II SA/Łd 672/18

Dnia 29 sierpnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2018 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. od postanowienia Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z dnia 30 lipca 2018 roku o przyznaniu stronie skarżącej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 2.000 zł i oddaleniu wniosku w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku, nr [...] w przedmiocie określenia opłaty podwyższonej za składowanie odpadów p o s t a n a w i a: - utrzymać w mocy postanowienie Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z dnia 30 lipca 2018 roku. KP "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. (dalej jako: "Spółka") zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. w przedmiocie określenia opłaty podwyższonej za składowanie odpadów. Postanowieniem z dnia 30 lipca 2018 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał Spółce prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 2.000 zł i oddalił wniosek w pozostałym zakresie. Kwestionując powyższe postanowienie Spółka wniosła sprzeciw wskazując, iż zatrudnia 90 pracowników, których wynagrodzenia zostały zabezpieczone na koncie. Po dokonaniu wypłat wynagrodzeń strona nie dysponuje środkami na rachunku bankowym, które pozwalają na uiszczenie kosztów w wysokości chociażby 2.000 zł. Strona jest zobligowana do zapłaty kwoty 10.000 zł tytułem wpisu we wszystkich sprawach, co jest kwotą przewyższającą jej możliwości finansowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 roku, poz. 1302 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a.") rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, Sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). W ocenie Sądu, sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem rozstrzygnięcie referendarza sądowego jest prawidłowe. Zgodnie z treścią art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Natomiast częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Sąd zgadza się z zaprezentowanym przez referendarza stanowiskiem, że Spółka nie ma możliwości uiszczenia wpisu sądowego w pełnej wysokości, stąd uznał, iż referendarz zasadnie przyznał zwolnienie częściowe (ponad kwotę 2.000 zł). Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia wniosku Spółki w pozostałym zakresie. Nie ulega wątpliwości, iż przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy, dlatego też musi być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Nadto należy dostrzec, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego przez osobę prawną ma charakter uznaniowy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2014 roku, sygn. I FZ 147/14, wszystkie powołane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Uwzględnienie wniosku pozostaje fakultatywne nawet wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w art. 246 § 2 P.p.s.a. (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 24 sierpnia 2009 roku, sygn. I SA/GI 367/09). Sąd stoi na stanowisku, że strona ma obowiązek uwzględniania w prowadzonej działalności gospodarczej ryzyka związanego z tą działalnością, tj. ryzyka prowadzenia sporów sądowych. Spółka powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (zob. postanowienie NSA z dnia 17 kwietnia 2014 roku, sygn. I OZ 304/14). Zdaniem Sądu, takich okoliczności w realiach rozpoznawanej sprawy strona jednak nie wskazała. Spółka dotychczas prowadziła działalność gospodarczą dużych rozmiarów, bowiem – jak wskazała na swojej stronie internetowej – jest jedną z największych odlewni w Polsce. Na stronie internetowej Spółka oznajmiła również, że jej odbiorcami są krajowi i zagraniczni producenci z branż: maszynowej, samochodowej, hydraulicznej, energetycznej i transportu kolejowego. Ponadto także ze strony internetowej wynika, że Spółka od roku 2004 należy do belgijskiej grupy B., jednego z największych producentów maszyn do obróbki metalu, pras krawędziowych, nożyc gilotynowych, dziurkarek, wycinarek laserowych i od tego momentu funkcjonuje pod aktualną firmą. W ocenie Sądu, można zatem wymagać by wskazany właściciel wsparł działalność swojej Spółki, tym bardziej że – jak już wyżej wskazano – wniosek o przyznanie prawa pomocy został w znacznej części uwzględniony. Referendarz oceniając sytuację majątkową strony skarżącej w tym wskazaną stratę i niewielki zakres środków zgromadzonych na rachunku bankowym, przy wielkości zobowiązań krótkoterminowych i długoterminowych uznał, że wniosek strony zasługuje na uwzględnienie w części. W przedmiotowej sprawie wartość przedmiotu sporu wynosi 1.840.169 zł, a w konsekwencji wpis od skargi wynosi 18.402 zł. Jako istotną w sprawie referendarz uznał także okoliczność, że strona skarżąca wniosła łącznie 5 skarg na decyzje w tym samym przedmiocie, w których łącznie wpis wyniósłby ok. 81.158 zł. Dlatego uznawszy, że strona nie dysponuje taką kwotą zgromadzoną na rachunku bankowym oraz uwzględniając wysokość stanu kont strony skarżącej, referendarz uznał, że strona dysponuje środkami pozwalającymi na uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 2.000 zł, stąd uwzględnił wniosek strony w takim zakresie. W ocenie Sądu, referendarz sądowy prawidłowo zbadał przesłanki przyznania prawa pomocy uznając, że Spółka wykazała, iż w jej przypadku spełniona została przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. KP