II SA/Łd 716/25
WyrokWSA w Łodzi2026-01-21
Skład orzekający: Magdalena Sieniuć, Marcin Olejniczak, Agata Sobieszek–Krzywicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący, będący wspólnikami spółki z o.o. będącej współwłaścicielem działki drogowej, posiadają interes prawny uzasadniający ich status strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym budowy budynku mieszkalnego na sąsiedniej działce, w sytuacji gdy sami nie są już współwłaścicielami tej działki drogowej?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły brak interesu prawnego skarżących do udziału w postępowaniu. Skarżący nie byli już współwłaścicielami działki drogowej, a ich własność innych działek nie wykazywała bezpośredniego oddziaływania inwestycji w sposób ograniczający możliwość zabudowy. Interes prawny musi wynikać z norm prawa materialnego, a nie tylko z interesu faktycznego czy toczącego się sporu cywilnego.Stan faktyczny
Skarżący M. J. i R. J. wnieśli o wznowienie postępowania administracyjnego dotyczącego budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...]. Organy uznały, że skarżący nie posiadają statusu strony, ponieważ nie wykazują interesu prawnego. Po wznowieniu postępowania, organ I instancji umorzył postępowanie, a decyzję tę utrzymał w mocy organ II instancji. Skarżący zaskarżyli decyzję organu II instancji, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących ustalenia kręgu stron i umorzenia postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 21 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marcin Olejniczak Sędzia WSA Agata Sobieszek–Krzywicka Protokolant Asystent sędziego Tomasz Stańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2026 roku sprawy ze skargi M. J. i R. J. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 29 lipca 2025 roku nr 153/2025 znak: WOP.7721.134.2025.ID w przedmiocie umorzenia postępowania wznowionego w sprawie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego oddala skargę. a.bł.
Zaskarżoną decyzją z dnia 29 lipca 2025 r. nr 153/2025 Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) - powoływanej dalej jako: "k.p.a.", utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sieradzu z dnia 14 maja 2025 r. nr 34/2025, którą na podstawie art. 105 k.p.a. umorzono postępowanie wznowione w dniu 7 lutego 2025 r. na wniosek M. i R. J. w sprawie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce nr [...] obręb D., której właścicielami są K. Ś. i Ł. Ś..
Z akt sprawy wynika, że w dniu 5 maja 2023 r. organ I instancji decyzją nr 12/2023, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 i art. 42 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, w związku z budową budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce nr [...] (obręb [...]), stanowiącej własność K. Ś. i Ł. Ś., nakazał K. i Ł. Ś. ustanowienie kierownika budowy w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji oraz nałożył obowiązek przedstawienia w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji:
1. oceny technicznej dotychczas wykonanych robót budowlanych (przede wszystkim roboty prowadzone bez nadzoru kierownika budowy) oraz konstrukcji więźby dachowej (głównie ocena techniczna podparcia płatwi) w zakresie zgodności z art. 5 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, z określeniem stanu bezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa pożarowego, mienia bądź środowiska,
2. wniosków określających niezbędne czynności doprowadzające obiekt do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami i Polskimi Normami,
- sporządzonych przez osobę posiadającą uprawnienia bez ograniczeń w danej specjalności, wpisanych na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego.
W dniu 23 kwietnia 2024 r. organ I instancji decyzją nr 30/2024, na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, w związku z zawiadomieniem złożonym przez Ł. Ś. o wykonaniu obowiązku nałożonego decyzją nr 12/2023 z dnia 5 maja 2023 r. w celu doprowadzenia budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce nr [...] (obręb [...]) do zgodności z obowiązującymi przepisami i warunkami technicznymi, stwierdził wykonanie przez K. i Ł. Ś. obowiązków wynikających z decyzji organu nr 12/2023 z dnia 5 maja 2023 r., tj. ustanowienie kierownika budowy oraz sporządzenie oceny technicznej dotychczas wykonanych robót budowlanych (przede wszystkim roboty prowadzone bez nadzoru kierownika budowy) oraz konstrukcji więźby dachowej (głównie ocena techniczna podparcia płatwi) w zakresie zgodności z art. 5 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, z określeniem stanu bezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa pożarowego, mienia bądź środowiska wraz z wnioskami określającymi niezbędne czynności doprowadzające przedmiotowy obiekt do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami i Polskimi Normami.
Pismem z dnia 28 maja 2024 r. (data wpływu do organu I instancji: 29 maja 2024 r.) M. J. i R. J. wnieśli o uznanie ich za stronę postępowania w sprawie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce nr [...], w D., gm. S., wskazując przy tym, że są współwłaścicielami działki nr [...], stanowiącej drogę oraz właścicielami działek nr [...] i nr [...], a w powyższej sprawie prowadzone jest postępowanie sądowe. W odpowiedzi pismem z dnia 11 czerwca 2024 r. organ I instancji poinformował M. J. i R. J., że nie można uznać ich za stronę postępowania w powyższej sprawie, ponieważ nie wykazują oni prawnego interesu lub obowiązku, jakiego dotyczyłoby to postępowanie, zaś fakt posiadania praw współwłasności do drogi wewnętrznej, a także toczące się postępowanie przed sądem cywilnym (odrębna sprawa niemająca związku z prowadzonym przez organ I instancji postępowaniem) nie obliguje organu nadzoru budowalnego do nadania im statusu strony w przedmiotowej sprawie. Ponadto, organ I instancji wyjaśnił, że przedmiotowe postępowanie zostało zakończone prawomocną decyzją i aktualnie nie znajduje podstaw do jego wznowienia.
W dniu 26 lipca 2024 r. do organu I instancji wpłynął wniosek z dnia 22 lipca 2024 r. M. J. i R. J., reprezentowanych przez adwokata, o wznowienie postępowania dotyczącego budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...], obręb [...], prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sieradzu w sprawie o sygn. akt PINB.7360/48/2485/870/MP/22-23/2024. W odpowiedzi pismem z dnia 6 września 2024r. organ I instancji poinformował M. J. i R. J., że nie można uznać ich za stronę postępowania w sprawie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce nr [...], obręb [...], gdyż nie wykazują oni prawnego interesu lub obowiązku, jakiego dotyczyłoby to postępowanie i w związku z tym organ I instancji nie ma podstaw do wznowienia ww. postępowania. Organ II instancji potraktował powyższe pismo jako postanowienie organu I instancji w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sieradzu nr 30/2024 z dnia 23 kwietnia 2024 r., znak: PINB.7360/48/2485/870/MP/22-23/2024.
Zażalenie na powyższe pismo z dnia 6 września 2024 r., znak: PINB.7360/48/2485/870/MP/22-23/2024, w ustawowo zakreślonym terminie, wnieśli M. J. i R. J., reprezentowani przez adwokata, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem i zarzucając naruszenie:
- art. 28 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię, co doprowadziło do uznania przez organ I instancji, że nie posiadają w przedmiotowej sprawie przymiotu strony, co w konsekwencji doprowadziło organ I instancji do uznania, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania, podczas gdy są współwłaścicielami nieruchomości sąsiedniej do działki nr [...] będącej w bezpośrednim oddziaływaniu inwestycji objętej przedmiotowym postępowaniem, co pozwala uznać ich za strony tego postępowania,
- art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez sprzeczne ze wskazanym przepisem powoływanie się przez organ I instancji na okoliczność, że postępowanie zakończyło się wydaniem decyzji ostatecznej,
- art. 6 i art. 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, co doprowadziło do uznania przez organ I instancji, że nie posiadają w przedmiotowej sprawie przymiotu strony,
- art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie przez organ I instancji stworzenia stronie prawnych możliwości podejmowania czynności procesowych w obronie swoich interesów.
Organ II instancji po rozpatrzeniu powyższego zażalenia, postanowieniem z dnia 25 października 2024 r. nr 193/2024 uchylił w całości postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sieradzu z dnia 6 września 2024r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Następnie organ I instancji postanowieniem z dnia 7 lutego 2025 r. nr 8/2025, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 149 k.p.a., wznowił na wniosek M. J. i R. J. postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej własną ostateczną decyzją nr 30/2024 z dnia 23 kwietnia 2024 r.
W dalszej kolejności organ I instancji decyzją z dnia 14 maja 2025 r. nr 34/2025, na podstawie art. 105 oraz art. 104 k.p.a., umorzył postępowanie wznowione w dniu 7 lutego 2025 r. na wniosek M. J. i R. J. w sprawie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce nr [...], obręb [...], której właścicielami są K. Ś. i Ł. Ś..
Odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji do Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi wnieśli M. J. i R. J., reprezentowani przez adwokata, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem i wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, skarżący zarzucili:
1. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w związku z art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,
2. naruszenie art. 105 k.p.a. oraz art. 104 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. poprzez nieprawidłowe umorzenie postępowania w sprawie, podczas gdy odwołującym przysługuje status strony w sprawie postępowania prowadzonego w sprawie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...], obręb [...].
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 29 lipca 2025 r. nr 153/2025 Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi, po rozpatrzeniu powyższego odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji postanowieniem z dnia 7 lutego 2025 r. nr 8/2025, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wznowił na wniosek skarżących postępowanie administracyjne w sprawie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce nr [...], obręb [...], zakończonej ostateczną własną decyzją nr 30/2024 z dnia 23 kwietnia 2024 r. stwierdzającą wykonanie przez K. Ś. i Ł. Ś., będących właścicielami tejże nieruchomości, obowiązków wynikających z decyzji nr 12/2023 z dnia 5 maja 2023 r. Po przeanalizowaniu zgromadzonego materiału dowodowego organ I instancji ustalił, że M. J. i R. J. nie mogą zostać uznani za stronę wznowionego postępowania i wobec powyższego uznał je za bezprzedmiotowe, wydając w konsekwencji decyzję nr 34/2025 z dnia 14 maja 2025 r. umarzającą postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Dokonując analizy sprawy, w kontekście przyznania statusu strony postępowania i definicji obszaru oddziaływania obiektu, organ II instancji wyjaśnił, że pojęcie obszaru oddziaływania obiektu (art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane), które ma kluczowe znaczenie dla przyznania statusu strony postępowania, będzie się materializować wówczas, gdy na podstawie konkretnych indywidualnych parametrów danej inwestycji (jej przedmiotu) będą się również konkretyzować odpowiednie wynikające z odrębnych przepisów normy prawa administracyjnego, które będą wytyczać pewną strefę wobec projektowanego obiektu. W związku z realizacją inwestycji musi rzeczywiście wystąpić prawne ograniczenie w możliwości zabudowy innej nieruchomości, a nie tylko potencjalna możliwość jakiegokolwiek oddziaływania danego obiektu. Wobec tego, sama w sobie okoliczność, że dany podmiot jest właścicielem sąsiedniej nieruchomości nie jest wystarczająca do przyjęcia, że podmiotowi temu przysługuje status strony. Nie wystarczy więc subiektywne przekonanie właściciela nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której ma być realizowana inwestycja, że ma on interes prawny uzasadniający jego udział jako strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie. Potencjalna możliwość oddziaływania projektowanej inwestycji, aby mogła uzasadniać występowanie interesu prawnego uprawniającego do udziału w postępowaniu, musi w każdym przypadku wiązać się z potrzebą zbadania w postępowaniu administracyjnym zakresu tego oddziaływania w powiązaniu z konkretnymi przepisami regulującymi dopuszczalne granice oddziaływania danej inwestycji. Na poparcie powyższego stanowiska organ II instancji odwołał się do poglądów prezentowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych.
Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy zauważył, że działka nr [...], do której odnoszą się skarżący, jest działką stanowiącą drogę wewnętrzną. Zdaniem organu II instancji, nie można zatem uznać, że realizacja na działce nr [...] budynku mieszkalnego jednorodzinnego przyczynia się w jakikolwiek sposób do ograniczenia możliwości zabudowy tejże działki drogowej. W ocenie organu odwoławczego, o przyznaniu statusu strony postępowania M. J. i R. J. nie może również decydować fakt, że są oni właścicielami innych działek wchodzących w skład jednego przedsięwzięcia inwestycyjnego, jeśli działki te nie stanowią nieruchomości sąsiednich wobec działki nr [...], na które inwestycja poczyniona na działce nr [...] nie oddziałuje.
Ponadto organ II instancji zwrócił uwagę, że skarżący nie są współwłaścicielami działki nr [...]. Zgodne ze stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w S. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych, dla działki nr [...] położonej w miejscowości D., współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości jest B. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji z siedzibą w miejscowości D.1. Z informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców pobranej w trybie art. 4 ust. 4aa ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 2025 r. poz. 869) spółki pod nazwą B. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w miejscowości D.1 (KRS nr [...]) wynika, że M. J. i R. J. są wspólnikami tejże spółki.
W ocenie organu odwoławczego, prawidłowo organ I instancji ustalił, że M. J. i R. J. nie mogą zostać uznani za stronę wznowionego postępowania. Niezależnie od kwestii posiadania prawa własności do działki nr [...] inwestycja w postaci budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na działce nr [...] nie ma możliwości oddziaływania na działkę drogową w ten sposób, że ograniczy możliwość jej zabudowy.
Zdaniem organu odwoławczego, w okolicznościach przedmiotowej sprawy ziściła się przesłanka umorzenia postępowania administracyjnego. Organ I instancji dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego, a poczynione ustalenia były wystarczające do uznania, że brak jest przesłanek do dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego. Dodatkowo organ II instancji zwrócił uwagę na prawidłowość doręczenia decyzji organu I instancji pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie. Zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a., jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika. Z brzmienia przytoczonego przepisu jasno wynika zatem, że jeżeli w postępowaniu administracyjnym ustanowiono kilku pełnomocników, jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi, przy czym strona może wskazać takiego pełnomocnika. Jeżeli jednak strona z tego uprawnienia nie skorzysta, organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest samodzielnie wybrać, który z pełnomocników strony będzie jej pełnomocnikiem do doręczeń, kierując się zasadami efektywności i sprawności postępowania. Warto nadmienić, iż prawo organu do wyboru tego pełnomocnika nie jest uzależnione od uprzedniego pouczenia strony o możliwości wskazania samodzielnie pełnomocnika do doręczeń i nieskorzystaniu przez nią z tego prawa (wyrok NSA z dnia 26 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 215/19). W świetle powyższego, organ odwoławczy negatywnie ocenił doręczenie rozstrzygnięcia organu I instancji wszystkim pełnomocnikom umocowanym w sprawie.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnieśli M. J. i R. J., reprezentowani przez pełnomocnika w osobie adwokata, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie nie swobodnej, lecz dowolnej, oceny dowodów polegającej na uznaniu, że w przedmiotowej sprawie skarżący nie posiadają legitymacji procesowej strony, co doprowadziło do wydania decyzji bez udziału stron w postępowaniu w sprawie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce nr [...] w D., gm. S.,
2. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane polegające na przyjęciu, że skarżący nie posiadają interesu prawnego w sprawie budowy przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego, a także na uznaniu, że w postępowaniu administracyjnym interes prawny zawiera się wyłącznie w administracyjnym prawnie materialnym, co doprowadziło do nieuznania skarżących stronami tego postępowania,
3. art. 105 § 1 k.p.a. polegające na błędnym przyjęciu, że wznowione postępowanie w sprawie budowy przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego jest bezprzedmiotowe, co doprowadziło do pozostawienia w obrocie ostatecznej decyzji, w której strony w osobach skarżących bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu,
4. art. 6 i 7 k.p.a. polegające na braku poszanowania zasad praworządności i uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, co doprowadziło do uznania, że skarżący nie posiadają przymiotu strony,
5. art. 10 k.p.a. polegające na niezapewnieniu skarżącym czynnego udziału w sprawie, co doprowadziło do odebraniu skarżącym prawnych możliwości podejmowania czynności procesowych w obronie swoich interesów, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz z okoliczności sprawy jasno wynika, że skarżący posiadają interes prawny legitymujący ich udział w ww. postępowaniu w charakterze strony, uwidaczniający się w konieczności poszanowania, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, a ponadto mają interes prawny z uwagi na toczące się postępowanie sądowe, co z kolei uzasadnia brak podstaw do umorzenia wznowionego postępowania w sprawie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce nr [...] w D., gm. S..
W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących podniósł, że organ pominął powiązanie funkcjonalne inwestycji na działce nr [...] z innymi nieruchomościami skarżących. Inwestycja jest częścią większego przedsięwzięcia oddziałującego na nieruchomości skarżących, w tym na drogę wewnętrzną, której status należy ocenić według stanu z chwili wydania decyzji nr 30/2024.
Ponadto pełnomocnik skarżących podkreślił, że przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego ocenia się według stanu faktycznego i prawnego z daty decyzji ostatecznej, co czyni obecny brak własności nieistotnym. Dla wznowienia postępowania wiążący jest stan faktyczny w dacie wydania decyzji będącej podstawą wznowienia tego postępowania.
W dalszej kolejności pełnomocnik skarżących wskazał, że pomiędzy skarżącymi a K. Ś. i Ł. Ś. toczy się spór, którego rozstrzygnięcie następuje w postępowaniu przed sądem cywilnym, w którym zastosowanie znajdują konkretne przepisy materialnego prawa cywilnego, w tym art.471 kc, należy stwierdzić, że przez pryzmat uzasadnionych interesów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane, interes prawny skarżących znajduje swoje umocowanie także w tych przepisach prawa cywilnego.
W odpowiedzi na skargę Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując przy tym stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 29 lipca 2025 r. nr 153/2025 utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sieradzu z dnia 14 maja 2025 r. nr 34/2025, którą na podstawie art.105 k.p.a. umorzono postępowanie wznowione na wniosek skarżących, tj. M. J. i R. J., w sprawie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce nr [...] obręb [...], której właścicielami są K. Ś. i Ł. Ś.. Zaskarżona decyzja dotyczy umorzonego postępowania administracyjnego wznowionego na wniosek skarżących postanowieniem organu I instancji z dnia 7 lutego 2025 r. nr 8/2025.
Sąd kontrolując w świetle zakreślonych wyżej kryteriów zaskarżoną decyzję stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa, co tym samym uzasadnia oddalenie skargi w niniejszej sprawie.
Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o umorzeniu wznowionego postępowania w sprawie budowy wskazanego na wstępie budynku mieszkalnego, wydaną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Stosownie do powołanego przepisu, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w całości albo w części.
Analiza akt kontrolowanej sprawy z perspektywy wskazanej regulacji dowodzi, że skarżący wystąpili z wnioskiem z dnia 22 lipca 2024 r. o wznowienie postępowania administracyjnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w sprawie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce nr [...], obręb D., zakończonego ostateczną decyzją nr 30/2024 z dnia 23 kwietnia 2024r. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Krąg stron w tym postępowaniu nadzwyczajnym organy ustaliły na podstawie art. 28 k.p.a., w myśl którego, stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, pojęcie interesu prawnego należy ustalać według norm prawa materialnego, natomiast mieć interes prawny, oznacza tyle, co ustalić powszechnie obowiązujący przepis prawa, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu w związku z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (zob. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2019 r., II OSK 3140/18). Zakres zastosowania powyższego przepisu jest szerszy od zakresu wyznaczonego przez art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, w świetle którego stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi przy tym wątpliwości, że ograniczenie, o którym mowa w art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, nie dotyczy postępowań prowadzonych przez organy nadzoru budowalnego, gdyż odnosi się wyłącznie do postępowań o udzielenie pozwolenia na budowę oraz postępowań nadzwyczajnych dotyczących decyzji ostatecznych o udzieleniu pozwolenia na budowę (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2020r., VII SA/Wa 1491/20, LEX nr 3280452).
Wychodząc z powyższych ustaleń, w ocenie Sądu w składzie niniejszym, należało uznać, że w kontrolowanej sprawie organy, zmierzając do ustalenia, kto posiada przymiot strony w postępowaniu nadzwyczajnym dotyczącym decyzji ostatecznej wydanej w trybie art. 50-51 ustawy Prawo budowlane, prawidłowo odwołały się do art. 28 k.p.a.
W tym kontekście należy zauważyć, że skarżący swój interes prawny wywodzą głównie z prawa własności działki nr [...], która stanowi drogę wewnętrzną. Jednakże ze znajdującej się w aktach sprawy informacji o działce nr [...] wynika, że stanowi ona współwłasność kilku osób, w tym Spółki B.1 Sp. z o.o. z siedzibą w D.1. Skarżący nie są współwłaścicielami działki nr [...]. Wspomniana informacja o działce datowana jest na dzień 28 marca 2025 r., a zatem została pozyskana po wydaniu postanowienia z dnia 7 lutego 2025 r. nr 8/2025 o wznowieniu postępowania wyżej wskazanego postępowania administracyjnego. Z księgi wieczystej prowadzonej dla powyższej działki nr [...] wynika, że stanowi ona współwłasność kilku osób, w tym powyższej Spółki, lecz nie stanowi własności (współwłasności) skarżących. Dostrzec przy tym należy, że skarżący nie przedłożyli w toku postępowania administracyjnego żadnego dokumentu, z którego wynikałby ich tytuł prawny do działki nr [...]. Ponadto ze wskazanej księgi wieczystej prowadzonej dla działki nr [...] wynika, że skarżący przenieśli w dniu 19 lipca 2024 r. (a zatem przed wniesieniem wniosku o wznowienie) prawo własności tej działki na inny podmiot (B. Sp. z o.o. w organizacji). Oznacza to zatem, że na dzień wydania postanowienia o wznowieniu postępowania administracyjnego, a potem decyzji z dnia 14 maja 2025 r. nr 34/2025 o umorzeniu wznowionego postępowania, skarżący nie byli współwłaścicielami działki [...]. Ponadto w rozważanym aspekcie podkreślić należy, że obecny na rozprawie pełnomocnik skarżących oświadczył, że ww. działka, będąca drogą wewnętrzną, jest własnością spółki B. Sp. z o.o., której skarżący są wspólnikami. Z kolei uczestnik postępowania Ł. Ś. oświadczył, że skarżący nie są już współwłaścicielami działki nr [...], stanowiącej drogę wewnętrzną, doszło do zbycia udziałów we współwłasności w ubiegłym roku.
Okoliczności te świadczą o braku możliwości podzielenia w niniejszej sprawie stanowiska skarżących o posiadanym przez nich interesie prawnym wywodzonym z prawa własności działki nr [...]. Jednocześnie z akt kontrolowanej sprawy wynika, że skarżący są właścicielami działek nr [...] i [...]. Jednak działki te nie sąsiadują z przedmiotową działką inwestycyjną nr [...] i nawet jeżeli wchodzą one w skład większego przedsięwzięcia – jak wskazali skarżący – nie wchodzą one w zakres oddziaływania inwestycji zlokalizowanej na działce nr [...]. Prawidłowość tych ustaleń organów, w ocenie Sądu, nie budzi żadnych zastrzeżeń.
W dalszej kolejności Sąd w pełni podziela stanowisko organów o braku możliwości przyjęcia, że u podstaw interesu prawnego skarżących rozpatrywanego w kontekście statusu strony postępowania administracyjnego w kontrolowanej sprawie spoczywa fakt prowadzenia sporu cywilnego z uczestnikami niniejszego postępowania przed sądem powszechnym (spór dotyczący nienależytego wykonania przez skarżących zobowiązania umownego w zakresie budowy nieruchomości), a interes prawny skarżących znajduje swoje umocowanie we wskazanych przepisach prawa cywilnego. Prowadzenie bowiem owego sporu potwierdza jedynie posiadanie interesu faktycznego w niniejszej sprawie. Ten zaś, jak trafnie wywiodły organy, wyklucza możliwość uzyskania statusu strony postępowania administracyjnego w kontrolowanej sprawie.
Na kanwie powyższych rozważań, w ocenie Sądu, wbrew zarzutom skarżących, orzekające w sprawie organy dokonały wystarczających dla podjęcia rozstrzygnięcia ustaleń co do stanu faktycznego oraz w sposób prawidłowy oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, stosując się do zasad regulujących postępowanie administracyjne. Jednocześnie zgodzić się należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, że w zaistniałych okolicznościach faktycznych sprawy obowiązujące przepisy prawa stanowiły podstawę do wydania zaskarżonej decyzji, utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji. Ponadto zaskarżona decyzja w pełni odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.
Z powyższych względów, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
ds
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło