II SA/Łd 915/24

Dnia 12 marca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.), Asesor WSA Marcin Olejniczak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 marca 2025 roku sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 10 października 2024 roku nr SKO.4114.291.2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżone postanowienie. ał Postanowieniem z 10 października 2024 r., nr SKO.4114.250.2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 134 w związku z art. 127 § 1 i art. 16 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.) – w skrócie: "k.p.a." – stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 14 lutego 2024 r., nr SOC.II.5111.044102.2023.277976.000001.2024, odmawiającej M. G. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad R. G. w okresie od 1 listopada 2023 r. Kolegium przedstawiło stan faktyczny sprawy i wyjaśniło, że ww. decyzja organu I instancji z 14 lutego 2024 r., nr SOC 11.5111.044102.2023.277976.000001.2024, została doręczona ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi strony 26 lutego 2024 r. W niniejszej sprawie zatem termin do wniesienia odwołania upłynął 11 marca 2024 r., przy uwzględnieniu zasad obliczania terminu po myśli art. 57 § 1 k.p.a. Faktem bezspornym w niniejszej sprawie pozostaje, że odwołanie zostało złożone przez stronę, po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia tj. 10 lipca 2024 r. (data stempla pocztowego). Odwołanie nie zawiera wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Konsekwencję przekroczenia ustawowego terminu, jakim jest termin do wniesienia odwołania, stanowi bezskuteczność odwołania, a co za tym idzie konieczność stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W celu wszechstronnego wyjaśnienia sprawy organ odwoławczy zwrócił się zarówno do organu I instancji, jak i strony i jej byłego pełnomocnika kolejno pismami z 23 lipca 2024 r. i 23 sierpnia 2024 r. Z pism Prezydenta Miasta Łodzi z 12 lipca 2024 r. oraz z 10 października 2024 r. wynika, iż do organu I instancji przed 10 lipca 2024 r. nie wpłynęło odwołanie z 11 marca 2024 r. z KRP [...]. M. G. pismem z 19 sierpnia 2024 r. oświadczyła, iż nie posiada innej formy udokumentowania nadania niż załączona kserokopia strony książki nadawczej, zaś były pełnomocnik wnioskodawczym do pisma tut. Kolegium z 23 sierpnia 2024 r. w żaden sposób się nie ustosunkował. Na ostateczne postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła M. G., zarzucając nierozstrzygnięcie istoty sprawy poprzez pominięcie okoliczności przedłożenia potwierdzenia nadania odwołania w terminie przez pełnomocnika, jak również pominięcie pisma pełnomocnika odnośnie złożonej reklamacji na Pocztę Polską oraz pominięcie faktu złożenia wniosku o przywrócenie terminu na złożenie odwołania w przypadku nieustalenia jego odbioru przez Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi. Nadto, skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. i nieuwzględnienie faktu przedłożenia przez skarżącą, potwierdzenia nadania odwołania oraz istnienia w obrocie prawnym decyzji sprzecznej z przepisami prawa. Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a ponadto o uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 14 lutego 2024 r. Skarżąca stwierdziła, że postanowienie SKO w Łodzi jest wadliwe bowiem ona jako słabsza strona postępowania administracyjnego nie może w żaden sposób wykazać, dlaczego Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi twierdzi, że nie otrzymało odwołania. Jej zdaniem tego odwołania poprzez zaniedbania nie przekazało w terminie do SKO. Przy kontakcie z Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi skarżąca była zbywana, dowiadywała się w SKO czy dotarło złożone odwołanie i dopiero wtedy okazało się że nie wpłynęło ono nigdy do SKO. Pełnomocnik skarżącej dostarczył jej potwierdzenie nadania, które zostało dołączone do akt, natomiast skarżąca nie może zostać pozbawiona świadczenia mi należnego tylko ze względu na błąd Poczty Polskiej z dostarczeniem przesyłki. Decyzja o odmowie przyznania jej świadczenia jest decyzją sprzeczną z prawem i jako wadliwa winna być usunięta z obrotu prawnego. Organ orzekł na podstawie własnych interpretacji przepisów prawnych która jest w całości błędna i pozbawia skarżącą środków do życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zbadało istoty sprawy, bowiem zostało wysłane pismo, w którym pełnomocnik poinformował o złożonej reklamacji do poczty Polskiej i oczekiwaniu na odpowiedź. Wobec powyższego skarżąca uznała, że wydane postanowienie jest przedwczesne i wadliwe, a zatem podlega uchyleniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając skargę przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania zostało wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 134 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Stosownie natomiast do treści art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 1 i 2 k.p.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie stwierdzenia tej okoliczności organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 134 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2126/12, LEX nr 1497908). Treść art. 134 k.p.a., będącego bezwzględnie obowiązującą normą prawną, wskazuje na obowiązek organu odwoławczego wyraźnego ustosunkowania się do tej czynności. Stwierdzenie uchybienia terminu wymaga zatem jednoznacznego rozstrzygnięcia w formie postanowienia (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 17, C. H. Beck Warszawa 2021 r., s. 830). W świetle powyższej regulacji stwierdzić należy, że w sprawie należało ustalić dwie okoliczności: datę doręczenia stronie decyzji organu pierwszej instancji oraz datę i sposób wniesienia przez nią odwołania. Decyzja organu I instancji z 14 lutego 2024 r. została doręczona ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi strony 26 lutego 2024 r. W niniejszej sprawie zatem termin do wniesienia odwołania upłynął 11 marca 2024 r., przy uwzględnieniu zasad obliczania terminu zgodnie z art. 57 § 1 k.p.a. Powyższa okoliczność nie została przez skarżącą zakwestionowana, co oznacza, że termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 11 marca 2024 r. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest natomiast stwierdzenie daty i sposobu, w jaki zostało złożone odwołanie. Należy wskazać, że skarżąca przedłożyła kopię książki oddawczej Kancelarii Radców Prawnych [...] s.c. w L., z której według skarżącej ma wynikać, że 11 marca 2024 r. oddano w placówce pocztowej w L. przesyłkę kierowaną do Centrum Świadczeń Socjalnych przy ul. [...] w Łodzi zawierającą "G. ODWOŁANIE". Wyjaśnić w tym miejscu należy, że zasadą jest, że podmiot, który nadał pismo powinien dysponować dowodem nadania pisma, bowiem to na nim spoczywa ciężar dowodu w tej kwestii, a także z jego sytuacją prawną wiąże się ryzyko braku możliwości udowodnienia daty nadania pisma (por. G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, t. I., Warszawa 2010, s. 496). Wybór sposobu wniesienia odwołania należy do strony. Może ona je złożyć bezpośrednio w urzędzie, uzyskując potwierdzenie daty złożenia pisma przez prezentatę na jego odpisie, ale może też nadać pismo zawierające odwołanie w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Nadawca przesyłki może ją nadać jako przesyłkę rejestrowaną, cechującą się pewnością co do daty nadania i pewnością dowodzenia tego faktu dokumentem urzędowym. Nadanie przesyłką rejestrowaną nie jest jednak obowiązkiem, a ryzyko dowodu, że przesyłka została nadana terminowo oraz że w ogóle została nadana spoczywa na stronie. W ocenie Sądu podkreślenia wymaga jednak, że chociaż ciężar dowodu zachowania terminu do wniesienia odwołania wprawdzie spoczywa na skarżącym (por. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 918/16), to wydanie postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. powinno nastąpić wyłącznie wtedy, kiedy organ dysponuje jednoznacznymi dokumentami, pozwalającymi na stwierdzenie wniesienia środka odwoławczego z naruszeniem terminu. W istocie takie postanowienie zamyka bowiem stronie prawo do ochrony jej podstawowych praw (por. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2806/17) Dlatego też w przypadku, gdy istnieją wątpliwości co do faktycznej daty wniesienia pisma, tak jak w niniejszej sprawie, należy przeprowadzić wszelkie dowody umożliwiające ustalenie tej daty w sposób pewny (por. wyrok NSA z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 556/18), nie wyłączając dowodów przedstawionych przez stronę. W niniejszej sprawie organ odwoławczy dysponował kserokopią książki oddawczej kancelarii, jednak w rzeczywistości zakwestionował moc dowodową z uwagi na fakt, że nie mamy do czynienia z przesyłką rejestrowaną. Nie wyjaśniając powyższych kwestii w sposób dostateczny i niebudzący wątpliwości należało uznać, że organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., ponieważ nie zebrał pełnego materiału dowodowego, a tym samym nie ustalił faktów mających znaczenie dla załatwienia sprawy (tym bardziej, że organ poinformował skarżącą, że świadczenie zostałoby przyznane, gdyby odwołanie zostało wniesione w terminie). W związku z powyższym należy uznać, że w przedmiotowej sprawie zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane przedwcześnie, ponieważ niewyjaśnienie ww. istotnych wątpliwości faktycznych w sprawie czyniło niedopuszczalnym zastosowanie art. 134 k.p.a. Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi uwzględni rozważania poczynione w powyższym uzasadnieniu, w szczególności przeprowadzi odpowiednie postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia, czy przedłożona kopia książki oddawczej odzwierciedla rzeczywisty termin i sposób wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Z przedstawionych powyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. ds