II SA/Łd 676/25
WyrokWSA w Łodzi2025-12-03
Skład orzekający: Magdalena Sieniuć, Arkadiusz Blewązka, Jarosław Czerw
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba posiadająca orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, która sama wymaga opieki, może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad dziećmi, które również legitymują się orzeczeniami o niepełnosprawności?Ratio decidendi
Fakt, że osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne sama jest osobą niepełnosprawną i wymaga opieki, nie stanowi negatywnej przesłanki do przyznania tego świadczenia. Organ administracji powinien zbadać zakres faktycznie sprawowanej opieki nad dziećmi, uwzględniając, że opieka ta nie musi być sprawowana wyłącznie przez wnioskodawcę i może obejmować czynności dnia codziennego oraz pomoc w leczeniu i edukacji.Stan faktyczny
Skarżąca S.C. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad dwójką swoich dzieci, które posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, argumentując, że skarżąca sama wymaga opieki z uwagi na własną niepełnosprawność, co uniemożliwia jej sprawowanie należytej opieki nad dziećmi. Skarżąca odwołała się od decyzji, wskazując, że jej niepełnosprawność nie jest przeszkodą w sprawowaniu opieki i że pomoc jej matki nie wyklucza jej własnego zaangażowania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Rawa Mazowiecka.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 3 grudnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Sędzia WSA Jarosław Czerw, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 3 lipca 2025 r. nr KO.4111.50.2025 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Rawa Mazowiecka z dnia 9 maja 2025 r., nr MOPS.5211.277.2025. dc
Zaskarżoną decyzją z dnia 3 lipca 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2024.572 ze zm.), dalej jako "k.p.a.", oraz art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2024.323 ze zm.), dalej jako "u.ś.r.", utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Rawa Mazowiecka z dnia 9 maja 2025 r. nr MOPS.5211.277.2025 odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Z akt sprawy wynika, że ww. decyzją z dnia 9 maja 2025 r. organ I instancji, po rozpatrzeniu wniosku S.C. z dnia 10 kwietnia 2025 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r., odmówił przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dziećmi: L. C. i I. C. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji stwierdził, że w sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 17 u.ś.r. dotycząca sprawowania opieki nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W ocenie organu I instancji, trudno uznać, że S.C. jest osobą zdolną do samodzielnego sprawowania stałej, długotrwałej opieki i pomocy dzieciom, jak również, że jest w stanie samodzielnie współdziałać na co dzień w procesie ich leczenia, rehabilitacji i edukacji, skoro ustalone zostało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad S.C., co potwierdza, że to sama S.C. jest osobą wymagającą wsparcia.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła S.C., wskazując, że organ odmówił wnioskowanego świadczenia w związku z opieką nad dziećmi L. i I. pomimo, że oboje w orzeczeniach o niepełnosprawności mają wskazaną konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Odwołująca wskazała, że właściwy w sprawie MOPS mataczy opisując jej sytuację rodzinną jako osoby niepełnosprawnej w stopniu znacznym, akcentując opiekę jej mamy B.K. oraz udziału w jej życiu osobistym, chociaż prawo stanowi, że konieczny jest jej współudział w sprawowaniu tej opieki. Zdaniem S.C. sprawowana nad nią opieka nie dotyczy istoty sprawy, jaką jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na jej dzieci. W odwołaniu opisano czynności jakie wykonuje S.C. przy dzieciach oraz czynności, w jakich pomaga jej matka. Zdaniem odwołującej w "zdrowej, zwykłej rodzinie" opieka nad dziećmi sprawowana jest nie tylko i wyłącznie przez matkę ale także przez inne osoby, np. ojca, babcię. Podkreśliła, że tym bardziej samotnej matce jest wskazana pomoc. Wskazała także, że osoby niepełnosprawne w stopniu znacznym mogą ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne stosownie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 marca 2025 r.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 3 lipca 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach, po rozpatrzeniu powyższego odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że S.C. ubiega się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dziećmi L. i I., którzy legitymują się orzeczeniami o niepełnosprawności ze stosownymi wskazaniami. Wnioskodawczyni jest panną, zamieszkuje w R. wspólnie z ww. dziećmi, których ojciec jest nieznany. Skarżąca nie jest osobą czynną zawodowo, utrzymuje się ze świadczeń rodzinnych, w tym zasiłków pielęgnacyjnych przyznanych na rzecz ww. dzieci oraz zasiłku pielęgnacyjnego na siebie i otrzymywanej renty socjalnej z ZUS oraz świadczenia uzupełniającego z ZUS. S.C. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe, a jej niepełnosprawność istnieje od dzieciństwa. Z treści orzeczeń wynika, że jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji. W związku z opieką nad S.C., jej matka B.K. decyzją z dnia 28 stycznia 2016 r. ma przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bezterminowo. B.K. pomaga również córce w opiece nad jej dziećmi. Odbiera je codziennie ok. godz. 14:00 ze szkoły oraz S.C. z Warsztatów Terapii [...], na które uczęszcza. B.K. zabiera córkę i jej dzieci do siebie do domu, gdzie pozostają do godziny 19:00-20:00, po czym odwozi rodzinę pod ich adres zamieszkania. Matka S.C. uczestniczy również w odbywających się wizytach lekarskich i zebraniach szkolnych dzieci. W weekendy skarżąca wraz z dziećmi przebywa pod adresem zamieszkania i jest w kontakcie telefonicznym z matką. S.C. nie ma ograniczonej władzy rodzicielskiej nad dziećmi, nie ma przypisanego asystenta rodziny bądź przydzielonego kuratora, nie jest osobą ubezwłasnowolnioną. S.C. bez wsparcia matki jest w stanie zapewnić dzieciom podstawowe potrzeby, tj. w zakresie: higieny, karmienia, gotowania, ubrania, a także pomocy w czynnościach samoobsługowych. Rodzina wykonuje też wspólne spacery. Nie jest natomiast w stanie dokonywać samodzielnie, tj. bez wsparcia drugiej osoby, opłat za media czy czynsz. Z uwagi na występujące u S.C. zaburzenia czasowe i przestrzenne wymaga ciągłej stymulacji przez osobę drugą. Nie jest w stanie zapewnić dzieciom pomocy w nauce, dbaniu o prawidłowy rozwój emocjonalno-społeczny, kształtowaniu ich wartości i nawyków. Z wniosków pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad wynika, że opieka nad dziećmi nie jest sprawowana wyłącznie przez S.C., ponieważ ze względu na jej niepełnosprawność konieczne jest aktywne uczestnictwo jej matki w tym procesie.
Organ odwoławczy zwrócił także uwagę, że zgodnie ze zmianami wprowadzonymi przepisami ustawy o świadczeniu wspierającym, rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego – podjęte w trybie przepisów obowiązujących od dnia 1 stycznia 2024 r. – nie będzie determinowane brakiem zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej opiekuna osoby niepełnosprawnej. Zgodnie z nowymi rozwiązaniami, w tym zakresie wymagane jest wyłącznie, aby beneficjent świadczenia pielęgnacyjnego sprawował opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie precyzuje ani zakresu ani charakteru opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem o niepełnosprawności. Z uwagi jednak na cel i istotę świadczenia pielęgnacyjnego przyjmuje się, że opieka powinna być osobista, stała bądź długotrwała i odnosić się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką, których z uwagi na niepełnosprawność nie jest w stanie sama sobie zapewnić. W ocenie Kolegium, mając na uwadze stan faktyczny, niniejszej sprawy trudno jest przyjąć, że należytą opiekę i wsparcie osobom niepełnosprawnym może zapewnić osoba, która sama wymaga opieki i pomocy innej osoby. Biorąc powyższe pod uwagę Kolegium stwierdził, że decyzja organu I instancji nie narusza obowiązujących przepisów prawa, w oparciu o które została podjęta.
Odnosząc się natomiast do wskazanego w odwołaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 marca 2025 r., SK 22/22, Kolegium wskazało, że nie ma on zastosowania w niniejszej sprawie bowiem sprawa dotyczyła badania skargi konstytucyjnej, w której zarzucono niezgodność art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.) z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 i art. 2 oraz art. 69 Konstytucji RP. Niniejsze postępowanie dotyczy natomiast przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o brzmienie art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. nadane przez art. 43 pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, obowiązujące od 1 stycznia 2024 r.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła S.C., zarzucając:
1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r. przez jego błędną interpretacje, a mianowicie przez wskazanie, że przesłanka sprawowania opieki nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, musi polegać na wyłączności, a zatem w sytuacji skarżącej nie została spełniona;
2. błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy przez uznanie, że skarżąca nie sprawuje opieki nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności i nie jest to opieka stała, długotrwała w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, nie współdziała stale na co dzień w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji jej dzieci – L. i I.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego lub uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi, który ją wydał.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że niepełnoprawność osoby wnioskującej, nie jest negatywną przesłanką przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia, a nadto, że ustawodawca nie przyjął, iż sprawowanie opieki i pomocy, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. ma być opieką sprawowaną wyłącznie przez uprawnionego do świadczenia. Skarżąca zarzuciła także wyciągnięcie błędnych wniosków z lakonicznego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego tylko z samą skarżącą i nie zawierającego oświadczeń sąsiadów, pracowników szkoły, do której uczęszczają dzieci, pracowników poradni psychologiczno - pedagogicznej, lekarzy, pod opieką których pozostają dzieci. Zdaniem skarżącej, pomoc jej matki w sprawowaniu opieki, dowozie dzieci do szkoły, czy do lekarza, nie świadczy, że skarżąca nie sprawuje długotrwałej opieki i nie współdziała stale, na co dzień w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji jej dzieci. Skarżąca podniosła, że uczestniczy w procesie leczenia i rehabilitacji dzieci i to ona, korzystając jedynie z pomocy B.K. przy dowozie do odpowiedniej placówki, zabiera dzieci do lekarza, do poradni, uczestniczy z nimi w zajęciach i turnusach rehabilitacyjnych. Chodzi na zebrania szkolne, utrzymuje kontakt z wychowawcami dzieci, to z nią są omawiane postępy dzieci w nauce i rozwoju. Skarżąca wskazała, że wbrew twierdzeniom pracownika socjalnego, sama opłaca rachunki za media i czynsz, posiada aplikacje bankową, z której potrafi korzystać, jedynie, ze względu na swoje zburzenia czasowo - przestrzenne wymaga przypomnienia o terminach płatności.
Skarżąca wskazała także, iż każdy rodzic sprawujący opieką nad dwójką dzieci wymaga w pewnych momentach życia codziennego pomocy, m.in. opiekunki, babci, rodzeństwa, choćby w sytuacji, gdy ojciec dzieci nie uczestniczy w procesie ich kształcenia czy leczenia, a zebrania szkolne obojga rodzeństwa odbywają się w tym samym czasie. Skarżąca zwróciła uwagę na pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowym wskazujący, iż w odniesieniu do sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych szczególnego rozważenia wymaga charakter wykonywanych przez nich czynności opiekuńczych – nawet tych związanych z przygotowaniem posiłku, utrzymaniem czystości w mieszkaniu, podaniem leków. To właśnie czynności dnia codziennego, konieczne do wykonania w każdym gospodarstwie domowym w połączeniu z działaniami stricte obsługowymi wobec niepełnosprawnego członka rodziny, stają się naturalnie bardziej czasochłonne i absorbujące, w związku z czym mogą wypełnić opiekunowi cały dzień. Należy przyjąć, że sprawowanie opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. obejmuje nie tylko wykonywanie czynności związanych z bezpośrednią pielęgnacją i troską o osobę niepełnosprawną, lecz może dotyczyć także codziennych czynności życiowych, którym osoba ta nie jest w stanie sprostać ze względu na swoją kondycję zdrowotną. Te ostatnie są niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania osoby niepełnosprawnej, niewątpliwie stanowią wsparcie w jej codziennej egzystencji, a więc wpisują się w zakres prawidłowo sprawowanej opieki (vide: wyrok NSA z dnia 13 marca 2025r., I OSK 525/24, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).
Końcowo skarżąca podniosła, że na podstawie tak ograniczonego wywiadu środowiskowego, jaki został przeprowadzony w niniejszej sprawie, nie można ustalić pełnego i wiarygodnego stanu faktycznego sprawy. Wywiad ten powinien być poszerzony o sąsiadów, placówki szkolne, lecznicze i wspierające rozwój dzieci. Zdaniem skarżącej, nie zostały zbadane wszelkie przesłanki, określające prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach wniosło o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, podtrzymując przy tym stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Analiza okoliczności sprawy prowadzi do wniosku, iż podstawę odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego stanowi stwierdzenie, że należytej opieki nad niepełnosprawnymi dziećmi nie może sprawować osoba, która sama wymaga opieki z uwagi na stwierdzoną u niej niepełnosprawność. Ocenę prawidłowości tak zarysowanego stanowiska należy rozpocząć od wskazania, iż skarżąca w dniu 10 kwietnia 2025 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad jej dziećmi L. (9 lat) i I. (8 lat). Data tegoż wniosku oznacza, iż w sprawie znajdują przepisy u.ś.r. w brzmieniu po nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wpierającym (Dz.U.2023.1429). Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi zatem przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U.2023.2809 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom,
3) opiekunowi faktycznemu dziecka,
4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego
- jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Analizując powyższe regulacje prawne nie sposób nie dostrzec, iż fakt niepełnosprawności opiekuna i sprawowanie nad nim opieki przez inna osobę nie stanowi przesłanki negatywnej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Sam w sobie nie może na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. stanowić podstawy do odmowy przyznania tegoż świadczenia. Ponadto analiza negatywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uregulowanych w art. 17 ust. 5 u.ś.r., nie pozwala uznać aby osoba niepełnosprawna, która sama wymaga opieki, tj. osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności, nie mogła ubiegać się o przedmiotowe świadczenie. Również okoliczność przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego innej osobie w związku z opieką nad osobą wnioskodawcy, nie stanowi negatywnej przesłanki przyznania świadczenia na gruncie regulacji prawnych odnoszących się do świadczenia pielęgnacyjnego. Trafnie zatem wskazuje skarżąca, iż stanowisko prezentowane w zakwestionowanych decyzjach organów obu instancji nie znajduje oparcia w prawie.
Słusznie natomiast zauważyło Kolegium, iż jedną z przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie powyższej regulacji prawnej jest sprawowanie przez wnioskodawcę opieki nad osobą niepełnosprawną. W okolicznościach badanej sprawy organ powinien zatem zbadać przede wszystkim zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad jej dziećmi i odpowiedzieć na pytanie, czy czynności podejmowane przez skarżącą wobec dzieci stanowią o sprawowaniu nad nimi opieki. W tym zakresie należy zaakcentować, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych kwestia opieki sprawowanej nad osobą niepełnosprawną na gruncie przepisów o świadczeniu pielęgnacyjnym doczekała się szerokiego wyjaśnienia. Warto w tym zakresie wskazać, iż w treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. ustawodawca nie zawęził charakteru sprawowanej opieki, w szczególności nie wskazał aby opieka ta musiała być opieką stałą, wykonywaną bez przerwy, przez 24 godziny na dobę. Nie wskazał nawet na obowiązek zamieszkiwania opiekuna ze swoim podopiecznym. Przyjmuje się zatem, że cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego wskazują na konieczność sprawowania opieki ustawicznej nad osobą niepełnosprawną. Powinna ona być sprawowana codziennie, a opiekun winien pozostawać do dyspozycji podopiecznego, udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy (vide: P.Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, WKP 2021, uwagi do art. 17 oraz przywołane tam orzecznictwo sądów administracyjnych). Sprawowanie opieki, w powyższym rozumieniu tegoż pojęcia, nie musi oznaczać, że podopieczny i opiekun nie mogą podejmować aktywności adekwatnych dla swego stanu zdrowia, w szczególności, że nie mogą mieć "czasu dla siebie". Podejmowanie takich aktywności nie podważa sprawowanej opieki, która winna być odpowiednią do charakteru istniejącej niepełnosprawności, potwierdzonej w orzeczeniu o niepełnosprawności. Przy czym istotą sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną są nie tylko działania o charakterze obsługi, ale równie istotne pozostają wymagające zaangażowania i czasu obowiązki związane z prowadzeniem domu, których osoba wymagająca pomocy nie jest w stanie zrealizować samodzielnie. Sytuacja opiekunów osób niepełnosprawnych obejmuje więc tak działania czysto pomocowe (typu podawanie leków, mycie, karmienie, czynności higieniczne), jak i czynności uznawane za "codzienne", powszechnie wykonywane w każdej rodzinie, jak przygotowanie posiłku, sprzątanie, pranie. Istotne jest, że nawet podczas tych "codziennych" zadań, opiekun niepełnosprawnego, musi być jednocześnie gotowy do świadczenia pomocy. Nierzadko jest zmuszony do ciągłego czuwania nad podopiecznym, co czyni codzienne, typowe obowiązki dużo bardziej absorbującymi i czasochłonnymi. Należy tu mieć na uwadze, że wpisują się one w codzienność opiekunów osób niezdolnych do samodzielnego wykonania nawet jak wydawałoby się prostych zadań. To właśnie czynności dnia codziennego, konieczne do wykonania w każdym gospodarstwie domowym, w połączeniu z działaniami stricte obsługowymi i opiekuńczymi wobec niepełnosprawnego członka rodziny, stają się naturalnie bardziej czasochłonne i absorbujące, w związku z czym mogą wypełnić opiekunowi nawet cały dzień (vide: wyrok NSA z dnia 12 marca 2025 r., I OSK 551/24, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).
Tymczasem z akt sprawy nie wynika precyzyjnie jakie konkretne czynności w ramach opieki nad dziećmi wykonuje skarżąca. Nie wynika z materiału dowodowego jaki jest wymiar tej opieki i jaki jest charakter wykonywanych czynności. Czy jest to opieka stała, długotrwała i czy odnosi się do wszystkich potrzeb życiowych dzieci, a jeżeli nie do wszystkich, to do jakich się odnosi i dlaczego nie odnosi się do wszystkich. Nie ulega przy tym wątpliwości, że fakt korzystania przez skarżącą z pomocy matki jest zachowaniem, które funkcjonuje w każdej rodzinie. Członkowie rodziny pomagają sobie wzajemnie i nie ma w tym nic nagannego, a wręcz stanowi przejaw właściwej integracji rodziny świadczącej o prawidłowym jej funkcjonowaniu w sytuacji wystąpienia sytuacji wymagającej szczególnego zaangażowania wszystkich jej członków dla przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej. W sytuacji faktycznej mającej miejsce w niniejszej sprawie niezbędne pozostaje precyzyjne ustalenie, czy zakres pomocy świadczonej przez matkę skarżącą nie stanowi w zasadzie pełnej opieki nad wnukami. Organ w oparciu o wszechstronne źródła dowodowe nie ustalił zakresu wsparcia jakie otrzymuje skarżąca od matki w ramach opieki nad dziećmi. Nie ustalił również jaki jest zakres opieki matki skarżącej nad samą skarżącą. Wprawdzie w wywiadzie środowiskowym z dnia 30 kwietnia 2025 r. wskazano, że skarżąca sprawuje częściowy zakres opieki na dziećmi, tj. wspólne spacery, karmienie, gotowanie, pomoc w czynnościach samoobsługowych, ubieranie, dbanie o higienę, to jednak uznać to należy za niewystarczające. Trafnie w tym zakresie wywiodła skarżąca, że wywiad środowiskowy jest niepełny w tym zakresie, a pomocne dla ustalenia stanu sprawowanej opieki mogą być także stanowiska organów i instytucji wspierających proces leczniczy i wychowawczy dzieci skarżącej. Tym samym organ winien precyzyjnie ustalić jaki jest zakres koniecznej opieki nad dziećmi skarżącej i wskazać kto konkretnie wykonuje te czynności. Jeżeli nie wykonuje ich skarżąca, to wyjaśnić, co jest przyczyną takiego stanu, w szczególności przez wskazanie, jaki jest zakres opieki sprawowanej nad skarżącą przez jej matkę. Poddając analizie tak ustalone okoliczności sprawy organy winny mieć na uwadze, iż skarżąca będąc matka małoletnich dzieci korzysta z pełni przynależnej jej władzy rodzicielskiej i z tego powodu korzysta z różnych form pomocy publicznej na dzieci.
W badanej sprawie doszło zatem do naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 17 ust. 5 u.ś.r. wskutek ich błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania, a nadto do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez ustalenie, że skarżąca nie sprawuje opieki nad niepełnosprawnymi dziećmi, w takim zakresie, który wymagany jest treścią art. 17 ust. 1 u.ś.r. Powyższe wypełnia dyspozycję art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. i z tego powodu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą (art. 135 p.p.s.a.).
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wyrażoną powyżej ocenę prawną i dokona ustaleń faktycznych tyczących zakresu sprawowanej przez skarżącą opieki nad niepełnosprawnymi dziećmi odpowiadających dyrektywom gromadzenia i oceny okoliczności sprawy wyrażonym w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. (art. 153 p.p.s.a.).
Przedmiotowa sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
dc
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło