II SA/Łd 897/13

Dnia 24 października 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kubot - Szustowska po rozpoznaniu w dniu 24 października 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. L. i A. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. L. i A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. ls A. L. i A. L. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...], nr [...], którą organ drugiej instancji utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. ustalającą na wniosek A. G. i K. G. warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie, nadbudowie i przebudowie istniejącego budynku wraz ze zmianą sposobu użytkowania na mieszkalny jednorodzinny na działce nr 717/1, w obrębie [...], przy ul. A w K. Następnie A. L. i A. L. zwrócili się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie adwokata, wskazując w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym, że prowadzą gospodarstwo domowe wraz z dwoma synami. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę skarżącego w wysokości 4290 złotych brutto i wynagrodzenia za pracę żony skarżącego w kwocie 3000 złotych brutto. Małżonkowie mieszkają w 168-metrowym domu, ponosząc miesięcznie wydatki odpowiadające następującym kwotom: energia – 150 złotych, opał – 500 złotych, woda – 130 złotych, podatek od nieruchomości – 30 złotych. Wskazali ponadto, że starszy syn studiuje, a jego miesięczne utrzymanie to kwota 1500 złotych. Z kolei młodszy syn uczy się w technikum, zaś jego utrzymanie pochłania 1000 złotych miesięcznie, poza tym na dojazdy do pracy skarżący przeznaczają 500 złotych, a pozostała do dyspozycji kwota w całości wydatkowana jest na bieżące potrzeby rodziny. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 4 października 2013 roku odmówiono skarżącym przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Owo postanowienie doręczono skarżącym w dniu 11 października 2013 roku. Pismem datowanym na dzień 15 października 2013 roku (nadanym 17 października 2013 roku) skarżący wnieśli sprzeciw od wskazanego powyżej postanowienia, w jego uzasadnieniu wskazując, iż sam fakt uzyskiwania przez nich stałego dochodu nie może uzasadniać odmowy przyznania prawa pomocy. Dodali, że cały dochód jest przeznaczany na zaspokajanie bieżących potrzeb rodziny, w konsekwencji nie są w stanie ponieść zarówno obecnych jak i ewentualnych przyszłych kosztów postępowania sądowego, a także kosztów zastępstwa procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiste i obiektywnie niemożliwe. Należy zatem zauważyć, iż stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpili z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, co oznacza to, iż zobowiązani byli do wykazania, iż nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tymczasem przedstawione przez skarżących informacje o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie dają podstaw do twierdzenia, iż nie dysponują oni środkami na opłacenie tychże kosztów sądowych i ewentualne ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Jak wynika z formularza PPF skarżący prowadzą gospodarstwo domowe wraz z dwoma synami. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę skarżącego w wysokości 4290 złotych brutto i wynagrodzenia za pracę żony skarżącego w kwocie 3000 złotych brutto, co łącznie daje dochód 7290 złotych brutto. Małżonkowie mieszkają w 168-metrowym domu, ponosząc miesięcznie wydatki odpowiadające następującym kwotom: energia – 150 złotych, opał – 500 złotych, woda – 130 złotych, podatek od nieruchomości – 30 złotych. Wskazali ponadto, że starszy syn studiuje, a jego miesięczne utrzymanie to kwota 1500 złotych. Z kolei młodszy syn uczy się w technikum, zaś jego utrzymanie pochłania 1000 złotych miesięcznie, poza tym na dojazdy do pracy skarżący przeznaczają 500 złotych Z powyższego wynika, że skarżący swoje żądanie o przyznanie prawa pomocy uzasadnia przede wszystkim okolicznością ponoszenia wysokich kosztów utrzymania siebie i rodziny, w tym kosztów pobierania nauki przez swoich synów. Jednakże zarówno obowiązek ponoszenia kosztów utrzymania mieszania, kształcenia dzieci, czy dojazdów do miejsca pracy, jakkolwiek ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, to jednak nie stanowi przesłanki, która przesądziłaby o zwolnieniu skarżących od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Koszty sądowe należy bowiem traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Wymienione opłaty nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, albowiem nie można przyjąć, że prywatne zobowiązania finansowe mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia niezbędnych kosztów utrzymania siebie i rodziny (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 roku, w sprawie o sygn. II OZ 81/12; z dnia 20 października 2011r., w sprawie o sygn. akt I OZ 783/11; z dnia 3 marca 2011r., w sprawie o sygn. akt II OZ 130/11). Należy jeszcze raz stanowczo podkreślić, iż prawo pomocy jest przeznaczone wyłącznie dla osób, które nie mają środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Instytucja przyznania prawa pomocy wprowadzona została do postępowania sądowoadministracyjnego celem umożliwienia obrony swoich praw przed sądem osobom o znikomych dochodach, lub dochodów tych pozbawionym i znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1, w związku z art. 245 § 2 oraz art. 260 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. LS