II SA/Łd 724/13

Dnia 10 października 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień po rozpoznaniu w dniu 10 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. a.bł. D. Ś. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału dotyczące uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi, skarżąca zwróciła się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca posiada dom po dziadkach o powierzchni 100 m2, dwa mieszkania we współwłasności z byłym mężem o powierzchni 54 m2 i 39,5 m2, nieruchomość rolną o powierzchni 2,28 ha oraz zasoby pieniężne w kwocie 8200 zł. Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z 23-letnią córką. Źródłem utrzymania skarżącej i jej córki jest wynagrodzenie w wysokości 2500 zł brutto oraz alimenty córki w wysokości 1800 zł, z czego według oświadczenia strony córka przekazuje jej tylko 1300 zł. Na miesięczne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania w łącznej kwocie 720 zł składają się opłaty za energię elektryczną - 90 zł, telewizję, internet i telefon - 140 zł, czynsz - 460 zł oraz gaz – 30 zł. Dodatkowo wnioskodawczyni spłaca trzy kredyty - 490 zł, ubezpieczenie - 230 zł, ponosi również wydatki związane z zakupem leków dla siebie i córki w łącznej kwocie około 350 zł miesięcznie. Postanowieniem z dnia [...] referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi odmówił przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od wskazanego rozstrzygnięcia D. Ś. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca oświadczyła, że pracuje, posiada niewielkie oszczędności i jest wraz z mężem współwłaścicielką dwóch mieszkań. W dniu 30 lipca 2013 r. złożyła pozew o podział majątku w związku z czym musiała zapłacić adwokatowi oraz uiścić opłatę sądową. W dalszej części pisma skarżąca podniosła, że pod protestami przeciwko wiatrakom podpisało się prawie sto osób, ale nikt nie chce pisać do urzędów, ponieważ to kosztuje. Ona zaś od dwóch lat sama opłaca wszystkie porady prawne u adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), w skrócie "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W rozumieniu art. 243 § 1 zd. 1, art. 244 § 1, art. 245 § 1 powołanej wcześniej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Obejmuje ono zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie fachowego pełnomocnika (adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego), natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 2 – 4). Po myśli art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, Sąd doszedł do przekonania, że nie zasługuje on na uwzględnienie. D. Ś. w przekonaniu Sądu nie wykazała dostatecznie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowało się stanowisko zgodnie z którym udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (vide: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 28 października 2011 r. sygn. akt II OZ 1040/11 - Lex nr 984677, 3 stycznia 2013 r. sygn. akt II FZ 987/12 - Lex nr 1274301 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Kr 1069/11 - Lex nr 1135887). Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (vide: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 11 grudnia 2012 r. sygn. akt II GZ 465/12 – Lex nr 1240687, 8 listopada 2012 r. sygn. akt II FZ 912/12 – Lex nr 1248402). W przekonaniu Sądu sytuacja majątkowa skarżącej nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W rzeczywistości bowiem ciężar kosztów tego postępowania zostałby przeniesiony na Skarb Państwa, a więc obywateli. Sam fakt, że skarżąca posiada stałe źródło dochodu, a przede wszystkim niewielkie jej zdaniem oszczędności nie uzasadnia zastosowania wobec niej instytucji prawa pomocy. Posiadane oszczędności pozwalają bowiem na partycypowanie w kosztach zainicjowanych przez siebie postępowań sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a. a.bł.