II SA/Łd 909/15

Dnia 2 grudnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Protokolant Pomocnik sekretarza Izabela Bielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2015 roku sprawy ze skargi B. Z. - G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami oddala skargę. LS Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta S., z dnia 1 lipca 2015r. znak: [...] w sprawie świadczeń rodzinnych. Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem z dnia 8 czerwca 2015r. B. Z. – G. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci: J. G., B. G. oraz G. G. wraz z dodatkiem z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, dodatkami z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2015/2016 oraz dodatkiem z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta S., przyznał B. Z. – G. świadczenia w formie: 1. zasiłku rodzinnego na dziecko J. G. w kwocie 106zł miesięcznie na okres od dnia 1 czerwca 2015r. do 31 października 2015r., 2. zasiłku rodzinnego na dziecko B. G. w kwocie 106zł miesięcznie na okres od dnia 1 czerwca 2015r. do 31 października 2015r., 3. zasiłku rodzinnego na dziecko G. G. w kwocie 77zł miesięcznie na okres od dnia 1 czerwca 2015r. do 31 października 2015r., 4. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko G. G. w kwocie 80zł miesięcznie na okres od dnia 1 czerwca 2015r. do 31 października 2015r., 5. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2015/2016 na dziecko J. G. w kwocie 100zł jednorazowo w miesiącu wrześniu 2015r., 6. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2015/2016 na dziecko B. G. w kwocie 100zł jednorazowo w miesiącu wrześniu 2015r. Jednocześnie organ I instancji odmówił przyznania B. Z.– G. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dziecko G. G.. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskodawczyni spełnia ustawowe kryteria do przyznania zasiłków rodzinnych oraz dodatków z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego i wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej. Stronie nie przysługuje natomiast dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. W tym zakresie organ wyjaśnił, że B. Z. – G. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą, którą zawiesiła w oparciu o art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015r. poz. 584 ze zm.). Organ podkreślił, że przedsiębiorca zawieszający działalność gospodarczą na podstawie w/w przepisu nie uzyskuje prawa do urlopu wychowawczego, a okres zawieszenia działalności gospodarczej nie jest tożsamy z urlopem wychowawczym. Jednocześnie organ wskazał, że urlop wychowawczy przewidziany jest wyłącznie dla pracowników i z prawa do urlopu wychowawczego może skorzystać pracownik, o ile pozostawał w stosunku pracy przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy. Zdaniem organu I instancji B. Z.–G., jako osoba prowadząca działalność gospodarczą niebędąca pracownikiem, nie spełnia podstawowego warunku określonego w art. 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015r. poz. 114), dalej powoływanej jako "u.ś.r.", uprawniającego do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego, a mianowicie nie jest osobą przebywającą na urlopie wychowawczym. Z tegoż względu nie ma możliwości przyznania jej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. B. Z.–G. zaskarżyła powyższą decyzję do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. w części odmawiającej przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dziecko G. G. W złożonym odwołaniu podniosła zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego: 1. art. 14a ust. 1d ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez jego błędną wykładnię, 2. art. 10 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą naruszeniem zasad określonych w art. 7 i 8 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Z uwagi na powyższe odwołująca wniosła o zmianę decyzji w zaskarżonej części. Powołaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpoznaniu odwołania B. Z.–G., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ podkreślił, że art. 10 ust. 1 u.ś.r. jednoznacznie stanowi, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem przysługuje osobie korzystającej z urlopu wychowawczego. Wyjaśnił, że u.ś.r. nie definiuje, co należy rozumieć przez urlop wychowawczy, uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego czy pozostawanie w stosunku pracy i dla ustalenia znaczenia tychże pojęć należy posiłkować się przepisami ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2014r., poz. 1502 ze zm.), przywoływanej dalej jako: "K.p." Zdaniem Kolegium brzmienie art. 186 § 1 w związku z art. 2 K.p. wskazuje, że osoba prowadząca działalność gospodarczą nie może zostać uznana za pracownika w rozumieniu K.p., bowiem nie chodzi w tym przypadku o "osobę zatrudnioną". Organ równocześnie podkreślił, że również żaden z przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej nie stanowi, aby przedsiębiorca, który zawiesił działalność w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem korzystał w tym okresie z uprawnień takich samych jakie przysługują pracownikom bądź też aby miał być traktowany jako osoba przebywająca na urlopie wychowawczym. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wyjaśniło, że brak jest podstaw prawnych do zaakceptowania stanowiska strony, że w przedmiotowej sprawie naruszone zostały przepisy prawa materialnego, a w szczególności art. 14a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz art. 10 u.ś.r., ponieważ na gruncie u.ś.r., w odniesieniu do osób, które zawiesiły prowadzenie działalności gospodarczej nie może zostać uznany za spełniony warunek posiadania uprawnienia do urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 u.ś.r. Poza tym organ odwoławczy dodał, że nawet gdyby przyjąć – biorąc pod uwagę wykładnię celowością – że przedmiotowy dodatek mógłby zostać przyznany przedsiębiorcy, który zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej, w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, to jednak w niniejszej sprawie nie został spełniony warunek sześciomiesięcznego okresu zatrudnienia (odpowiednio prowadzenia działalności gospodarczej) przed urodzeniem dziecka w świetle art. 10 ust.5 pkt 2 u.ś.r. W tym zakresie organ podał, że B. Z. – G. wznowiła działalność od 18 lutego 2014r., natomiast dniu 16 maja 2014r. urodziła dziecko. Data zawieszenia działalności gospodarczej, tj. 15 maja 2015r. oznacza, że nie został spełniony został warunek określony w art. 10 ust. 5 pkt 2 u.ś.r. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła B. Z. – G., popierając dotychczasowe stanowisko w sprawie i podnosząc, że zaskarżona decyzja jest niesprawiedliwa oraz krzywdząca dla przedsiębiorcy i jego dziecka. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ dodał, że ustawodawca wprowadzając od dnia 1 września 2013r. przepis art. 14a ust. 1d ustawy o swobodzie działalności gospodarczej znowelizował również u.ś.r. w zakresie dochodu utraconego i uzyskanego, nie dokonał jednak zmian w analizowanym art. 10 ust. 1 u.ś.r. W ocenie organu ustawodawca nie uznał zatem, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje również osobom, które zawiesiły działalność gospodarczą z tytułu opieki nad dzieckiem, zawęził go jedynie do tych osób, które są uprawnione do urlopu wychowawczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r. poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Zgodnie zaś z treścią art. 134 P.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w części odmawiającej przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Będący podstawą rozstrzygnięcia przepis art. 10 ust. 1 u.ś.r. stanowi, iż dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego (...). W przedmiotowej sprawie osią sporu stała się konstatacja organów obu instancji wskazująca, że skarżąca – prowadząc działalność gospodarczą, która została zawieszona na podstawie art. 14a ust. 1d ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, w związku ze sprawowaniem opieki nad dzieckiem – nie jest osobą uprawnioną do urlopu wychowawczego, w rozumieniu art. 10 ust. 1 u.ś.r. Odnosząc się do powyższej kontrowersji wypada wskazać, że przepisy u.ś.r. nie definiują pojęcia "korzystanie z urlopu wychowawczego", co rodzi konieczność ustalenia znaczenia tego pojęcia w drodze wykładni systemowej, zgodnie z założeniem, iż ustawodawca w przepisach u.ś.r. posłużył się pojęciem znanym z innych aktów prawnych, które pozostają co najmniej w związku funkcjonalnym z regulacjami u.ś.r. Nie ulega wątpliwości, iż urlop wychowawczy jest instytucją prawa pracy. Zgodnie bowiem z art. 186 § 1 K.p. prawo do urlopu wychowawczego w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem ma pracownik. Co do zasady przepisy u.ś.r. nie wprowadzają zróżnicowania w dostępie do uregulowanego tam zasiłku rodzinnego i związanych z nim dodatków, w zależności od form nawiązania zatrudnienia, jak i innych sposobów podjęcia zarobkowania (vide: wyrok NSA z dnia 17 lutego 2010r., w sprawie II OSK 1302/09; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na gruncie art. 10 u.ś.r. została jednak wyraźnie zróżnicowana sytuacja prawna osób uprawnionych do urlopu wychowawczego, z osobami, które takich uprawnień nie posiadają, na co wyraźnie wskazuje zawężenie kręgu podmiotowego przez przesłankę "uprawnienia do urlopu wychowawczego". W tym miejscu warto także podkreślić, że wprowadzając od dnia 1 września 2013r. przepis art. 14a ust. 1d do ustawy o swobodzie gospodarczej ustawodawca nie znowelizował przepisów u.ś.r., w szczególności nie dokonał zmian w analizowanym art. 10 ust. 1 u.ś.r. Tym samym nie można uznać, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje również osobom, które zawiesiły działalność gospodarczą z tytułu opieki nad dzieckiem. Nie ma zatem podstaw do stosowania takiej wykładni pojęcia "uprawniony do urlopu wychowawczego", która obejmowałaby również osoby prowadzące działalność gospodarczą, pozbawione prawa, tak do urlopów wychowawczych, jak i do urlopów wypoczynkowych, w rozumieniu przepisów K.p. Tym samym brak jest podstaw do uznania, że art. 10 ust. 1 u.ś.r. dotyczy innych osób niż pracownicy, w szczególności osób prowadzących działalność gospodarczą (vide: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 24 czerwca 2015r., w sprawie II SA/Po 272/15, http://orzeczenia.nsa.gov.pl Konkludując wypada zatem wskazać, iż przepis art. 10 ust. 1 u.ś.r. nie rozciąga się na osoby prowadzące działalność gospodarczą, i tak ukształtowanej sytuacji prawnej nie zmienia nowelizacja ustawy o swobodzie działalności gospodarczej dokonana poprzez dodanie przepisu art. 14a ust. 1d. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną. LS