II SA/Łd 918/18

Dnia 22 stycznia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędziowie Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski, Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.), , Protokolant Referent stażysta Aleksandra Banasiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2019 roku sprawy ze skargi B. S. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz B. S. kwotę 700 (siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. a.bł. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Szef Urzędu Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 134 w związku z art. 127 § 3 i art. 129 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. Z 2017r. poz. 1257 ze zm.), dalej przywoływanej jako "K.p.a.", stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia [...] Szef Urzędu Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił B.S. przyznania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W decyzji tej strona została pouczona o sposobie i terminie wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Decyzja z dnia [...] została doręczona skarżącemu w dniu 30 kwietnia 2018r. W dniu 30 maja 2018r. strona wniosła do Urzędu Kombatantów i Osób Represjonowanych pismo zatytułowane "odwołanie". Zdaniem organu pismo to stanowi wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, który został nadany w Urzędzie Pocztowym w G. w dniu 30 maja 2018r., a więc z uchybieniem terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ zauważył, że strona nie wystąpiła z prośbą o przywrócenie tego terminu. Na ww. postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] B.S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o uchylenie tego postanowienia i rozpatrzenie skargi, błędnie zatytułowanej jako "odwołanie". W uzasadnieniu skarżący podniósł, że Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych niewłaściwe potraktował pismo z dnia 30 maja 2018r. zatytułowane "odwołanie", jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Intencją skarżącego nie było wnoszenie o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, a właśnie odwołanie się od jego decyzji do wyższej instancji jaką jest sąd administracyjny. Ta okoliczność była powodem, z którego wynikało błędne zatytułowanie skargi "odwołaniem". W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Organ wyjaśnił, że w piśmie strony z dnia 30 maja 2018r. skierowanym do Szefa Urzędu, zatytułowanym "odwołanie" (sporządzonym w jednym egzemplarzu) brak było jakiejkolwiek wzmianki, że stanowi ono skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Wobec powyższego organ zakwalifikował pismo strony jako wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy od decyzji organu z dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018r. poz. 2107) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r. poz. 1302 ze zm.), dalej przywoływanej jako "P.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W okolicznościach niniejszej sprawy organ co najmniej przedwcześnie zakwalifikował pismo B.S. z dnia 30 maja 2018r. jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. Istotną zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną chociażby w art. 63 – 65 K.p.a. jest jego odformalizowanie, co pozwala na rozpatrzenie sprawy administracyjnej zgodnie z intencją i interesem strony. W postępowaniu administracyjnym utrwalony jest pogląd, iż o charakterze danej czynności procesowej nie decyduje nazwa czy forma podania, lecz wyłącznie jego treść oraz intencja wnioskodawcy. Tym samym w sytuacji uzasadnionych wątpliwości co do tego jaka jest treść żądania strony lub chociażby treść stanowiska zajętego w toku postępowania, organ jest zobligowany wezwać wnoszącego podanie do sprecyzowania żądania (art. 64 § 2 w związku z art. 63 § 2 K.p.a.). Jeżeli zatem treść podania strony budzi uzasadnione wątpliwości organ administracji jest zobligowany do wyjaśnienia jej rzeczywistej woli. Niedopuszczalne jest przy tym samodzielne ustalanie woli strony przez organ, bowiem mogłoby to doprowadzić do zmiany żądania, wbrew intencji wnoszącego podanie (vide: wyrok NSA z dnia 5 lipca 1999r. sygn. akt IV SA 1632/96, Lex nr 47890; wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1990r. sygn. akt I SA 367/90, ONSA 1990, nr 2-3, poz. 47; wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2006r. sygn. akt I OSK 999/05, https://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Obowiązkiem organu administracji jest dokładne ustalenie treści żądania strony, która wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania. Organ bowiem jest tym żądaniem związany. Treść żądania wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania (vide: wyrok NSA z dnia 26 września 2017r. sygn. akt II OSK 1071/16, https://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Uwzględniając powyższe na gruncie przyjętego w sprawie stanu faktycznego, należało stwierdzić, że organ nie podjął odpowiednich działań w celu wyjaśnienia istniejących wątpliwości co do treści pisma skarżącego z dnia 30 maja 2018r. Zamiast wyjaśnić, przy udziale B.S., przedmiot i zakres żądania zawartego w ww. piśmie skarżącego, uznał treść tego pisma za jednoznaczną, traktując je jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożony w trybie art. 127 § 3 K.p.a. Stanowisko to uznać należy za arbitralne, podjęte bez dogłębnej i wszechstronnej analizy treści tegoż pisma. Brak jasności co do treści tegoż pisma – i już na poziomie jego kwalifikowania jako określonego rodzaju środek zaskarżenia – dostatecznie uzasadniał skorzystanie przez organ z dyspozycji art. 64 § 2 K.p.a. Organ winien zatem wezwać podmiot wnoszący pismo do jego sprecyzowania przez oświadczenie, czy skarżący domaga się ponownego rozpatrzenie sprawy, czy też składa skargę do sądu administracyjnego. Należy bowiem zwrócić uwagę, iż z treści pouczenia zawartego w decyzji organu z dnia [...]. wynikało, iż stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia przysługuje prawo zwrócenia się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy – w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, bądź skarga do właściwego miejscowo wojewódzkiego sądu administracyjnego – w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. Zatem już samo oznaczenie pisma skarżącego jako "odwołanie", a więc środek niewskazany w udzielonym przez organ pouczeniu, mogło budzić wątpliwości. Wątpliwości tych nie rozwiewała też treść samego pisma, a to z uwagi na brak wyraźnego wskazania żądania strony. Podkreślić natomiast należy, iż pismo z dnia 30 maja 2018r., pomimo iż zostało skierowane wyłącznie do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych i w ogóle nie wskazywało jako adresata sądu administracyjnego, to zostało złożone przez skarżącego w otwartym terminie do wniesienia skargi do sądu. Okoliczność ta również winna wzbudzić wątpliwości organu co do rzeczywistej charakteru wniesionego pisma. Raz jeszcze przyjdzie podnieść, że przy braku pewności co do rzeczywistej woli strony w zakresie zgłoszonego żądania obowiązkiem organu jest doprowadzenie do jego sprecyzowania. Organ powinien bezpośrednio ze stroną ustalić, jaka jest treść jej żądania i w zależności od uzyskanych wyników toczyć dalsze postępowanie w sprawie. Zaniechanie dokonania takiego wyjaśnienia i samodzielne doprecyzowanie treści żądania, niezgodne z intencją strony wnoszącej podanie, stanowi naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 6 – 9 K.p.a., a także zasady praworządności wywodzonej z art. 7 Konstytucji RP (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 maja 2017r. sygn. akt V SA/Wa 418/17, https://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Podkreślić należy, iż na gruncie postępowania sądowego wątpliwości te rozwiewa treść skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w której skarżący podniósł, iż jego intencją nie było wnoszenie o ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ, lecz odwołanie się od jego decyzji do sądu administracyjnego. Tym samym wypada uznać, że organ wydał zaskarżone postanowienie z naruszeniem art. 64 § 2 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie okoliczności związanych z treścią pisma skarżącego z dnia 30 maja 2018r. (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.), a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie do wyjaśnienia w trybie art. 64 § 2 K.p.a. ww. wątpliwości dotyczących charakteru żądania B.S. zawartego w piśmie z dnia 30 maja 2018r. i w zależności od poczynionych ustaleń nada temu pismu stosowny bieg. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018r. poz. 265). k.ż.