II SA/Łd 881/19

Dnia 18 lutego 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda, Asesor WSA Małgorzata Kowalska, , Protokolant Asystent sędziego Marcelina Niewiadomska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2020 roku sprawy ze skargi U. M. i Z. M. na uchwałę Rady Gminy O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy O. - oddala skargę. B.A. Z. M. oraz U.M. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na uchwałę nr [...] podjętą przez Radę Gminy O. w dniu [...] marca 2019 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy O., w zakresie w jakim dotyczy ona zmiany przeznaczenia stanowiących własność skarżących działek o nr 310/3; 310/4; 310/5 oraz 310/6, położonych w woj. [...], gmina O., obręb [...] i zarzucając jej naruszenie: - art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (zwanej dalej: u.p.z.p.) w części odnoszącej się do działek o nr 310/3; 310/4; 310/5; 310/6, polegającą na stwierdzeniu, że plan miejscowy nie narusza ustaleń studium, podczas gdy pozostaje on w oczywistej sprzeczności z zapisami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowanie przestrzennego Gminy O., w szczególności tom III rozdz. 2 pkt 1 i 7 (str. 72); - art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p., polegające na nadużyciu przez radę gminy władztwa planistycznego przejawiające się nieuwzględnieniu przy wprowadzeniu zmian w zakresie przeznaczenia działek nr 310/3; 310/4; 310/5 oraz 310/6 prawa własności. Strona wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w zakresie, w jakim dotyczy ona zmian przeznaczenia wskazanych nieruchomości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnili, że są właścicielami działek oznaczonych numerami 310/3, 310/4, 310/5 oraz 310/6, położonych w Gminie O., obręb O., województwo [...] (zakupionych w 2011 roku, na dowód czego załączono stosowne akty notarialne). W dacie nabycia nieruchomości jej przeznaczenie było następujące (wg zaświadczeń z 2011 r.): według symbolu na rysunku planu PPn/Ms/MN widnieje jako tereny działalności produkcyjnej o niskiej i średniej intensywności zabudowy wraz z obiektami i urządzeniami towarzyszącymi; dopuszczane przeznaczenie uzupełniające - składy, magazyny, hurtownie, usługi komercyjne, warsztaty rzemieślnicze, parkingi, stacje transformatorowe; adaptację, rozbudowę oraz modernizację istniejącej zabudowy przemysłowej i towarzyszącej; oraz pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną wraz z ogrodami, z obiektami i urządzeniami towarzyszącymi. Skarżący podnieśli, że zawsze korzystali z nieruchomości w sposób zgodny z ich przeznaczeniem, ponadto wskazali obniżenie wartość nieruchomości wobec objęcia jej nowymi ustaleniami planu. Zaskarżoną uchwałą Gmina O. doprowadziła do zmiany przeznaczenia działek w ten sposób, iż z kategorii PU zostały one zakwalifikowane do kategorii MNU, stąd status działek z G47PU został zmieniony na status G47 MNU. Skarżący nie zgadzają się z wprowadzoną zmianą, jako pozbawioną podstaw i naruszającą ich interes jako właścicieli nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy O. wskazała, że dla obszaru gminy O. obowiązuje studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy O. przyjęte uchwałą Nr [...] Rady Gminy w O. z dnia [...] listopada 2010r. Organ podniósł, iż ogólne zapisy Studium przełożone zostały na zawarte w dalszej części Studium (tomu III rozdział 3) Kierunki i wskaźniki dotyczące zagospodarowania oraz użytkowania terenów, w tym tereny wyłączone spod zabudowy, które odnoszą się w sposób skonkretyzowany do wyróżnionych terenów. Zgodnie z tomem III rozdział 3 podrozdział 3.3, Przeznaczenie terenów. Wskaźniki dotyczące zagospodarowania oraz użytkowania terenów: "Wyodrębniono tereny o różnych typach podstawowego przeznaczenia. Dla każdego z rodzajów terenu określono warunki zagospodarowania, wskaźniki kształtowania zabudowy i zagospodarowania terenu. Wyznaczone przeznaczenie terenów nie wyklucza możliwości dopuszczenia w planie miejscowym możliwości zachowania istniejącego sposobu zagospodarowania terenów oraz rozbudowy istniejących obiektów o funkcji innej niż wyznaczone przeznaczenie.". Przedmiotowe działki znajdują się na terenie wyodrębnionym w Studium jako teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i usług. Przeznaczenie przedmiotowych działek na cele zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i usług w przedmiotowym planie miejscowym jest bezpośrednio zgodne z ustaleniami Studium, w szczególności z wyodrębnieniem jako teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i usług. Przeznaczenie sąsiedniej działki na teren obiektów produkcyjnych i usług, która znajduje się na tym samym terenie wyodrębnionym w Studium, co przedmiotowe działki, wynika z zachowania istniejącego sposobu zagospodarowania terenów, na co pozwalają przywołane powyżej zapisy Studium. Przedmiotowe działki są terenem nieistniejącej Spółdzielni Kółek Rolniczych (SKR), nie są użytkowane od wielu lat, teren zarasta samoistnie krzewami, wobec czego nie uznano za konieczne zastosowanie zapisów Studium pozwalających na zachowanie dotychczasowego sposobu użytkowania terenu. Rada Gminy O. przyznała, że uchwalając zaskarżony plan miejscowy dokonała zmiany przeznaczenia działek skarżących [wcześniejsze przeznaczenie - tereny działalności produkcyjnej o niskiej intensywności zagospodarowania/tereny składowania i magazynowania/tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (PPn/MS/MN), zaś obecne przeznaczenie -tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i usług (MNU)]. Zgodnie z obecnym przeznaczeniem brak jest możliwości na terenie przedmiotowych działek realizacji obiektów produkcyjnych i magazynowych. O ustalonym w Planie przeznaczeniu działek zadecydowały: 1) przeznaczenie w obowiązującym Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy O. przedmiotowych działek na tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i usług (MNU) oraz wynikającą z przepisów konieczność sporządzenia projektu Planu zgodnie z zapisami Studium i jako nie naruszającego ustaleń Studium; 2) istniejący sposób zagospodarowania działek i ich otoczenia - istniejąca w sąsiedztwie zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna, postępujący rozwój w sąsiedztwie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, niewykorzystywanie terenu dawnego SKR; przeznaczenie na cele zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i usług uznano za stwarzające warunki dla zainwestowania terenu, co powinno być zgodne z interesem jego właścicieli, w zgodzie z obserwowanymi w sąsiedztwie procesami inwestycyjnymi, 3) przeznaczenie w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego Gminy O. (uchwała Nr [...] Rady Gminy O. z dnia [...] lipca 2004 r.) na tereny działalności produkcyjnej o niskiej intensywności zagospodarowania/tereny składowania i magazynowania/tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (PPn/MS/MN); założenie kontynuacji rozwiązań obowiązującego planu przy jednoczesnym braku możliwości zachowania jako przeznaczenia wszystkich funkcji określonych w planie jako funkcji wzajemnie konfliktowych (nie do pogodzenia jest przeznaczenie równorzędne terenu na cele zabudowy mieszkaniowej i cele zabudowy produkcyjnej); przeznaczenie m.in. na cele zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej stanowi kontynuację ustaleń obowiązującego planu miejscowego; 4) zapewnienie jak najwyższej wartości nieruchomości z uwzględnieniem walorów ekonomicznych przestrzeni - z obserwacji rynku nieruchomości wynika, że przeznaczenie na cele zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i usług gwarantuje nieruchomości większą wartość niż przeznaczenie na cele produkcyjne i magazynowe. Rada Gminy O. uznała, iż interes prawny skarżących mógł zostać naruszony przedmiotową uchwałą, w sytuacji gdy, jak twierdzą, mają zamiar wykorzystywać działki nr ewid. 310/3, 310/4, 310/5 oraz 310/6 w obrębie O., gm. O. zgodnie z ich dotychczasowym przeznaczeniem, innym niż przeznaczenie ustalone w przedmiotowym planie, o czy nie wiedziano sporządzając projekt planu, pomimo czynnego udziału skarżącego w pracach nad projektem wyrażonego udziałem w dyskusji publicznej oraz złożeniem uwag do projektu planu w zakresie innych działek będących jego własnością. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. sądowa kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Kontrola sądowoadministracyjna sprawowana jest w oparciu o kryterium legalności, tzn. zgodności kwestionowanego skargą aktu z przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a. kontrola sądowa dokonywana jest w granicach sprawy administracyjnej, zaś sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie zaś z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Przedmiotem skargi Z. M. oraz U.M. jest uchwała Rady Gminy O. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy O., w zakresie w jakim dotyczy ona zmiany przeznaczenia stanowiących własność skarżących działek o nr 310/3; 310/4; 310/5 oraz 310/6, położonych w woj. [...], gmina O. Uchwała ta, zgodnie z zapisem art. 14 ust. 8 u.p.z.p. jest aktem prawa miejscowego objętym zakresem art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Kontrola sądowoadministracyjna jest zatem dopuszczalna, koniecznym jest tym samym jej scharakteryzowanie. Po pierwsze istotnym jest, iż niniejsza kontrola zainicjowana została w trybie i na zasadach określonych w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (zwanej dalej: u.s.g.). Skarga uregulowana w art. 101 ust. 1 u.s.g. jest przysługującym podmiotom prawnym środkiem ochrony realnego, własnego interesu prawnego i realnych, własnych uprawnień przed rzeczywistym, nielegalnym wkroczeniem w te interesy. W przepisie art. 101 ust. 1 u.s.g. legitymacja skargowa została oparta na naruszeniu indywidualnego interesu prawnego lub uprawnienia, co oznacza, że legitymacja do wniesienia takiej skargi do sądu administracyjnego przysługuje nie temu, kto ma w tym interes prawny, ale temu, czyj interes prawny został naruszony zaskarżonym rozstrzygnięciem. Naruszenie interesu prawnego podmiotu składającego taką skargę musi mieć przy tym charakter bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny. Uchwała, czy też konkretne jej postanowienia, muszą więc naruszać rzeczywiście istniejący w dacie podejmowania uchwały interes prawny skarżącego. Takie rozumienie legitymacji każdego skarżącego znajduje odzwierciedlenie także w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 4 listopada 2003 r., sygn. akt SK 30/02 (OTK-A 2003/8/4) stwierdził, że skarga na podstawie art. 101 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis (skargi powszechnej, obywatelskiej), zatem do jej wniesienia nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem. Podstawą zaskarżenia jest bowiem równocześnie naruszenie konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy, ewentualnie innego podmiotu, który jest mieszkańcem danej gminy lub jest z tą gminą w inny sposób prawnie związany. Posiadanie interesu prawnego w zakwestionowaniu uchwały rady gminy oznacza istnienie związku pomiędzy sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, wynikających z norm prawa materialnego, a zaskarżoną uchwałą. Istotnym warunkiem umożliwiającym zaskarżenie uchwały samorządowej jest nie tylko jej obiektywna niezgodność z prawem materialnym, kształtującym sytuację prawną podmiotu skarżącego, ale także konieczność wykazania, że uchwała w sposób rzeczywisty i bezpośredni narusza interes prawny skarżącego, przez co należy rozumieć ograniczenie, zniesienie lub uniemożliwienie realizacji tego interesu (np. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1016/09; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Gl1288/19 – dostępne, jak i pozostałe przywołane w niniejszym uzasadnieniu w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle powyższych uwag, nie budzi wątpliwości Sądu legitymacja do wniesienia skargi przez skarżących kwestionujących treść planu miejscowego w odniesieniu do działek nr 310/3, 310/4, 310/5, 310/6 (skarżący złożyli przy skardze akty notarialne świadczące o nabyciu w/w działek w 2011r.) Kolejną kwestią, która wymaga podkreślenia jest to, iż naruszenie interesu prawnego lub prawa dające stronie prawo do zaskarżenia uchwały z zakresu administracji publicznej nie oznacza automatycznie uwzględnienia skargi. Obowiązek uwzględnienia skargi powstaje dopiero wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego jest związane jednocześnie z naruszeniem przepisów prawa, tj. obowiązującej w dacie uchwalania planu normy prawa materialnego. W orzecznictwie podnosi się, że naruszenie interesu prawnego, o jakim mowa w art. 101 u.s.g., powinno być obiektywne tzn. takie, które polega na naruszeniu subiektywnie pojmowanego przez skarżącego jego interesu i które obiektywnie polega na nieprzestrzeganiu przez organ norm prawnych powszechnie obowiązujących (vide: wyrok NSA z dnia 9 czerwca 1995r. sygn. akt IV SA 346/93, ONSA 1996/3/125). W przypadku skarg na uchwały w przedmiocie planu zagospodarowania przestrzennego brak naruszenia interesu prawnego strony ma miejsce wówczas, gdy naruszenie przepisów mieści się w granicach, tzw. władztwa planistycznego gminy przysługującego jej z mocy art. 3 ust. 1 u.p.z.p. Na mocy przepisów u.p.z.p. organy gminy zostały upoważnione do ingerencji w prawo własności innych podmiotów, w celu ustalenia przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenów położonych na obszarze gminy. Wynika to wprost z treści art. 6 ust. 1 u.p.z.p., zgodnie z którym ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Władztwo planistyczne obejmuje samodzielne ustalenie przez gminę przeznaczenia terenów, rozmieszczenia inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy. Podjęcie zatem uchwały w sprawie planu zagospodarowania przestrzennego nawet z naruszeniem interesów podmiotu skarżącego, ale w granicach tego władztwa, nie doprowadzi do uwzględnienia skargi (vide: Z. Niewiadomski "Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz", C.H.Beck Warszawa 2006, s. 197 – 198; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 1765/07; wyroki WSA: w Lublinie z dnia 2 października 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 342/08; w Białymstoku z dnia 4 października 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 418/18). Sąd w składzie niniejszym w pełni podziela stanowisko NSA zawarte w uzasadnieniu postanowienia z dnia 15 marca 2016 r., sygn. akt II OSK 487/16, że obowiązek uwzględnienia skargi powstaje dopiero wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego strony skarżącej jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego. Kontrola Sądu w sprawach dotyczących miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego nie może dotyczyć celowości, czy słuszności dokonywanych w planie rozstrzygnięć. Ogranicza się wyłącznie do badania zgodności z prawem podejmowanych uchwał, a zwłaszcza przestrzegania zasad planowania oraz określonej ustawą procedury planistycznej. Nie uwzględnia się skargi na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wówczas, gdy naruszony został wprawdzie interes prawny lub uprawnienie, ale dzieje się to w zgodzie z obowiązującym prawem, w granicach przysługującego gminie tzw. władztwa planistycznego, w którego ramach rada gmina ustala przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenów położonych na obszarze gminy (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 355/11). Przenosząc powyższe uwagi na grunt sprawy ze skargi U. i Z. M. Sąd stwierdził, iż wprawdzie zapisy zaskarżonej uchwały ingerują w uprawnienia strony jako właścicieli działek nr o nr 310/3; 310/4; 310/5 oraz 310/6, to jednak nie naruszają obiektywnego porządku prawnego, mieszczą się w granicach przyznanego prawodawcy lokalnemu władztwa planistycznego. Podkreślić należy, iż prawo własności nie jest prawem nieograniczonym, a jego ochrona, choć gwarantowana zapisami Konstytucji RP (am.in. art. 21, art. 64 w zw. z art. 31 ust. 3) nie ma charakteru absolutnego, dopuszcza określone ograniczenia, na co wskazuje sam art. 140 k.c., z którego wynika, że granice prawa własności wyznaczają: przepisy ustaw, zasady współżycia społecznego oraz społeczno-gospodarcze przeznaczenie prawa. Jednym z takich ustawowych przepisów limitujących uprawnienia właścicielskie jest art. 6 ust. 1 u.p.z.p., który stanowi, że ustalenia MPZP kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Z przepisu tego jasno wynika możliwość wprowadzania do planu miejscowego szczegółowych ustaleń ścieśniających zakres uprawnień właścicielskich na obszarze objętym tym planem (vide wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 sierpnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 48/17). Przystępując do kontroli zaskarżonej uchwały w tak opisanym zakresie koniecznym jest podkreślenie, iż zgodnie z doktrynalną koncepcją władztwa planistycznego, mającą umocowanie w art. 4 u.p.z.p. organom gminy przysługuje prawo władczego rozstrzygnięcia co do przeznaczenia terenu pod określone funkcje, nawet wbrew woli właściciela gruntów objętych planem. W pojęciu władztwa planistycznego mieszczą się wprowadzone przez plany miejscowe ograniczenia prawa własności. Zainteresowane podmioty nie mogą więc oczekiwać, że rada gminy nie będzie korzystała z przysługujących jej uprawnień, a jedynie dostosuje się do żądań właścicieli nieruchomości znajdujących się na obszarze objętym planem lub w bezpośrednim sąsiedztwie (vide wyrok NSA z dnia 9 czerwca 1995 r., sygn. akt IV SA 346/93, ONSA 1996/3/125). Sąd postrzega przyjęte przy tworzeniu zaskarżonego planu założenia jako mieszczące się w granicach władztwa planistycznego, bowiem gmina pragnąć stworzyć warunki do rozwoju terenu uwzględniła istniejące trendy w okolicy: rozwój zabudowy mieszkalnej oraz usług nieuciążliwych i temu trendowi dała pierwszeństwo wycofując się z założeń poprzedniego planu, który zezwalał ponadto na działalność produkcyjną (uznając, że działalność produkcyjna stoi w kolizji z dominującą funkcją w terenie). W procesie poprzedzającym uchwalenie MPZP, etapem wcześniejszym było uchwalenie Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy O.. Podkreślić w tym miejscu trzeba, iż Studium jest aktem przygotowanym obszaru gminy O., którego ustalenia są konkretyzowane na etapie uchwalania planu, przy czym zapisy planu nie muszą być kopią zapisów studium, wówczas brak byłoby racjonalnego uzasadnienia dla ustawowego rozróżniania studium i planu miejscowego, jako aktu precyzującego władczo i konkretnie ustalenia studium. Ważne przy tym, iż studium wiąże organ planistyczny co do ogólnych wytycznych, założeń polityki przestrzennej gminy i właśnie w tym kontekście postanowienia planu muszą być zgodne z założeniami studium. Co za tym, badanie zgodności planu ze studium nie może sprowadzać się do bezrefleksyjnego sprawdzenia czy w planie powielone zostały zapisy studium. W argumentach skargi strona wskazywała na sprzeczność pomiędzy studium i postanowienia zaskarżonej uchwały w odniesieniu do zmiany sposobu zagospodarowania działki o nr 310/3; 310/4; 310/5 oraz 310/6. Należy jednak dostrzec, że w studium te działki przeznaczono pod teren o dominującej funkcji mieszkaniowej jednorodzinnej wraz z towarzyszącymi usługami (symbol MNU, strona 76 studium), z kolei plan ustalił funkcję: MNU (§ 23 planu ) – zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna i usługi. Poddając szczegółowej analizie zapisy Sąd doszedł do przekonania, iż w niniejszej sprawie zarówno teksty i rysunki obu uchwał nie pozostają z sobą w sprzeczności. Reasumując, sąd administracyjny nie bada przyjętych rozwiązań planu pod kątem ich słuszności, celowości i racjonalności przyjętych rozwiązań. Kontrola sądu ogranicza się do badania legalności przyjętych rozwiązań, to jest ich zgodności z procedurą i prawem materialnym. W niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, iż organ gminy uchwalając zaskarżony plan miejscowy nie naruszył przepisów prawa. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. dc