pomocy w dniu 30 listopada 2010r. organ powinien był uwzględnić dochód strony z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, jak stanowi art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Organ I instancji wskazuje na dochód za listopad, niemniej jednak organ odwoławczy ustala ten dochód zarówno za październik, listopad jak i grudzień. Wylicza bowiem, iż skarżącemu przyznany został dodatek mieszkaniowy w wysokości 126,60 zł miesięcznie w okresie od lipca do grudnia 2010 roku, zasiłek dla bezrobotnych wypłacany w kolejnych miesiącach, przyznany na okres od dnia 5 października 2010r. do dnia 6 stycznia 2011r. oraz zasiłek okresowy. Jednakże mając na uwadze uregulowanie art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, stwierdzony brak współpracy z organem, skutkujący brakiem możliwości ustalenia rzeczywistej sytuacji rodzinnej i majątkowej strony i osoby wspólnie z nim prowadzącej gospodarstwo domowe, argument zasadzający się na błędnym ustaleniu dochodu strony nie znajduje oparcia. Skarżący w wywiadzie środowiskowym deklarował, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z K. S., który podejmuje dorywcze prace i otrzymuje wynagrodzenie, zasadnie zatem organ dążył do ustalenia wysokości dochodu Pana S. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, w tym stanie faktycznym i prawnym sprawy stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja jest prawidłowa a przedstawiona przez organ argumentacja i wykładnia zastosowanych przepisów w pełni zasługują na uwzględnienie. Podnoszone w skardze zastrzeżenia strony nie stanowią naruszenia prawa materialnego, ani naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie nie zachodzą również przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w myśl art. 145 § 1 pkt 2 powołanej ustawy. Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c, § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163 poz. 1348 ze zm.). ar