II SA/Łd 954/24

Dnia 16 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw, Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 5 listopada 2024 r. nr SKO.4115.313.2024 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat A. G. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. dc Zaskarżoną do tutejszego sądu decyzją z dnia 5 listopada 2024 r. znak SKO.4115.313.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Głowna o odmowie przyznania zasiłku okresowego. Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia 15 października 2024 r. nr 1093/135/2024 Burmistrz Głowna orzekł o odmowie przyznania S. W. zasiłku okresowego od sierpnia 2024 r. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła S. W.. Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 5 listopada 2024 r. znak SKO.4115.313.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu 26 sierpnia 2024 r. S. W. w organie I instancji złożyła wniosek o pomoc na czas zawieszenia postępowania w sprawie zasiłku stałego. Strona dopisała jednocześnie na wniosku, iż od dnia 28 sierpnia 2024 r. przebywać będzie w szpitalu. W dniu 9 września 2024 r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy, podczas którego strona wyraziła potrzebę otrzymania pomocy m.in w formie zasiłku okresowego. Podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego obecnych było dwóch pracowników socjalnych (na co strona wyraziła zgodę), S. W. oraz jej matka – A. D.. S. W. poinformowała, że pomimo wspólnego zamieszkiwania z wieloletnim przyjacielem P. S. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Z informacji podanych podczas wywiadu środowiskowego wynika, że syn strony – K. W. od maja 2024 r. nie mieszka w domu zajmowanym przez S. W. i P. S.. K. W. utrzymuje kontakt z matką i sporadycznie przebywa w domu strony. Nie pomaga matce finansowo, jednakże opłaca telefon zakupiony na swoje nazwisko, który jest użytkowany przez S. W.. Syn wykupił stronie leki, pomaga jej również usługowo. K. W. był obecny podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego z S. W., jednakże odmówił rozmowy oraz podania aktualnego miejsca przebywania. S. W. podczas wywiadu przekazała do akt sprawy oświadczenie syna. K. W. nie wyraził zgody na przeprowadzenie wywiadu na rzecz matki. Drugi syn strony R. W. nie pomaga finansowo matce i nie utrzymuje z nią kontaktu. Matka S. W. nie pomaga jej finansowo, świadczy pomoc usługową. W dniu 29 lipca 2024 r. matka wraz z siostrą strony wykupiły jej leki za 179,89 zł. Strona wraz z P. S. zajmuje mieszkanie w domu jednorodzinnym, parterowym, który składa się z 2 pokoi, kuchni oraz łazienki. S. W. poinformowała, iż obecnie użytkuje pokój, który wcześniej należał do jej syna. P. S. zajmuje drugi pokój na antresoli, strona ma możliwość korzystania z tego pomieszczenia. Mieszkanie jest w pełni umeblowane, wyposażone w sprzęty codziennego użytku, m.in. lodówkę, tv, pralkę, zmywarkę. Wspólnie zamieszkujący bez ograniczeń korzystają ze wszystkich pomieszczeń oraz użytkują sprzęty gospodarstwa domowego. Ze złożonych oświadczeń wynika, że wszystkie osoby prowadzą osobne gospodarstwa domowe. S. W. poinformowała, że opłat jakie powinna ponosić (za energię ½; woda ½) nie opłaca, bo nie posiada żadnego dochodu. Strona przedstawiła również kserokopie faktury za zużycie wody i odprowadzenie nieczystości w wysokości 226,93 zł z terminem płatności do 4 września 2024 r. S. W. poinformowała, że nie posiada wiedzy czy P. S. wpłacił swoją część należności za opłaty, czy zostały one uregulowane przez właściciela budynku. Dodatkowo strona poinformowała, że właściciel domu przekazał go w użytkowanie nieodpłatnie. Strona nie ma tym samym konieczności dokonywania opłat czynszowych. S. W. powołując się na przepisy o ochronie danych osobowych odmówiła podania danych osobowych właściciela domu. Opłata za telefon, została uregulowana przez syna K. W., jednakże strona nie zna kosztu abonamentu, natomiast syn strony nie podał kwoty jaką ponosi w związku z opłatą telefonu. W trakcie wywiadu środowiskowego strona zgłosiła problemy zdrowotne. Do akt sprawy została dołączona niepełna kserokopia karty informacyjnej z pobytu w WZZOZ Centrum Leczenia Chorób Płuc i Rehabilitacji w Ł. w dniach od 28 sierpnia 2024 r. do 31 sierpnia 2024 r. S. W. przedstawiła faktury potwierdzające zakup leków z dnia 4 lipca 2024 r. w kwocie 179,89 zł, z 29 lipca 2024 r. w wysokości 179,89 zł. Leki za sierpień 2024 r. zostały wykupione przez koleżankę strony, jednakże nie otrzymała jeszcze faktury za ten zakup. S. W. poinformowała, że koleżanka wykupiła leki w ramach pożyczki i zapłaciła za nie 180,00 zł. S. W. z dniem 28 maja 2024 r. utraciła status osoby bezrobotnej, ponieważ przebywała na zwolnieniu przez nieprzerwany okres 90 dni (od 21 luty 2024 r. do 12 lipca 2024 r). Nie pracuje dorywczo, jest współudziałowcem spółki S. Sp. z o.o., natomiast P. S. jest prezesem powyższej spółki. Firma S. Sp. z o.o. od dłuższego czasu jest w stanie uśpienia nie prowadzi żadnej działalności (szykowana do zamknięcia). Strona zaliczona została do osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim na stałe, ze wskazaniem dotyczącym odpowiedniego zatrudnienia jako "otwarty rynek pracy" z ograniczeniami dotyczącymi dźwigania, przebywania na wysokościach oraz pracy przy maszynach w ruchu, natomiast w lipcu 2022 r złożyła do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. kolejny wniosek o podwyższenie stopnia niepełnosprawności. Orzeczeniem [...] z dnia 27 grudnia 2022 r. organ ten orzekł o odmowie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Strona złożyła odwołanie od powyższego orzeczenia do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł., który orzeczeniem [...] z dnia 3 marca 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. S. W. od tegoż orzeczenia złożyła odwołanie do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł.. Postępowanie o wyższy stopień niepełnosprawności jest w toku. Do akt sprawy dołączono postanowienie znak MOPS.PS.46.130.1.2022.KWD o zawieszeniu z urzędu postępowania administracyjnego wszczętego w dniu 28 lipca 2022 r. w sprawie o ustalenie prawa do zasiłku stałego - do dnia dostarczenia prawomocnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W dniu 9 września 2024 r. S. W. do organu I instancji dostarczyła orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 23 sierpnia 2024 r. uznające stronę za całkowicie niezdolną do pracy od 1 marca 2024 r. do 28 lutego 2025 r., jednak organ stwierdził, że przedstawione orzeczenie nie jest orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Organ podkreślił, że organy pomocy społecznej nie wyręczają obywatela z obowiązku utrzymywania się w trudnej życiowo sytuacji, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych. Wedle art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej "potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej". Zasiłek okresowy jest świadczeniem pieniężnym z pomocy społecznej, którego otrzymanie uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego. Zasiłek okresowy sytuowany jest w grupie tzw. świadczeń obligatoryjnych, jednak poza kryterium dochodowym przesłanki uzasadniające jego przyznanie wymienione są w ustawie jedynie przykładowo. Spełnienie warunków do otrzymania zasiłku okresowego obliguje organ do przyznania tego świadczenia, a swoboda organu (uznanie) sprowadza się tylko do ustalenia okresu zasiłkowego i wysokości świadczenia w granicach wyznaczonych ustawą. W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego i zebranych w sprawie dokumentów ustalono, że dochód S. W. za sierpień 2024 r. wyniósł 0,00 zł. Brak dochodu strony, zdaniem organu, wyklucza możliwość samodzielnego gospodarowania i utrzymywania się (zakup leków, poruszania się autem, opłaty związane z utrzymaniem pojazdu, zakup żywności i innych artykułów codziennego użytku). Dodatkowo S. W., jak wynika z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, mieszka wspólnie z P. S. i w sposób nieograniczony korzysta ze wszystkich pomieszczeń i urządzeń. Ponadto, K. W. odmówił podania informacji o aktualnym miejscu przebywania, co nie pozwala na zweryfikowanie informacji o faktycznym wyprowadzeniu się syna. Kolegium nie kwestionuje trudnej sytuacji zdrowotnej strony, jednakże podkreśliło, że podstawowym elementem określającym, iż osoba prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe jest fakt, że posiada ona własne dochody, które pozwalają na swoje utrzymanie. W przedmiotowej sprawie S. W. oświadczyła pod odpowiedzialnością karną, że nie posiada żadnych dochodów. Nie ma zatem możliwości, aby strona mogła zaspokoić swoje podstawowe potrzeby życiowe. Z uwagi na brak współpracy w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, jak również wobec braku możliwości ustalenia faktycznej sytuacji finansowej, dochodowej i majątkowej rodziny strony orzeczono o odmowie przyznania zasiłku okresowego od sierpnia 2024 r. Definicja zawarta w art. 6 pkt 14 ustawy stanowi, że rodzina to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Ponadto, o prowadzeniu jednoosobowego gospodarstwa domowego nie przesądza wyłącznie oświadczenie strony oraz P. S. i K. W., lecz ocena organu i faktycznego związku osób wspólnie zamieszkujących. Przejawem wspólnego gospodarowania jest m.in. możliwość swobodnego i nieograniczonego dostępu do wszystkich pomieszczeń i urządzeń domowych, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Co więcej, w dniu 19 sierpnia 2024 r. S. W., K. W. oraz P. S., złożyli wnioski o bon energetyczny podając wspólny adres tj. ul. [...], na każdym z powyższych wniosków został podany numer konta do przelewu, którego właścicielem jest S. W.. Dodatkowo strona poinformowała organ I instancji, że syn K. W. zgłosił ją do swojego ubezpieczenia zdrowotnego w ZUS. Jednakże zgodnie z art. 67 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych z środków publicznych: "Osoba podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, z wyłączeniem osoby wskazanej w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. ba, ma obowiązek zgłosić do ubezpieczenia zdrowotnego członków rodziny, o których mowa w art 3 ust 2 pkt 5 i 6. Osoby, które nie zgłaszają się do ubezpieczenia zdrowotnego same, informują podmiot właściwy do dokonania zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego o członkach rodziny podlegających zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego, w terminie 7 dni od dnia zaistnienia okoliczności powodujących konieczność dokonania zgłoszenia. Członkowie rodziny uzyskują, prawo do świadczeń opieki zdrowotnej od dnia zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego". Członkiem rodziny zgodnie z art. 5 pkt. j powyższej ustawy jest : (...) wstępny pozostający z ubezpieczonym we wspólnym gospodarstwie domowym. S. W. wskazała co prawda, że syn wyprowadził się z domu w maju 2024 r., jednak organ wobec powyższych faktów powziął wątpliwość co do uznania, że strona nie prowadzi jednoosobowego gospodarstwa domowego, odrębnego od P. S. oraz K. W.. Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji wyjaśnił, dlaczego uznaje oświadczenie strony o prowadzeniu przez nią jednoosobowego gospodarstwa domowego za mało wiarygodne. Szczegółowe i obszerne uzasadnienie zaskarżonej decyzji odzwierciedla prawidłowo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające oraz logiczne i zgodne z doświadczeniem życiowym wnioskowanie. Tym samym została w pełni zrealizowana wyrażona w art. 11 k.p.a. zasada przekonywania. Kolegium podkreśliło, że wspólne zamieszkiwanie i nieograniczone korzystanie przez wszystkich lokatorów z wszystkich pomieszczeń i urządzeń będzie oznaczać wspólne gospodarowanie, natomiast podstawowym elementem wskazującym, iż osoba prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe jest fakt, że posiada ona własne dochody, które pozwalają jej na utrzymanie się. Wszystkie ustalone w sprawie okoliczności oraz fakt znany organom z urzędu, iż stan taki trwa już od wielu lat, świadczą o tym, że S. W. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z P. S. i K. W.. Osoby te uniemożliwiają ustalenie dochodu i sytuacji majątkowej tej trzyosobowej rodziny. Pomoc społeczna spełnia jedynie funkcję subsydiarną, wymagając współdziałania adresata i beneficjenta udzielanej pomocy. Pomoc ta bez względu na jej rodzaj - ma charakter jedynie przejściowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających, w celu pokonania życiowych trudności. Pomoc ta nie może w żadnym wypadku zamieniać się w stałe i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących. Pomoc ta nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń i tym samym wykształcania nieprawidłowych nawyków. Rolą organu pomocy społecznej jest też przeciwdziałanie traktowaniu świadczeń pomocowych, jako oczywistej i bezwarunkowej należności ze strony Państwa czy gminy. Organ zwrócił uwagę, że z akt sprawy nie wynika, aby odwołująca się podejmowała jakieś kroki lub choćby miała zamiar w najbliższym czasie wystąpić o pomoc do swoich dorosłych synów, którzy są zobowiązani do alimentacji. Tymczasem to przede wszystkim na członkach rodziny, w tym dorosłych dzieciach ciąży obowiązek pomagania innym członkom rodziny znajdującym się w trudnej sytuacji. Ten obowiązek jest nie tylko kwestią woli, lecz również prawa. Trudna sytuacja jednego z synów nie wyklucza wystąpienia z roszczeniem alimentacyjnym wobec drugiego. Tym bardziej że jest to osoba, która mieszka z matką, a zatem ma możliwość obserwowania, w jakiej jest ona sytuacji. Kolegium dodało, że w toku całego postępowania organ pierwszej instancji skrupulatnie wypełniał obowiązki wynikające z wyrażonej w art. 10 k.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. Stwierdził, że bezspornie S. W. uczestniczyła w przeprowadzanym wywiadzie środowiskowym, składała oświadczenia, a przede wszystkim wielokrotnie przeglądała akta sprawy i wiedziała, jakie czynności dowodowe przeprowadza w jej sprawie organ i jakie dokumenty gromadzi. Stronie zostały kilkukrotnie udostępnione akta, z których robiła fotokopie. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła S. W.. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania tj.: a) art. 7, 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, czego skutkiem był: - błąd w ustaleniach faktycznych i uznanie, że nie jest osobą niepełnosprawną i całkowicie niezdolną do pracy, - błąd w ustaleniach faktycznych i uznanie, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z P. S. i K. W., podczas gdy oboje prowadzą osobne gospodarstwa domowe, - błąd w ustaleniach faktycznych i uznanie, że zgłoszenie jej do ubezpieczenia społecznego przez syna K. W. wyklucza prowadzenie przeze nią samodzielnie gospodarstwa domowego, - błąd w ustaleniach faktycznych i uznanie, że brak dochodów wyklucza prowadzenie samodzielnie gospodarstwa domowego, 2. naruszenie prawa materialnego tj.: a) art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego niezastosowanie i nieprzyznanie prawa do zasiłku okresowego od sierpnia 2024 r. wobec błędnego uznania, że nie jest osobą samotnie gospodarującą, a ponadto nie znajduje się w szczególnej sytuacji wymienionej w ustawie - tj. że nie jest osobą niepełnosprawną oraz osobą która nie ma możliwości nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego, b) art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że jednym z kryteriów przyznania zasiłku okresowego jest uzyskiwanie dochodu własnego poniżej kryterium dochodowego, a w przypadku braku dochodu, przesłanka przyznania zasiłku nie może zostać uznana za spełnioną, c) art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez stwierdzenie braku współdziałania z pracownikiem socjalnym i braku możliwości ustalenia sytuacji finansowej, dochodowej i majątkowej, d) art. 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy pomoc społeczna jest zobowiązana do wspierania osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Na podstawie powyższych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny nie przejmuje sprawy do jej końcowego załatwienia, ale bada co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Przedmiotowa skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy wniosek w tym przedmiocie został złożony przez organ, a pełnomocnik skarżącej nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Przedmiotem kontroli sądu jest w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 5 listopada 2024 r., którą Kolegium utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Głowna z dnia 15 października 2024 r. odmawiającą przyznania skarżącej zasiłku okresowego od sierpnia 2024 r. Zasadnicza oś sporu między stronami niniejszego postępowania dotyczy zasadności odmowy przyznania skarżącej zasiłku okresowego od sierpnia 2024 r., przy czym zasadniczą przyczyną odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia jest brak współpracy skarżącej z organem pomocowym w zakresie ustalenia jej sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej. Materialnoprawną podstawą wydanej w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 z późn. zm.), dalej "u.p.s.". W pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Celem pomocy społecznej jest wspierania osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.). Przepisy ustawy o pomocy społecznej wprowadzają różne formy pomocy społecznej, a jedną z nich jest zasiłek okresowy, co wynika z art. 38 ust. 1 u.p.s. stanowiącego, iż świadczenie to przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Z kolei zgodnie z art. 38 ust. 2-4 u.p.s. zasiłek okresowy ustala się: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że miesięczna kwota zasiłku nie może być wyższa niż kwota kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 2) w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między: 1) kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby; 2) kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie. Podkreślić w tym miejscu należy, że art. 4 u.p.s. wprowadza zasadę, wedle której osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Co istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, z przepisów u.p.s. wynika także, że brak współdziałania osób korzystających z pomocy może być podstawą weryfikacji decyzji przyznających świadczenia, może też przesądzić o odmowie ich udzielenia. Zgodnie bowiem z art. 11 ust. 2 u.p.s. brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczenia, odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Przepis art. 11 ust. 2 u.p.s. wymienia zatem szereg okoliczności, związanych z brakiem współpracy zainteresowanego z organami pomocy społecznej, a tego typu negatywne zachowania mogą skutkować odmową udzielenia pomocy społecznej. W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że decyzja o przyznaniu zasiłku okresowego jest decyzją związaną, co oznacza, że aby otrzymać świadczenie wnioskodawca musi spełnić warunki przewidziane przepisami ustawy. W takim wypadku organ nie może odmówić przyznania świadczenia. Jeżeli warunki te nie zostaną spełnione obowiązkiem organu jest wydanie decyzji odmownej. W rozpoznawanej sprawie skarżąca jest osobą niepracującą bez dochodu i legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe (postępowanie o wyższy stopień niepełnosprawności toczy się przed sądem pracy). Organy starały się zatem ustalić, czy skarżąca spełnia kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczenia. Z akt sprawy, w tym przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca wspólnie zamieszkuje z wieloletnim przyjacielem P. S., choć jak twierdzi prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Według skarżącej syn K. W. od maja 2024 r. nie mieszka w domu zajmowanym przez S. W. i P. S.. Drugi syn strony R. W. nie pomaga finansowo matce i nie utrzymuje z nią kontaktu. Skarżąca wraz z P. S. zajmuje mieszkanie w domu jednorodzinnym, parterowym, który składa się z 2 pokoi, kuchni oraz łazienki. Mieszkanie jest w pełni umeblowane, wyposażone w sprzęty codziennego użytku, m.in. lodówkę, tv, pralkę, zmywarkę. Wspólnie zamieszkujący bez ograniczeń korzystają ze wszystkich pomieszczeń oraz użytkują sprzęty gospodarstwa domowego. S. W. poinformowała, że połowy opłat za energię i wodę nie opłaca, bowiem nie posiada żadnego dochodu. Właściciel domu przekazał go w użytkowanie nieodpłatnie, zatem strona nie ma obowiązku dokonywania opłat czynszowych. S. W. odmówiła podania danych osobowych właściciela domu oraz miejsca zamieszkania syna K. W.. Rachunki za telefon opłaca jej syn K. W.. Leki wykupuje skarżącej syn, matka, siostra albo koleżanka. Na tle powyższych ustaleń organy powzięły wątpliwość co do oświadczenia skarżącej o prowadzeniu przez nią jednoosobowego gospodarstwa domowego, odrębnego od P. S. oraz K. W.. Ustalenie tego faktu ma w sprawie podstawowe znaczenie, gdyż determinuje sposób obliczania dochodu i wysokość kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania wnioskowanego świadczenia. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 12 lipca 2024 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1044), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 600 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie". Zgodnie natomiast z art. 6 pkt 10 u.p.s. osobą samotnie gospodarującą jest osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe. Natomiast w myśl art. 6 pkt 14 u.p.s. określenia rodzina - oznacza osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku wspólnie gospodarujące i zamieszkujące. Dochodem rodziny zgodnie z art. 6 pkt 4 ustawy jest suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że w orzecznictwie sądowym wskazuje się, iż o prowadzeniu jednoosobowego gospodarstwa domowego nie przesądza wyłącznie oświadczenie strony ubiegającej się o przyznanie pomocy, ale przede wszystkim ocena stanu faktycznego dokonana przez pracownika organu. Dla określenia, czy dana osoba jest osobą samotnie gospodarującą istotne jest więc ustalenie faktycznego związku osób wspólnie zamieszkujących (por. wyrok WSA w Lublinie z 8 stycznia 2025 r., sygn. II SA/Lu 851/24, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, które tutejszy sąd aprobuje, wielokrotnie wyjaśniono, iż faktyczny związek, o jakim mowa w powołanym przepisie, oznacza codzienne współdziałanie osób zmierzające do lepszego zaspokojenia ich potrzeb bytowych, w tym mieszkaniowych, żywnościowych i polegających na zapewnieniu dochodu stanowiącego źródło utrzymania (zarobkowych). Wspólne zamieszkiwanie jest przesłanką uznania za rodzinę osób zamieszkujących ze sobą, jeżeli równocześnie z tym zamieszkiwaniem występuje element wspólnego gospodarowania. Polega ono na dzieleniu lokalu mieszkalnego w sposób pozwalający stwierdzić, że koncentruje się w nim aktywność życiowa osoby zamieszkującej. Wspólne gospodarowanie opiera się zaś na podziale zadań związanych z właściwym prowadzeniem gospodarstwa domowego. Pojęcie wspólnego gospodarowania nie oznacza zatem wyłącznie, przyczyniania się do funkcjonowania wspólnoty poprzez wykonywanie na jej rzecz jakichkolwiek czynności, współdecydowania o przeznaczeniu dochodu rodziny oraz wykonywania czynności związanych z codziennymi zajęciami. Istotną cechą wspólnego gospodarowania jest również pozostawanie na utrzymaniu osoby, z którą takie gospodarstwo się tworzy. Wspólne zamieszkiwanie finansowane z dochodu tylko jednej osoby zawsze będzie oznaczać wspólne gospodarowanie (por. wyrok NSA z 12 lutego 2025 r., sygn. I OSK 650/23, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto, prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego jest możliwe pod warunkiem posiadania stałego dochodu, z którego osoba jest w stanie się utrzymać. W sytuacji braku dochodu miesięcznego - w świetle doświadczenia życiowego - trudno uznać że gospodarstwo prowadzone jest samodzielnie (wyrok WSA w Warszawie z 21 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 2636/21, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przejawem wspólnego gospodarowania jest również możliwość swobodnego i nieograniczonego dostępu do wszystkich pomieszczeń i urządzeń domowych (por. wyrok WSA w Łodzi z 20 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 347/18). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy podzielić należy wątpliwości organu co do oświadczenia skarżącej o prowadzeniu jednoosobowego gospodarstwa domowego. Przede wszystkim, jak sama przyznała podczas wywiadu środowiskowego skarżąca, zamieszkuje ona od wielu lat z P. S., w jednym domu, w którym oboje mają nieograniczony dostęp do wszystkich pomieszczeń i urządzeń. Skarżąca razem z P. S. miała także regulować koszty związane z utrzymaniem mieszkania, czego jednak nie czyni z uwagi na brak dochodu. Tymczasem brak niezależności dochodowej uniemożliwia uznanie danej osoby za prowadzącą osobne gospodarstwo domowe (por. wyrok WSA w Białymstoku z 28 maja 2013 r., sygn. II SA/Bk 146/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wspólne zamieszkiwanie, finansowane z dochodu jednej osoby zawsze będzie oznaczać wspólne gospodarowanie (por. wyrok NSA z 3 listopada 2011 r., sygn. I OSK 1061/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro w trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego we września 2024 r. skarżąca nie zgłaszała problemów z dostępem do wody czy energii elektrycznej, to oznacza, że rachunki są opłacane na bieżąco przez jej współlokatora. Powyższa okoliczność przeczy twierdzeniom skarżącej o prowadzeniu jednoosobowego gospodarstwa domowego. Ponadto, z przedłożonego przez pełnomocnika skarżącej pisma z dnia 9 lipca 2024 r. wynika, że ZUS na wniosek syna skarżącej objął ją jako członka rodziny ubezpieczeniem zdrowotnym. Zgodnie z art. 67 ust. 3a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w przypadku członków rodziny do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym wystarczy zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego przez jedną osobę podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego (...), przy czym zgodnie z art. 5 pkt 3 lit. c tej ustawy członkiem rodziny jest m.in. wstępny pozostający z ubezpieczonym we wspólnym gospodarstwie domowym. Powyższe oznacza, że skarżąca została objęta ubezpieczeniem zdrowotnym jako członek rodziny jej syna, pozostający z ubezpieczonym we wspólnym gospodarstwie domowym. Co więcej, jak wynika z nagłówka powołanego pisma, zostało ono skierowane do syna skarżącej ze wskazaniem adresu, pod którym zamieszkuje skarżąca (ul. [...]). Powyższa okoliczność nie potwierdza argumentacji skarżącej, wedle której syn wyprowadził się z miejsca zamieszkania skarżącej, w maju 2024 r. Organy ustaliły ponadto, że w dniu 19 sierpnia 2024 r. S. W., K. W. oraz P. S., złożyli wnioski o przyznanie bonu energetycznego podając wspólny adres tj. ul. [...]. Okoliczność tę potwierdzają kopie wniosków z dnia 19 sierpnia 2024 r., przedłożone do akt sądowych w uzupełnianiu akt administracyjnych przez MOPS w Głownie. Powyższa okoliczność również przeczy twierdzeniom skarżącej, że jej syn wyprowadził się z zajmowanego przez nią domu, w maju 2024 r. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 23 maja 2024 r. o bonie energetycznym oraz o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia cen energii elektrycznej, gazu ziemnego i ciepła systemowego - wniosek o wypłatę bonu energetycznego zawiera adres miejsca zamieszkania lub pobytu. Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 6 powołanej ustawy oświadczenie o zgodności z prawdą przedstawionych we wniosku informacji składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Wobec powyższych wątpliwości organu w zakresie sytuacji majątkowej i osobistej skarżącej, które podziela także tutejszy sąd, odmowa podania informacji na temat rzeczywistego miejsca pobytu syna skarżącej, świadczy niewątpliwie o spełnieniu przesłanki braku współdziałania z pracownikiem socjalnym, która obwarowana jest sankcją w postaci możliwości odmowy przyznania świadczenia (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 7 lutego 2008 r., sygn. IV SA/Wr 635/07, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Oświadczenie skarżącej co do samodzielnego prowadzenia gospodarstwa domowego jest bowiem w istocie niewiarygodne, a skoro tak, to uznać należy, że organy orzekające nie były w stanie ocenić sytuacji majątkowej, czy też osobistej skarżącej. Tym samym nie miały możliwości zebrania materiału dowodowego, w oparciu o który mogłyby ustalić, czy skarżącej przysługuje wnioskowane świadczenie. W ocenie sądu akta niniejszej sprawy potwierdzają, że organy obu instancji trafnie przyjęły, iż postępowanie skarżącej wypełnia przesłankę braku współdziałania z organem, które jest obowiązkiem osób korzystających z pomocy społecznej (art. 4 u.p.s.), a w świetle brzmienia art. 11 ust. 2 ustawy może stanowić powód wydania decyzji odmownej jako brak współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej strony. Tym samym uznać należy, że zostały spełnione przesłanki wydania decyzji odmownej. Reasumując, zaskarżone do sądu decyzje nie naruszają przepisów obowiązującego prawa materialnego, a w szczególności powoływanych w skardze art. 38 ust. 1 pkt 1, art. 38 ust. 2 pkt 1, art. 11 ust. 2, art. 3 u.p.s. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Wspomniane decyzje nie naruszają także przepisów procesowych, w szczególności powoływanych w skardze art. 7, art. 76 § 1, art. 77, art. 80, art. 107 § 1 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Wbrew zarzutom skargi decyzje wydane zostały w oparciu o poprawnie ustalony stan faktyczny sprawy. Z tych też względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił (pkt 1 wyroku). O kosztach pomocy prawnej, udzielonej skarżącej z urzędu, orzeczono w pkt 2 wyroku na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2024, poz. 763 z późn. zm.). ds