II SA/Łd 79/13

Dnia 27 sierpnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Sędzia WSA Jolanta Rosińska Protokolant Specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2013 roku sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu M. S. prowadzącemu Kancelarię Radców Prawnych w Ł. przy Al. [...] kwotę 1200 (tysiąc dwieście) złotych powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. ls Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania M. L., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]. Jak wynika z załączonej do sprawy dokumentacji, decyzją z dnia [...] organ I instancji orzekł o zwrocie przez M. L. należności z tytułu otrzymanych przez osoby uprawnione – P. i M. L. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od dnia 1 października 2010 r. do dnia 30 września 2011 r. w kwocie łącznej 8.411,67 zł. wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi na dzień 18 lipca 2012 r. W odwołaniu od tej decyzji M. L. podniósł, że okresie, za który zobowiązany jest do zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, przebywał w Areszcie Śledczym w Ł., w związku z powyższym nie był w stanie spłacać zadłużenia. Odwołujący zobowiązał się jednocześnie, iż po opuszczeniu zakładu karnego będzie spłacał powstałe zadłużenie, wobec czego wniósł niekierowanie tytułu wykonawczego do urzędu skarbowego. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 27 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. nr 1, poz. 7 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że decyzją z dnia [...] nr [...] organ I instancji przyznał S. W. na osoby uprawnione P. i M. L. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od dnia 1 października 2010 r. do dnia 30 września 2011 r. w wysokości 200 zł miesięcznie na P. L. i w wysokości 400 zł miesięcznie na M. L. Zdaniem organu odwoławczego decyzja organu I instancji z dnia [...] jest zgodna z prawem. Organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Należności te podlegają ściągnięciu w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm.). Zdaniem Kolegium analiza całości materiału dowodowego jednoznacznie wskazuje, że do dnia wydania przez organ I instancji zaskarżonej decyzji na poczet spłaty należności za pośrednictwem komornika sądowego nie wpłynęła żadna kwota. Przepis art. 27 ust. 1 i 2 ustawy ma charakter bezwzględny, zatem zwrot należności nie jest uzależniony od sytuacji dochodowej, rodzinnej czy zdrowotnej dłużnika alimentacyjnego, który w każdym przypadku ma obowiązek zwrócić organowi wypłacone za niego świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji ostatecznej przyznającej prawo do świadczenia jest w automatyczny sposób powiązane z nakazem wydania decyzji orzekającej zwrot należności w trybie regresu. Kończąc wywody Kolegium pouczyło stronę o treści art. 30 ust. 2 ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. L. powtórzył zarzuty z odwołania od decyzji organu I instancji i wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji. W dniu 6 maja 2013 r. do Sądu wpłynął wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 14 maja 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego oraz oddalił wniosek skarżącego w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W piśmie procesowym z dnia 22 sierpnia 2013 r. pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu – radca prawny M. S. poparł skargę i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w wysokości 1200 zł + VAT, co do których oświadczył, że nie zostały one opłacone w całości, ani w części. Na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2013 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę i wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego zgodnie z wnioskiem zawartym w piśmie procesowym i oświadczył, że nie zostały one uiszczone w całości, ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sądowa kontrola legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta Ł. w sprawie zwrotu przez skarżącego M. L. należności z tytułu otrzymanych przez osoby uprawnione P. i M. L. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2010 r. do dnia 30 września 2011 r. w łącznej wysokości 8.411,67 zł wraz z ustawowymi odsetkami, nie wykazała istotnych uchybień przepisom prawa materialnego i procesowego, wobec czego brak było podstaw do usunięcia ich z obrotu prawnego. Podstawę materialnoprawną wspomnianej wyżej decyzji stanowił przepis art. 27 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. Dz.U. z 2009 r., nr 1, poz. 7 ze zm.) – przywoływanej dalej w tekście jako "ustawa", zgodnie z którym dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami (ust. 1). Odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty (ust. 1a). Organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego (ust. 2). W przekonaniu Sądu brzmienie przywołanych norm prawnych jest jednoznaczne. Warunkiem wydania decyzji o zwrocie przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osób uprawnionych świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest uprzednie ustalenie przez organ właściwy wierzyciela, czy i w jakiej wysokości wypłacono osobom uprawnionym świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz, czy zakończył się okres świadczeniowy, określony w ostatecznej decyzji o przyznaniu rozważanych świadczeń. Poczynienie pozytywnych ustaleń w tym zakresie oznacza, że organ ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń. W orzecznictwie sądów administracyjnych, które zresztą tutejszy Sąd w pełni podziela, przyjmuje się, że decyzja wydana w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 27 ust. 1 u.p.o.u.a. jest decyzją związaną i rozstrzygającą jedynie o kwestii zwrotu należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej. Jest to postępowanie, które z oczywistych względów jest wszczynane przez organ z urzędu. W postępowaniu prowadzonym w trybie tych przepisów nie ma podstaw do badania sytuacji majątkowej dłużnika alimentacyjnego, bądź jego możliwości spłaty zobowiązania (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 27 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 60/12 - Lex nr 1217371, 5 października 2011 r. sygn. akt I OSK 793/11 – Lex nr 1149435, 28 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 337/11 – Lex nr 1082730, wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 stycznia 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 223/11 – Lex nr 1104384). W przekonaniu Sądu rację ma Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. twierdząc, że w przypadku skarżącego spełnione zostały wszystkie przesłanki obligujące organ I instancji do wydania decyzji nakazującej zwrot wypłaconych na rzecz jego synów P. i M. świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z załączonej do sprawy dokumentacji wynika, że ostateczną decyzją z dnia [...] Burmistrz Miasta Ł. przyznał S. W. na osoby uprawnione P. i M. L. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od dnia 1 października 2010 r. do dnia 30 września 2011 r. w wysokości 200 zł miesięcznie na P. L. i w wysokości 400 zł miesięcznie na M. L. Wspomniana decyzja nie została usunięta z obrotu prawnego, przyznane decyzją świadczenia zostały wypłacone osobom uprawnionym w łącznej wysokości 7200 zł i co niewątpliwe - zakończył się okres świadczeniowy. Nadto do dnia wydania przez organ I instancji decyzji z dnia [...] na poczet spłaty należności za pośrednictwem komornika sądowego nie wpłynęła żadna kwota. Wszystkie te okoliczności nakładały na organ I obowiązek wydania decyzji w trybie art. 27 ust. 1, ust. 1a i ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Dodać w tym miejscu trzeba, że bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji pozostaje okoliczność przebywania przez skarżącego w Areszcie Śledczym w Ł., czy też obecnie w Zakładzie Karnym w G., brak zatrudnienia podczas odbywania kary pozbawienia wolności, a co za tym idzie - brak realnych możliwości spłaty zadłużenia, czy też ciężka sytuacja rodzinna, majątkowa i zdrowotna skarżącego. Tego rodzaju argumenty organy administracyjne zobligowane będą wziąć pod uwagę dopiero na etapie rozpoznawania wniosku skarżącego o umorzenie należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego bądź o odroczenie terminu płatności albo rozłożenie na raty (art. 30 ust. 2 ustawy), o ile oczywiście M. L. skorzysta z możliwości złożenia takiego wniosku do właściwego organu. Podsumowując, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Kolegium oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są zgodne z prawem. W motywach kontrolowanej decyzji organ administracyjny prawidłowo wyjaśnił okoliczności faktyczne i prawne, które stanowiły podstawę wydania decyzji o zwrocie przez skarżącego należności z tytułu otrzymanych przez jego synów świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz pouczył o możliwości złożenia wniosku w trybie art. 30 ust. 2 ustawy. Mając powyższe na względzie Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono mając na uwadze regulację art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1349 ze zm.). B.A.