II SA/Łd 7/12

Dnia 13 kwietnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda – Lenczewska (spr.) Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant asystent sędziego Marcin Olejniczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2012 roku sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi M. K. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]r. na podstawie art. 2 ust. 2 i art. 4 ust. 1, 2, 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395) odmówił A. K. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. Kierownik Urzędu podkreślił, iż z materiału dowodowego wynika, iż wprawdzie wnioskodawczyni w okresie okupacji wykonywała pracę przymusową, jednakże w pobliżu stałego miejsca zamieszkania, co oznacza, iż nie miała miejsca deportacja. W dniu [...]r. A. K. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy wywodząc, iż spełnia przesłanki, od których uzależnione jest przyznanie świadczenia pieniężnego. Podkreśliła, iż przepis nie zakreśla na jaką odległość miałaby zostać deportowana do pracy przymusowej, co oznacza, iż pracę wykonywaną na rzecz rodziny niemieckiej w pobliżu miejsca zamieszkania, za którą nie otrzymywała wynagrodzenia w żadnej formie, należy uznać za spełniającą kryteria ustawowe. Strona podkreśliła, iż dom rodzinny został zajęty przez obywateli niemieckich, którzy doprowadzili do jego dewastacji, zaś warunki w jakich żyła w czasie okupacji świadczą o represjach jakich doznała. Postanowieniem z dnia [...]r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 134 w związku z art. 127 § 3 i art. 129 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z wniosku A. K. Wskazując na zasadność rozstrzygnięcia Kierownik Urzędu podkreślił, iż decyzja z dnia [...]r. zawierała prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Niemniej jednak, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzję organu I instancji strona odebrała w dniu [...]r., a wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy opatrzony datą [...]r. został nadany w urzędzie pocztowym w dniu [...]r., co oznacza, iż strona uchybiła czternastodniowemu terminowi określonemu w art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ zwrócił uwagę, iż strona nie wystąpiła o przywrócenie uchybionego terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. K. wniosła o uchylenie decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Jednocześnie o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i wskazała, iż uchybienie nie było działaniem celowym, lecz wynikało z przeoczenia, ze stanu zdrowia i podeszłego wieku. W części merytorycznej skarżąca powtórzyła argumentację wniosku o przyznanie świadczenia oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dodając, iż złożyła wszystkie wymagane dokumenty a jej sytuacja wypełnia wszystkie przesłanki ustawowe. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie. Wskazując na zasadność wniosku o odrzucenie skargi organ podał, iż strona zaskarżyła decyzję organu I instancji, zatem nie wyczerpała środków zaskarżenia przysługujących w postępowaniu administracyjnym. W zakresie wniosku o oddalenie skargi Kierownik podtrzymał argumentację zaskarżonego aktu. Na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2012r. pełnomocnik skarżącej poparł skargę i oświadczył, iż dotyczy ona wyłącznie postanowienia Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Wyjaśnił również, że przesyłka zawierająca decyzję merytoryczną została doręczona dorosłemu synowi skarżącej, który jest osobą niepełnosprawną, nie jest on jednak ubezwłasnowolniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ) - sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) dalej jako "p.p.s.a.". Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w tak zakreślonej kognicji Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o właściwą podstawę prawną, na podstawie szczegółowo ustalonego stanu faktycznego, z uwzględnieniem zasad procesowych określonych w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...]r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził uchybienie terminu do złożenia przez skarżącą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Istota sprawy sprowadza się zatem do oceny czy organ prawidłowo ustalił, iż strona skarżąca uchybiła terminowi wynikającemu wprost z przepisu ustawy. W ocenie Sądu, kontrola zaskarżonego aktu i dokumentów zgromadzonych dla potrzeb ustalenia stanu faktycznego, nie pozostawia wątpliwości co do prawidłowości zaskarżonego postanowienia, jak również ustalenia, iż strona na etapie postępowania administracyjnego nie wnioskowała o przywrócenie uchybionego terminu, a obie te okoliczności obligowały organ do stwierdzenia uchybienia terminu do wystąpienia ze środkiem odwoławczym. Stosownie bowiem do art. 127 § 3 w związku z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego - dalej jako K.p.a., wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji organu administracji I instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji. W konsekwencji środek odwoławczy wniesiony z uchybieniem powyższego terminu powoduje, iż nie wywołuje on pożądanego przez stronę skutku prawnego, a jednocześnie obliguje organ administracji do stwierdzenie w drodze postanowienia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zgodnie z art. 134 K.p.a. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. I w ślad za wykształconym na tym tle orzecznictwem, podkreślić trzeba, iż uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jego stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości działania, jest związany treścią przywołanego przepisu art. 134 K.p.a. Istotne jest, iż nie jest to swobodne uznanie organu lecz bezwzględnie obowiązująca norma prawa. Z tych też względów stwierdzenie uchybienia terminu winno być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego, co do tego czy strona rzeczywiście przekroczyła określony termin, w przeciwnym razie postanowienie takie narusza art. 7 i 77 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 1997r., sygn.akt I SA/Gd 1482/96; wyrok NSA z dnia 21 marca 1997r., sygn.akt I SA/Łd 2990/95; wyrok NSA z dnia WSA z dnia 14 grudnia 2006r., sygn.akt I SA/Wa 1225/06 – dostępne w Systemie Informacji Prawnej LEX). Reasumując, kontrola zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy sprowadza się do badania trafności ustaleń leżących u podstaw tego rozstrzygnięcia, zatem ustaleń co do daty i sposobu doręczenia stronie decyzji organu I instancji oraz daty i sposobu złożenia środka. Jak wynika z wyczerpująco ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie kwestionowanego tak przez Sąd, jak i skarżącą, a znajdującego potwierdzenie w dokumentach sprawy, decyzję organu I instancji odebrał syn skarżącej w dniu [...]r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został natomiast nadany w urzędzie pocztowym w dniu [...]r. (wtorek), co oznacza, iż czynność tę wykonano z jednodniowym uchybieniem – termin upływał z dniem [...]r. (poniedziałek). I wprawdzie sam wniosek jest opatrzony datą [...]r., niemniej jednak istotna jest data nadania. W myśl bowiem art. 57 § 5 pkt 2 K.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Natomiast każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu do wniesienia środka odwoławczego stanowi jego uchybienie. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania (złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy) nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (wyroki WSA w Warszawie z dnia 22 października 2008r., sygn.akt VII SA/Wa 1211/08 oraz z dnia 31 października 2008r., sygn.akt VI SA/Wa 492/08 - publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl). Na marginesie zauważyć należy, iż w ramach wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak również skargi, strona nie kwestionowała samego doręczenia decyzji merytorycznej organu I instancji. Dopiero na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2012r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącej oświadczył, iż przedmiotową decyzję odebrał wprawdzie dorosły syn skarżącej, który jednak jest osobą niepełnosprawną, lecz nie ubezwłasnowolnioną. Przy czym, w świetle wypracowanego na kanwie podobnych stanów faktycznych stanowiska sądów administracyjnych, niewywiązanie się z przyjętego obowiązku oddania decyzji jej adresatowi przez osobę, której doręczono decyzję zastępczo, nie zwalnia adresata z winy w przypadku, gdy uchybił terminom procesowym na skutek takiego zaniedbania. Doręczenie zastępcze bowiem z mocy art. 43 K.p.a. wywołuje takie skutki jak doręczenie adresatowi do rąk własnych. Niedbalstwo osoby, do rąk której dokonano doręczenia zastępczego jest traktowane tak samo jak adresata decyzji (wyrok NSA z dnia 20 lutego 2002r., sygn.akt I OSK 480/08, publ. http://cbois.nsa.gov.pl). I co ważne do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia środka odwoławczego zaliczyć należy nieprawidłowe doręczenie pisma, przy czym okoliczność ta może stanowić jedynie podstawę wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, stosownie do art. 58 K.p.a. Nie budzi bowiem wątpliwości, iż ustawodawca inicjatywę w tym zakresie pozostawił wyłącznie stronie postępowania, stąd niedopuszczalne jest orzekanie w kierunku przywrócenia uchybionego terminu z urzędu. W niniejszej sprawie taki wniosek nie został złożony na etapie postępowania administracyjnego wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Natomiast wniosek zawarty z skardze, jako złożony po wydaniu zaskarżonego postanowienia nie mógł być przedmiotem rozpoznania, zarówno przez Sąd, jak i organ administracji. Złożenie takiego wniosku po wydaniu tego typu postanowienia nie ma wpływu na ocenę jego zgodności z prawem. Fakt zawarcia w skardze do Sądu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego pozostaje bez wpływu na ocenę zgodności z prawem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania (wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2010r., sygn.akt I OSK 408/09, publ. http://cbois.nsa.gov.pl). Wniosek taki może być jedynie rozpoznany przez organ w odrębnym postępowaniu. Podobnie merytoryczne zarzuty i argumentacja im towarzysząca nie mogły być brane pod rozwagę Sądu, gdyż przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest wyłącznie postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Rozpoznając skargę na postanowienie o uchybieniu terminu, Sąd nie jest uprawniony do oceny legalności decyzji wydanych wcześniej w tym samym postępowaniu administracyjnym, ani nie może również przywrócić stronie terminu do wniesienia środka odwoławczego (wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 kwietnia 2008r., sygn.akt II SA/Łd 935/07, publ. http://cbois.nsa.gov.pl). W świetle powyższego, w ocenie Sądu organ miał pełne podstawy faktyczne i prawne do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Bez wpływu na tę ocenę pozostaje lakoniczna forma uzasadnienia zaskarżonego aktu, obszerniejsza argumentacja nie miałaby wpływu na zmianę sytuacji strony z uwagi na niewątpliwe ustalenie, iż do uchybienie terminu doszło, które obligowało organ administracji do określonych działań, stosownie do art. 134 K.p.a. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2003r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). ar