II SA/Łd 662/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), Sędziowie NSA Andrzej Kozerski, p.o. sędziego WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Rybicki, po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2004 r. przy udziale --- sprawy ze skargi K. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego uchyla zaskarżoną decyzję. 3 II S.A./Łd 662/02 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...] działając na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17.12.2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa /.../( Dz. U. nr 154 z 2001 r. póz. 1793) w związku z art. 37j ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14.12.1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym do dnia 31.12.2001r. (jedn. tekst Dz. U. nr 6 z 2001 r. poz. 56 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa. - po rozpatrzeniu odwołania K. W. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] nr [...] orzekającej o odmowie przyznania prawa do pobierania zasiłku przedemerytalnego. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podniesiono, iż mocą decyzji Starosty [...] z dnia [...] nr [...] skarżący K. W. uzyskał status osoby bezrobotnej od dnia [...] i prawo do zasiłku na okres skrócony o okres pobierania zasiłku przed utratą statusu bezrobotnego. W dniu [...] skarżący złożył do P. U. P. w P. wniosek o przyznanie zasiłku przedemerytalnego, jednakże decyzją z dnia [...] nr [...] odmówiono przyznania w/w prawa do zasiłku przedemerytalnego. W motywach decyzji podano, iż w/w udokumentował 30 lat i 16 miesięcy okresu uprawniającego do zasiłku, co nie daje podstawy do przyznania zasiłku przedemerytalnego. Organ pierwszej instancji stanął na stanowisku, iż wykonywanie pracy w charakterze członka spółdzielni nie może być uznane za zatrudnienie w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, z uwagi na fakt, iż tylko do pracowników ma zastosowanie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Od tej ostatniej decyzji K. W. złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie decyzji organu l instancji i przyznanie prawa do pobierania zasiłku przedemerytalnego. Zarzucił nietrafną interpretację przepisów prawnych zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. K. W. wskazał, iż praca członka w RSP w teorii i praktyce nasuwała zawsze szereg trudności w klasyfikowaniu jej charakteru, czy jest to stosunek pracy czy stosunek cywilno-prawny, a wątpliwości w tej kwestii nie mogą być interpretowane na jego niekorzyść. Rozpatrując przedmiotową sprawę organ odwoławczy zważył, co następuje : K. W. udokumentował ogólny staż pracy wynoszący 30 lat i 16 dni. Z akt sprawy wynika, że w okresie od 01.01.1980 do 31.01.1998 w/w był członkiem Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w Z. Wprawdzie w/w przedłożył w P.U.P. świadectwo potwierdzające wykonywanie w okresie 1.01.1980 - 31.01.1998 stale i w pełnym wymiarze pracy w warunkach szczególnych, jednakże wskazano, że sytuacja prawna członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej jest odmienna od sytuacji prawnej pracownika. Członek spółdzielni jest zobowiązany do świadczenia pracy na rzecz spółdzielni, przy czym obowiązek ten wynika wprost ze stosunku członkostwa, a nie ze stosunku pracy. Stosunek członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej jest w całości, a więc także w części dotyczącej pracy, stosunkiem cywilno-prawnym ( uchwała SN z dnia 29.01.1992r II UZP 25/91 OSP 1992 Nr 9 poz. 197 ). Członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych świadczą pracę w ramach stosunku cywilno-prawnego. W związku z tym nie mogą być uznani za pracowników ( uchwała 7 sędziów SN z dnia 30.01.1990r. III PZP 55/89 OSNCAP 1990 Nr 6 poz. 75). Podstawą do zakwalifikowania danych prac za prace wykonywane w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze stanowią przepisy emerytalne. Ich treść wskazuje, iż dotyczą pracowników . Brak jest więc podstaw do rozciągnięcia ich działania na członków spółdzielni rolniczych. Wskazano, iż nawet jeżeli statut spółdzielnia przyznaje jej członkom niektóre uprawnienia pracownicze, nie oznacza to, że praca wykonywana przez członka spółdzielni rolniczej staje się pracą wykonywaną na podstawie umowy o pracę. W tej sytuacji uznano, że K. W. nie spełnił przesłanek do przyznania mu prawa do zasiłku przedemerytalnego w oparciu o art. 37j ust. 1 i 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31.12.2001r.). Powyższą decyzję zaskarżył K. W. do Naczelnego Sądu Administracyjnego . W uzasadnieniu podniósł, iż wraz z nim z rolniczej spółdzielni produkcyjnej odeszło 10 innych członków tej spółdzielni, którzy podobnie jak skarżący wykonywali pracę w warunkach szczególnych w rozumieniu przepisów emerytalnych i te 10 osób otrzymało zasiłki przedemerytalne, tylko skarżącemu odmówiono przy identycznym stanie faktycznym. Zdaniem skarżącego nie można w drodze interpretacji przepisów prawa, w ramach tego samego urzędu jednym osobom przyznawać świadczenia, a innej osobie w tym samym stanie faktycznym odmawiać zasłaniając się interpretacją przepisów. Takie postępowanie jest sprzeczne z konstytucyjną zasadą równości obywateli wobec prawa oraz naczelną zasadą prawa administracyjnego o takim działaniu organów administracji by budziły one zaufanie obywateli Ponadto skarżący zauważył, iż art. 37 j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu stanowi w ustępie l pkt 2, że do uzyskania zasiłku wystarczy 30-letni staż pracy, w tym 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w warunkach szczególnych. Tak więc zdaniem skarżącego przepis ten nie stanowi, że osoba ubiegająca się o świadczenie musi być pracownikiem, przepis wymaga jedynie by praca którą wykonywała była uznana za pracę w warunkach szczególnych w rozumieniu innych przepisów. Tak więc do przepisów odrębnych ustawa odwołuje się jedynie w zakresie ustalenia czy dana praca to praca w warunkach szczególnych czy też nie. Natomiast twierdzenie, iż przepis ustawy o zatrudnieniu.... wymaga by osoba, która wykonywała tę pracę była zatrudniona na podstawie umowy o pracę jest nadinterpretacją organu administracji i jest sprzeczne z prawem, bowiem jest to samowolne wprowadzenie dodatkowej, nie przewidzianej przepisami przesłanki, od której uzależniono otrzymanie świadczenia. Zdaniem skarżącego - nie można jednocześnie ustalać, że praca w charakterze członka RSP wyklucza prawo do uzyskania stażu pracy uprawniającego do nabycia uprawnień emerytalnych. Skoro staż pracy w RSP zaliczany jest do okresu pracy uprawniającego do emerytury to ustalenie, że praca w szczególnych warunkach rządzi się innymi prawami jest niezasadne. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia [...] skarżący wyjaśnił, iż do pracy został przyjęty w dniu 28 sierpnia 1978 na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony jako pracownik najemny. W dniu 11 listopada 1978 r na podstawie uchwały walnego zgromadzenia został przyjęty w poczet członków spółdzielni , ale umowy o prace spółdzielnia z nim nie rozwiązała , a więc był przez cały czas i pracownikiem i członkiem spółdzielni. Zarzucił organowi, iż nie wystąpił z pytaniem jaki był status prawny skarżącego w spółdzielni. Jako dowód załączył pismo Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w Z. i szereg innych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga jest zasadna . Przede wszystkim wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1271 ) – sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , podlegają rozpoznaniu przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153 poz. 1269 ) - sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Oznacza to , że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron, oraz procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Decyzja zaś lub postanowienie stosownie do art. 145 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270 ) podlega uchyleniu jeżeli sąd stwierdzi : 1/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy 2/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania 3/ inne naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził, iż doszło do naruszenia przez organ przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy administracji zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy- co wynika z art. 7 kpa –oraz zgodnie z art. 77 § 1 kpa - muszą w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Nie jest sporne w przedmiotowej sprawie, iż skarżący z uwagi na treść art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa /.../( Dz. U. nr 154 z 2001 r. poz. 1793) w związku z art. 37j ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001r. (jedn. tekst Dz. U. nr 6 z 2001 r. poz. 56 z późn. zm.) dla uzyskania prawa do zasiłku przedemerytalnego winien wykazać iż 1/ posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub 2/ posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Nie jest także sporne, iż skarżący wykazał ogólny staż pracy wynoszący 30 lat i 16 dni. Sporna pozostaje kwestia czy skarżący wykazał wykonywanie pracy w warunkach szczególnych . W tym miejscu wyjaśnić należy, iż interpretacja przepisów dokonana przez organ administracji , a dotycząca braku możliwości zaliczenia okresu pracy wykonywanej w ramach członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej do okresu pracy w szczególnych warunkach jest prawidłowa i zgodna z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 20 marca 2003 r sygn. akt II SA/Łd 2276/01 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził , że: " Do okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie wlicza się okresu pracy wykonywanej w ramach członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej ". W przedmiotowej sprawie już zebrany przez organ materiał dowodowy budzić powinien wątpliwości, gdyż ze świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze wynika, iż skarżący był zatrudniony w rolniczej spółdzielni produkcyjnej stale i w pełnym wymiarze pracy wykonywał pracę na stanowisku kierowcy ciągnika. Wprawdzie organ próbował ustalić czy skarżącego łączyła umowa o pracę czy był członkiem Spółdzielni, ale odpowiedź spółdzielni nie jest jednoznaczna , bowiem nie stwierdzono wyraźnie, iż nie był w podanym okresie zatrudniony w ramach umowy o pracę. Odpowiedź ta nie nawiązuje do wydanego świadectwa i nie wyjaśnia jego treści. Wyjaśnienie tej okoliczności musi zostać dokonane przez organ w sposób nie budzący wątpliwości zwłaszcza, iż skarżący przedstawił pismo z dnia [...], z którego wynika, że został przyjęty do pracy z dniem 28 sierpnia 1978 na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony jako pracownik najemny na stanowisko cieśli . W tej sytuacji organ winien ustalić czy skarżący posiadał status członka i pracownika spółdzielni ( jak twierdzi skarżący ) – czy też był wyłącznie członkiem spółdzielni i w jakim okresie czasu , a przede wszystkim z jakiego tytułu otrzymywał wynagrodzenie. Wyjaśnienie tych okoliczności spowoduje możliwość oceny spełnienia lub nie spełnienia przez skarżącego przesłanki wykonywania pracy w warunkach szczególnych . Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji . O kosztach rozstrzygnięto stosownie do art. 200 tej ustawy . Mając na uwadze treść art. 152 cyt. ustawy Sąd stwierdza, iż z uwagi na brak przymiotu wykonalności – orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji jest w tym przypadku bezprzedmiotowe.