II SA/Łd 662/24
WyrokWSA w Łodzi2026-01-16
Skład orzekający: Arkadiusz Blewązka, Marcin Olejniczak, Tomasz Porczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie innej niż współmałżonek, która sprawuje opiekę nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jeśli współmałżonek osoby wymagającej opieki nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie innej niż współmałżonek, która sprawuje opiekę nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeśli współmałżonek osoby wymagającej opieki nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jest to negatywna przesłanka przyznania świadczenia określona w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, która jest interpretowana zgodnie z uchwałą siedmiu sędziów NSA z 14 listopada 2022 r., sygn. akt I OPS 2/22.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ojcem, który legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ współmałżonka ojca (matka skarżącej) legitymowała się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skarżąca wniosła skargę, podnosząc, że jej matka nie jest w stanie sprawować opieki z powodu licznych problemów zdrowotnych. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 16 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędziowie Sędzia WSA Marcin Olejniczak (spr.) Sędzia WSA Tomasz Porczyński Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Człapińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2026 roku sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 25 lipca 2024 roku znak SKO.4141.310.22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. a.bł.
Decyzją z 25 lipca 2024 r., nr SKO.4141.310.22, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735) – dalej: k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu (dalej także: organ II instancji, organ odwoławczy), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Konopnica (dalej także: organ I instancji) z 19 maja 2022 r., znak MC/00027/SP/05/2022, o odmowie przyznania A. G. (dalej: skarżąca) świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem – W. M. (dalej także: ojciec skarżącej).
Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia skarżąca wystąpiła 28 marca 2022 r. Do wniosku strona załączyła między innymi: orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z 6 sierpnia 2013 r. orzekającego o znacznym stopniu niepełnosprawności W. M., ze wskazaniem o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością egzystencji; orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z 21 marca 2014 r. orzekające o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności K. M. (żony wymagającego opieki ojca skarżącej i jednocześnie matki skarżącej); oświadczenie skarżącej o zakresie sprawowanej opieki nad ojcem, oświadczenie dotyczące braku negatywnych przesłanek do pobierania świadczenia. W toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono nadto, że skarżąca zrezygnowała z pracy zarobkowej 16 marca 2021 r. Skarżąca sprawuje faktyczną, stałą opiekę nad dwojgiem swoich schorowanych, niesamodzielnych rodziców. Fakt ten został wskazany w oświadczeniach skarżącej oraz potwierdzony przez pracownika socjalnego.
Decyzją z 19 maja 2022 r. organ I instancji odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia z uwagi na wystąpienie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Ponadto organ stwierdził, że współmałżonek osoby wymagającej opieki legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, co oznacza niespełnienie warunku określonego w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a ustawy.
Organ odwoławczy zaskarżoną decyzją z 25 lipca 2024 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z 19 maja 2022 r.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, organ II instancji wyjaśnił, że od 1 stycznia 2024 r. obowiązują nowe przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych regulujące warunki przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, które wprowadziła ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym. Jednak ustawa o świadczeniu wspierającym wprowadziła jednocześnie przepisy mające na celu pełną ochronę praw nabytych osób, które nabyły bądź nabędą na starych, obowiązujących przed wejściem w życie tej ustawy, tj. do 31 grudnia 2023 r., przepisach prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.
Organ wyjaśnił, że bezspornym pozostaje, że wymagający opieki ojciec skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jak również to, że wnioskodawczyni – skarżąca, sprawuje opiekę nad ojcem i jest osobą zobowiązaną do alimentacji względem ojca, a co za tym idzie, zalicza się do podmiotów wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Jednakże jak wynika z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych, osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim z K. M., na której to w pierwszej kolejności ciąży obowiązek alimentacyjny względem współmałżonka. Jednocześnie pomimo podnoszonych przez skarżącą, udokumentowanych problemów zdrowotnych matki, które, w ocenie strony, uniemożliwiają sprawowanie opieki nad ojcem, wyżej wymieniona nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Powyższe w ocenie organu odwoławczego skutkowało stwierdzeniem, iż w sprawie wystąpiła negatywna przesłanka przyznania wnioskowanego świadczenia, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a u.ś.r.
W skardze A. G. wskazała, że nie zgadza się z przedmiotową decyzją i zaskarża ją w całości.
W uzasadnieniu wyjaśniła, że jej matka nie może zajmować się mężem, ponieważ zmaga się z: białaczką, która jest chorobą nowotworową narządów krwionośnych (jest pod stałą opieką w poradni krwi w Ł.); osteoporozą pomenopauzalną — złamaniem patologicznym kręgu TH11, przez który ma problemy z poruszaniem się; bólami stawów kolanowych; uszkodzeniem łękotki przyśrodkowej po terapii domięśniowej z glukozami; zapaleniem zwyrodnieniowym barków; guzkami tarczycy; problemami z pamięcią. Skarżąca wskazała, że matka jest pod opieką rehabilitanta.
Dalej skarżąca przyznała, że zrezygnowała z pracy, by opiekować się rodzicami, ponieważ jej matka (chociaż ma stopień umiarkowany), nie jest w stanie sama się sobą zajmować, nie mówiąc już o: opiece nad mężem, dojazdach do lekarzy, rehabilitacji, zrobieniu zakupów, przyszykowaniu sobie jedzenia; pomocy mężowi przy innych czynnościach (kąpiel, podanie leków o wyznaczonej porze dnia). W ocenie strony nie może ona zostawić rodziców bez pomocy. W tych warunkach skarżąca wniosła o zmianę decyzji lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Pismem nadanym 26 listopada 2025 r. skarżąca poinformowała m.in. o śmierci swego ojca, wnosząc o kontynuowanie postępowania w przedmiocie prawa do świadczenia za okres życia ojca. Z dołączonego aktu zgonu wynika, że ojciec skarżącej zmarł 14 maja 2025 r.
Do akt załączyła również orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z 9 października 2025 r. zaliczające jej matkę do znacznego stopnia niepełnosprawności.
Na rozprawie 16 stycznia 2026 r. skarżąca poparła skargę i złożyła do akt odpis uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w S..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania — art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Przedmiotem skargi uczyniono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z 25 lipca 2024 r., utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Konopnica o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem.
Niesporne jest, że skarżąca wystąpiła o to świadczenie przed datą 31 grudnia 2023 r. Podobnie jak poza sporem jest, że W. M. zmarł 14 maja 2025 r., jednak mimo śmierci osoby niepełnosprawnej brak było podstaw do umorzenia postępowania. Adresatem świadczenia pielęgnacyjnego jest osoba sprawująca opiekę, dla której merytoryczne rozstrzygniecie sprawy do chwili śmierci osoby, nad którą sprawowała opiekę, jest dalej prawnie istotne. Innymi słowy postępowanie administracyjne nie staje się bezprzedmiotowe w części dotyczącej okresu rozpoczynającego się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego do daty śmierci osoby, nad którą opieka miała być sprawowana.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (dalej: u.ś.r.) - w brzmieniu na dzień 31 grudnia 2023 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.). Zgodnie bowiem z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429), jak słusznie wskazał organ, w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023r., stosuje się przepisy dotychczasowe.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.).
W rozpoznawanej sprawie bezspornym pozostaje, że wymagający opieki ojciec skarżącej na datę złożenia wniosku legitymował się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z 6 sierpnia 2013 r. uznającym go za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością egzystencji. Bezspornym pozostaje również to, iż skarżąca jest córką wymagającego opieki, a więc krewnym w linii prostej (zstępnym), na której stosownie do treści przepisów art. 128 i art. 129 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1359) - dalej: k.r.o., ciąży obowiązek alimentacyjny względem ojca. Skarżąca nie legitymuje się także orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tym samym uznać należy, iż skarżąca spełnia przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.
Niemniej jednak wymagający opieki ojciec skarżącej pozostawał w związku małżeńskim z K. M., której obowiązek alimentacyjny względem małżonka, co wynika z art. 130 k.r.o., wyprzedza obowiązek alimentacyjny skarżącej względem ojca. Jednocześnie w sprawie nie jest sporne, że matka skarżącej, w okresie wnioskowanym, nie legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Wobec powyższego uznać należy, że organ II instancji prawidłowo uznał, iż w sprawie wystąpiła negatywna przesłanka przyznania przedmiotowego świadczenia, określona w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a u.ś.r.
Zasadność powyższego stanowiska potwierdza pkt 2 podjętej 14 listopada 2022 r., na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, I OPS 2/22, w której jednoznacznie stwierdzono, że "warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a u.ś.r.)".
W uzasadnieniu powyższej uchwały, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził w szczególności, że: "z punktu widzenia języka, kryterium legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jakim ustawodawca posłużył się w art. 17 ust. 1a oraz w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a u.ś.r. nie jest wyrażeniem nieostrym czy wieloznacznym. Nie wymaga także czynienia ustaleń pojęciowych z odwołaniem się do zasad języka "powszechnego", nie jest bowiem określeniem należącym do tego języka. Stopnie niepełnosprawności (znaczny, umiarkowany i lekki) rozróżnione zostały w art. 3 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 573 z późn. zm.). Orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności wydawane są przez zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, powoływane zgodnie z przepisami wymienionej wyżej ustawy. Z orzeczeniami tych zespołów o znacznym stopniu niepełnosprawności zrównane są orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, o jakich mowa w art. 5 pkt 1 i 1a tej ustawy. Pod względem językowym przepis nie budzi zatem wątpliwości, ustawodawca posłużył się określeniem należącym do języka prawnego, legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oznacza legitymowanie się orzeczeniem wydanym przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności w przewidzianym przez prawo trybie lub orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS zrównanym z takim orzeczeniem właściwego zespołu. Legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest zatem faktem instytucjonalnym. Jak należy rozumieć orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wynika z przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej (...). Regulację w niej zawartą, dotyczącą orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, w tym znacznym stopniu niepełnosprawności, można traktować jak przypadek definicji legalnej tego rodzaju orzeczenia".
Jednocześnie wskazano, że "w kwestii kolejności dostępu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca nie odsyła do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a ustawa zawiera własną regulację, która nie jest aktualnie w pełni koherentna z modelem przyjętym w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, co bynajmniej nie świadczy o braku spójności systemowej, koherencja taka nie jest wszak konieczna — brak jest odesłania do stosowania przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w szerszym zakresie, a przedmiot regulacji obu aktów prawnych jest różny. Wskazując na osoby zobowiązane do alimentacji względem osoby wymagającej opieki, ustawa w szczególności nie wymaga, aby ich obowiązek alimentacyjny pod postacią obowiązku dostarczania środków utrzymania się zrealizował, dotyczy to w szczególności podejmowania się opieki dorosłych osób niepełnosprawnych mających własne środki wystarczające na pokrycie kosztów utrzymania i opieki. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest w żadnym zakresie uzależnione od sytuacji materialnej osoby niepełnosprawnej wymagającej opieki, kwestie te nie są badane w postępowaniu, nie ma zatem podstaw, aby na wykładnię przepisów regulujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miały oddziaływać przesłanki z art. 132 k.r.o. regulujące kolejność realizowania się obowiązku alimentacyjnego. W kwestii kryteriów i przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ustawa o świadczeniach rodzinnych ma charakter autonomiczny i brak podstaw do przyjmowania, że art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a czy art. 17 ust. 1a u.ś.r. powinny być interpretowane z uwzględnieniem art. 132 k.r.o. i wskazanych w nim przesłanek odnoszących się do braku możliwości lub nadmiernych trudności w zadośćuczynieniu obowiązkom alimentacyjnym".
Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił również we wskazanej uchwale, że "rozbieżność w orzecznictwie i wątpliwości interpretacyjne nie dotyczą rozumienia tekstu prawnego, spowodowanego jego niejednoznacznością, ale kwestii odstąpienia od jednoznacznego brzmienia przepisów i stosowania ich z pominięciem warunków wprost w nim wyrażonych, czyli z pominięciem fragmentu przepisu, który musiałby zostać uznany nie tyle za zbędny, co za niedopuszczalny, rażąco naruszający Konstytucję RP, prowadzący do sprzeczności z chronionymi przez nią wartościami".
Dodatkowo wskazać wypada, iż Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą z 6 października 2025 r., I OSK 2/24 pozostawił bez rozpoznania zagadnienie prawne "Czy podstawę do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, przez osoby wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm., dalej u.ś.r.), stanowi wyłącznie legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.) orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czy też dopuszczalne jest przyznanie, osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, w sytuacji, gdy współmałżonek osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.) nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale zachodzą w stosunku do niego przesłanki uzasadniające przyznanie mu dodatku pielęgnacyjnego lub zasiłku pielęgnacyjnego, wskazujące, iż z przyczyn obiektywnych nie może sprawować realnie i efektywnie opieki nad osobą wymagającą wsparcia?".
Nadto uchwałą z 6 października 2025 r., I OSK 1/25 Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił bez rozpoznania zagadnienie prawne "Czy podstawę do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, przez osoby wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, zm. poz. 1265 - dalej u.ś.r.) stanowi wyłącznie legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.) orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czy też dopuszczalne jest przyznanie, osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji w sytuacji, gdy współmałżonek osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.) nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale z przyczyn obiektywnych nie może sprawować realnie i efektywnie opieki nad osobą wymagającą wsparcia, zwłaszcza gdy współmałżonek osoby wymagającej opieki ukończył 75 lat (art. 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 u.ś.r.)?".
Wobec powyższego należy stwierdzić, że z uwagi na kategoryczne i jednoznaczne wskazanie w przywołanej uchwale NSA
- I OPS 2/22, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim, osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności — sąd, za organami, uznał żądanie skarżącej za niezasadne.
Wyjaśnienia wymaga, że stanowiska zajęte w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego wiążą pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych, co wynika z treści art. 269 § 1 p.p.s.a., który to przepis nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA z 27 listopada 2020 r., II GSK 3773/17; z 12 lutego 2019 r., I FSK 116/17; z 25 listopada 2022 r., I OSK 206/22).
Reasumując, sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę, podzielając pogląd zaprezentowany w przywołanej wyżej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 listopada 2022 r., sygn. akt I OPS 2/22, stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu prawidłowo wskazało na wystąpienie negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wynikającej z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a, w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., w zw.z art. 63 ust. 1 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429 ze zm.), co uniemożliwiało pozytywne rozpatrzenie żądania skarżącej. Wobec powyższego zarzuty skargi nie mogły znaleźć uzasadnienia.
Powyższego nie zmienia orzeczenie z 9 października 2025 r. zaliczające matkę skarżącej do znacznego stopnia niepełnosprawności, a to z tego względu, że sąd kontroluje zaskarżoną decyzję na dzień jej wydania, w niniejszej sprawie to jest data 25 lipca 2024 r., zatem uzyskane po tej dacie ww. orzeczenie pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.
Ponadto sąd stwierdza, iż procedujące w sprawie organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i oceniły cały materiał dowodowy, zarówno pod kątem możliwości uznania skarżącej za podmiot uprawniony do otrzymania wnioskowanego świadczenia, jak i pod kątem wystąpienia przesłanek zarówno pozytywnych, jak i negatywnych przemawiających za jego przyznaniem. Prowadząc postępowanie, organy działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Nadto uzasadnienie, kwestionowanego skargą rozstrzygnięcia, odpowiada wymogom określonym w ustawie.
Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
ds
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło