II SA/Łd 934/14

Starszy Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale II – Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zezwolenia na wycięcie drzew postanawia odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. AG II SA/Łd 934/14 U z a s a d n i e n i e W związku ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. w przedmiocie zezwolenia na wycięcie drzew D.N. wystąpiła do tut. Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Skarżąca jest osobą bezrobotną, mąż uzyskuje wynagrodzenie za pracę w kwocie 3500 zł (netto). Skarżąca posiada dwa mieszkania o powierzchni 59 i 36 mkw., garaż (15 mkw.) i działkę leśną (5 ha) i samochód osobowy. Strona oświadczyła również, że nie posiada innego wartościowego majątku ani oszczędności. Skarżąca wskazała, że dochód miesięczny jest w całości przeznaczany na utrzymanie, kredyt bankowy i stałe opłaty, ubezpieczenia, opłaty dzierżawne i podatki, co nie daje możliwości czynienia oszczędności, z których można by ponosić dodatkowe opłaty takie jak koszty sądowe. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Mając na uwadze okoliczności przedstawione przez skarżącą w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach należy stwierdzić, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, a zatem w zakresie częściowym. W tym miejscu należy zauważyć, iż wnioskodawczyni występowała już z żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 12 lutego 2015 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy, które to postanowienie nie zostało przez stronę zakwestionowane. Prawomocność orzeczenia w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy nie wyklucza oczywiście możliwości ponownego ubiegania się przez stronę skarżącą o przyznanie prawa pomocy. Warto jednak wspomnieć, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Referendarz sądowy, rozpoznając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie może zatem odstąpić od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy zawartej we wskazanym wcześniej prawomocnym postanowieniu. Możliwość zmiany bądź uchylenia wspomnianego orzeczenia daje natomiast art. 165 p.p.s.a., jednakże pod warunkiem wykazania, że nastąpiły zmiany okoliczności sprawy. W przypadku wniosku o przyznanie prawa pomocy będą to w szczególności okoliczności wskazujące na pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. Tymczasem w złożonym ponownie wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca nie wskazała na zmianę swojej sytuacji materialnej ani nie wykazała nowych okoliczności faktycznych, które uzasadniałyby zmianę stanowiska co do oceny zdolności płatniczych strony. Występując z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych strona zobowiązana była do wykazania, iż ich poniesienie pociągnęłoby za sobą uszczerbek dla utrzymania skarżącej i jej rodziny. Jednak przedstawione przez stronę informacje, jak już stwierdzono w postanowieniu z dnia 12 lutego 2015 r., nie dają podstaw do twierdzenia, iż skarżącą zaliczyć można do kręgu osób, którym przypisać można jakikolwiek stopień ubóstwa, warunkujący przyznanie prawa pomocy. Przede wszystkim należy zauważyć, iż dochody w rodzinie skarżącej to kwota 3.500 zł, a małżonkowie deklarują posiadanie dwóch mieszkań, garażu, nieruchomości leśnej o powierzchni 5 ha i samochodu osobowego. Sytuacja materialna strony, na ocenę której składa się nie tylko kwota deklarowanych dochodów, ale również składniki majątku, zwłaszcza w postaci nieruchomości, uprawnia do twierdzenia, iż skarżąca może wygospodarować środki na ponoszenie kosztów udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Podnoszona przez wnioskodawczynię okoliczność w postaci obsługi kredytu bankowego nie stanowi natomiast argumentu, który przemawia za uwzględnieniem wniosku. Spłata kredytów nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym raty kredytów, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. post. NSA z dnia 7 lutego 2006 r., I OZ 83/06 czy z dnia 15 czerwca 2012 r., I FZ 189/12). Mając na uwadze powyższe uprawnione jest twierdzenie, że strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym jest w stanie znaleźć pokrycie w dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków niebędących koniecznymi dla utrzymania oraz poczynienie oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. AG