II SA/Łd 837/20
WyrokWSA w Łodzi2021-05-26
Skład orzekający: Magdalena Sieniuć, Robert Adamczewski, Ewa Cisowska - Sakrajda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie pobierającej emeryturę przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jeśli emerytura została przyznana w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie zinterpretowały art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, odmawiając świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie z powodu posiadania prawa do emerytury. Sąd wskazał, że jeśli emerytura została przyznana w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, a osoba ta zrezygnuje z pobierania emerytury, może być uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego. Organy nie ustaliły jednak jednoznacznie podstawy nabycia emerytury przez skarżącą, co uniemożliwiło prawidłową ocenę sprawy.Stan faktyczny
Skarżąca E.K. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad synem P.K., legitymującym się znacznym stopniem niepełnosprawności. Prezydent Miasta Ł. odmówił przyznania świadczenia, wskazując, że skarżąca ma ustalone prawo do emerytury. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, argumentując, że emerytura została przyznana w związku z koniecznością opieki nad synem i powinna mieć możliwość wyboru świadczenia lub otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości pomniejszonej o emeryturę.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędzia WSA Ewa Cisowska - Sakrajda po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 maja 2021 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]; nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącej E. K. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. a.bł.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", i art.17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111), powoływanej dalej jako: "u.ś.r.", utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r., o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Jak wynika z akt sprawy, ww. decyzją z dnia [...] r., nr [...], Prezydent Miasta Ł. odmówił przyznania E. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad synem P.K.. W uzasadnieniu organ wskazał, że powodem odmowy przyznania świadczenia jest fakt, że strona ma ustalone prawo do emerytury.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła E.K., stwierdzając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w związku z czym konieczne jest jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji bądź orzeczenie w przedmiocie uprawnienia strony do wnioskowanego świadczenia.
Strona podkreśliła, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych wnioskujący nie ma obowiązku rezygnowania ze świadczenia już wcześniej przyznanego (w tym przypadku świadczenia emerytalnego) do czasu zapewnienia (w drodze pozytywnej decyzji) co do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Istnieje również przekonanie, że świadczenie to powinno być przyznane pomimo braku rezygnacji z wcześniej przyznanego świadczenia, jednakże z ograniczeniem do wysokości tego świadczenia. Wobec tego wnioskodawcy powinno zostać przyznane świadczenie pielęgnacyjne w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy już wypłacanym świadczeniem emerytalnym, a świadczeniem pielęgnacyjnym, które byłoby przyznane, gdyby nie pobierał on świadczenia emerytalnego.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że E.K. w dniu 6 lipca 2020r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem P.K. urodzonym w dniu [...] marca 1990 r. Do wniosku załączyła m.in.:
- oświadczenie z dnia 6 lipca 2020 r., w treści którego oświadcza - pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń - że przebywa na wcześniejszej emeryturze;
- kserokopię legitymacji emeryta - rencisty Nr [...];
- orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia [...] maja 2020 r., znak: [...], z treści którego wynika, iż P.K. został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe od dnia 28 października 2004 r. ze wskazaniem, że: 1) zarówno niepełnosprawność, jak i stopień niepełnosprawności powstał przed 16 - tym rokiem życia; 2) osoba niepełnosprawna wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Wychodząc z powyższych ustaleń Kolegium podkreśliło, że przyznanie świadczeń w oparciu o normy zawarte w ustawie o świadczeniach rodzinnych nie jest pozostawione uznaniu organów administracji, a wyłącznie zostało uzależnione od spełnienia przesłanek określonych w tej ustawie. Ustawodawca wyraźnie zdefiniował warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, zasady jego wypłaty, oraz treścią art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych zobowiązał organ administracji do wydania decyzji o konkretnej treści (odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego), kiedy zaistnieją negatywne przesłanki, enumeratywnie wymienione w powołanej normie.
Zdaniem Kolegium, w sprawie bezspornym jest, że decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych została przyznana E. K. emerytura (którą niewątpliwie strona pobiera). Na gruncie powoływanej ustawy, ustalenie prawa do emerytury jest przesłanką bezwzględnie wyłączającą możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec tego mimo, że E.K. spełnia pozostałe kryteria warunkujące uprawnienie do wnioskowanego świadczenia (m.in.: z wnioskiem wystąpiła osoba uprawniona, osoba wymagająca opieki legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, niepełnosprawność powstała przed 16 rokiem życia), to pobieranie emerytury zobowiązuje organ właściwy do wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia, o które wniosła. Tym samym organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające, wydana zaś w sprawie decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa.
Następnie Kolegium, odnosząc się do zarzutów odwołania, wyjaśniło, że żądanie dotyczące przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (niezależnie od tego, czy w pełnej wysokości, czy też nie), w sytuacji posiadania uprawnienia do emerytury, zupełnie pomija treść norm zawartych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Osoba posiadająca zaopatrzenie emerytalne (dochody z tytułu emerytury) nie znajduje się w takiej samej sytuacji jak osoba, która z racji sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dochodów nie osiąga. Ustawodawca nie przewidział możliwości wyboru pomiędzy emeryturą, a świadczeniem pielęgnacyjnym, ewentualnie dopłatą wyrównującą niższe świadczenie. Organy administracji nie mają żadnej podstawy prawnej, aby w zaistniałej sytuacji dokonać swoistego "wyrównania" pomiędzy kwotą przyznanej emerytury a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, ani nie mogą pomijać okoliczności, że emerytura jest stronie skarżącej wypłacana, co powoduje wykluczenie z kręgu uprawnionych do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium wskazało, że podziela w tym zakresie pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (wyrok z dnia 22 maja 2019 r. sygn. akt IV SA/Wr 105/19).
Kolegium dodało, przy tym, że na przestrzeni wielu lat sądy administracyjne uznawały, iż art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych jest przepisem jednoznacznym i nie ma wobec tego potrzeby stosowania w jego przypadku wykładni innej niż literalna. Co więcej, obecnie ustawodawca nie podejmuje działań w kierunku zmiany treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) tej ustawy, co jest przejawem jego aktualnej woli. Dopóki zatem przepisy ustawy obowiązują, korzystają z domniemania zgodności z Konstytucją, to organy administracji publicznej są nimi związane, a zatem zobowiązane są do ich stosowania.
Ponadto Kolegium wskazało, że wydając decyzję realizującą żądanie E.K. dokonałoby takiej wykładni art. 17. ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, której rezultatem byłaby w istocie nowa norma prawna, naruszająca podstawowe, wyrażone w art. 2 i 10 ust. 1 Konstytucji RP zasady, bowiem zamiast zweryfikować poprawność zastosowania przez Prezydenta Miasta Ł. obowiązującego prawa, dokonałoby jego stanowienia. Zdaniem Kolegium, przyznanie stronie wnioskowanego świadczenia spowodowałaby dalsze wątpliwości, co do zachowania zasady równości obywateli, ale też komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno-rentowe.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła E.K., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, zaskarżając ją w całości. Pełnomocnik skarżącej zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że pobieranie emerytury zobowiązuje organ właściwy do wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy w orzecznictwie przyjmuje się, że posiadanie uprawnienia do emerytury nie stanowi przeszkody do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a jedynie uzasadnia przyznanie go w wysokości pomniejszonej o tę emeryturę, przy czym chodzi o emeryturę faktycznie otrzymywaną, tj. w tzw. wysokości netto (pomniejszonej o zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne).
Z uwagi na powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu I instancji i o dopuszczenie dowodu z decyzji o waloryzacji emerytury - na okoliczność wysokości przysługującej skarżącej emerytury oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej podkreślił, że nie kwestionuje poczynionych przez organy administracji ustaleń faktycznych, nie zarzuca też żadnych uchybień proceduralnych. Stwierdził, że spór w sprawie sprowadza się do kwestii wykładni oraz interpretacji przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podniósł, że poglądy judykatury zaprezentowane przez Kolegium stanowią zapatrywania mniejszościowe i w dodatku nieaktualne. W ocenie pełnomocnika, trafniejsze (a także dominujące) pozostaje ostatnie orzecznictwo, które odwołuje się do wykładni systemowej oraz celowościowej. Takie stanowisko zaprezentował chociażby Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2392/19, czy w wyroku z dnia 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19. Emerytura skarżącej jest niższa niż świadczenie pielęgnacyjne, co sprawia, że jest w sytuacji ekonomicznie gorszej niż osoba, która prawa do emerytury nie posiada. O ile uzasadniony na chwilę wprowadzania ustawy o świadczeniach rodzinnych był pogląd o braku możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku posiadania prawa do emerytury, o tyle wobec przemian społeczno-gospodarczych, które zaszły, realiów udzielanych świadczeń (emerytura niższa od świadczenia pielęgnacyjnego), a także dyrektyw orzeczniczych TK oraz płynących z Konstytucji zasad, zdaniem strony, uznać należy, że właściwa interpretacja przepisów to ta, którą posłużył się NSA - celowościowa oraz systemowa. To z kolei implikuje możliwość, wbrew twierdzeniom organów obu instancji, przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Na poparcie powyższego stanowiska pełnomocnik odwołał się do poglądów sądów administracyjnych w przedmiotowej materii, podkreślając, że skarżąca powinna otrzymywać świadczenie pielęgnacyjne pomniejszone o otrzymywaną emeryturę, nawet jeżeli ustawodawca nie wyraził się co do tego w sposób jasny i jednoznaczny.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II niniejszą sprawę skierowano do rozpoznania w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyznaczając termin posiedzenia na dzień 26 maja 2021 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skargę należało uwzględnić.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art.134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z wnioskiem o rozpoznanie niniejszej sprawy w tym trybie wystąpił organ, a następnie pismem z dnia 24 maja 2021 r. o tryb ten wnioskowała strona, w związku z tym Sąd uznał za dopuszczalne rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym na podstawie wyżej wskazanego art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakreślonych powyżej granicach Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego naruszają prawo w stopniu, który uzasadnia ich uchylenie w całości.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), powoływanej w niniejszym uzasadnieniu także jako: "u.ś.r.".
W świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) tej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.
W kontrolowanej sprawie organy obu instancji, poprzestając na literalnym brzmieniu tego przepisu, przyjęły, że ponieważ skarżąca ma ustalone prawo do emerytury, to nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne.
Skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela powyższego stanowiska organów administracji co do bezwzględnego wykluczenia możliwości przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w powołanym wyżej art. 17 ust. 1 u.ś.r., w przypadku nabycia prawa do emerytury. Jak wynika bowiem z najnowszego orzecznictwa sądów administracyjnych osoba, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a jednocześnie pobiera emeryturę, powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Wybór może zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (zob. np. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2020 r., I OSK 659/20, a także wyroki WSA w Łodzi np. z dnia: 10 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 423/20; 17 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 857/20; 12 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 769/20 dostępne pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Taka sytuacja eliminuje bowiem negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w postaci posiadania prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z powołanego wyżej przepisu, musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 659/20, CBOSA).
Jednakże, zdaniem Sądu, możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w razie zbiegu prawa do świadczenia emerytalnego nie dotyczy wszystkich sytuacji. Jak wyjaśniono już w wyroku z dnia 27 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 410/20, przy ocenie uprawnień strony do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie można tracić z pola widzenia istoty prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a przede wszystkim celu, w jakim jest ono przyznawane. Stosownie bowiem do art. 17 ust. 1 u.ś.r. warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z powyższego wynika, że osoba, która nabyła prawo do świadczenia emerytalnego, ma prawo ubiegania się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, ale wyłącznie w sytuacji, gdy nabycie świadczenia emerytalnego nastąpiło w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, np. uzyskała wcześniejszą emeryturę na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (tekst jedn.: Dz. U. Nr 28, poz. 149 z późn. zm.). W takiej sytuacji nabycie prawa do wcześniejszej emerytury może być utożsamiana z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Natomiast nabycie emerytury wyłącznie w związku z osiągnięciem wieku emerytalnego nie uprawnia, zdaniem Sądu, do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, bowiem brak jest w takiej sytuacji związku między nabyciem świadczenia emerytalnego a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.
Z akt sprawy niniejszej wynika, że skarżąca w dniu 6 lipca 2020 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na syna P.K. wraz z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] października 2019 r., w którym stwierdzono, że syn jest trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji. Strona załączyła także legitymację emeryta-rencisty (nr świadczenia: [...]). Oświadczyła przy tym, że przebywa na wcześniejszej emeryturze i pobiera ją w wysokości 1.200 zł brutto (1.025 zł netto).
Jak dowodzi analiza uzasadnienia zaskarżonych decyzji, organy nie ustaliły jednak jednoznacznie faktu, czy wcześniejsza emerytura została przyznana skarżącej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem, a co za tym idzie, czy cel nabycia świadczenia emerytalnego jest tożsamy z celem uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Bez wyjaśnienia tych wątpliwości nie jest możliwa ocena zasadności ubiegania się przez skarżącą o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd administracyjny nie może zastępować organów w tym zakresie. W tej sytuacji należało uznać, że rozpatrzenie sprawy przez organy nastąpiło z uchybieniem przepisu art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik kontrolowanej sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni zawarte powyżej wskazania i wyjaśni podstawę nabycia przez skarżącą świadczenia emerytalnego, a także dokona prawidłowej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., prezentowanej przez aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym zwłaszcza we wskazanym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 659/20, oraz powołanych wyżej wyrokach WSA w Łodzi.
Sąd uznał przy tym za zasadne wyjaśnić, że odstąpił od przeprowadzenia wnioskowanego przez skarżącą dowodu z decyzji o waloryzacji emerytury na okoliczność wysokości emerytury skarżącej, bowiem kwestie te nie budziły istotnych wątpliwości w kontrolowanej sprawie, w rozumieniu przyjętym na guncie art. 106 § 3 p.p.s.a.
Z powyższych względów, Sąd podzielając zarzuty skargi co do wadliwej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wykluczającej a priori możliwość przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.
W kwestii kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) – pkt 2 sentencji wyroku. Zasądzona kwota obejmuje wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem (480 zł) wraz ze zwrotem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).
dc
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło