II SAB/Łd 107/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi J.P. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. w przedmiocie wyegzekwowania nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz skarżącego J.P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego od skargi, zaksięgowaną w dniu 31 maja 2021 r., pod poz. [...] 3. przyznać i wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu K. J., prowadzącej Kancelarię Radcy Prawnego w K., przy ul. A 11[...], gmina L. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. dc J.P. zaskarżył bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. (dalej: PINB w P.) w przedmiocie wyegzekwowania nakazu rozbiórki budynku gospodarczego. Skarżący wyjaśnił, że PINB w P., decyzją z [...] r. (nr [...]) nakazał rozebranie budynku gospodarczego postawionego, przez J.P., w P. na działkach nr 939 i 941. Dodał, że postanowieniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z [...] r. (nr [...]) uwzględniono jego skargę na bezczynność PINB w P. i wyznaczono organowi pierwszej instancji dodatkowy termin załatwienia sprawy do 12 kwietnia 2021 r.. Zaznaczył, że nie jest to pierwsze tego typu rozstrzygnięcie organu drugiej instancji, jednak PINB w P. do tej pory nie wyegzekwował rozbiórki. W związku z tym skarżący wniósł o zobowiązanie organu nadzoru budowlanego stopnia podstawowego do podjęcia odpowiednich działań. W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. wniósł o jej odrzucenie, wyjaśniając, że decyzją z [...]r. (nr [...]) nakazano J.P. rozbiórkę budynku gospodarczego, wykonanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, zlokalizowanego na działkach o nr 939 i 941, położonych w P. Wobec niewykonania ww. obowiązku wysłano do zobowiązanego upomnienie z 21 stycznia 2015 r., pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Ponieważ inwestor nie wykonał nakazanych obowiązków, organ nadzoru budowlanego, [...] r., wystawił tytuł wykonawczy nr [...] wraz z klauzulą o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji. Tytuł wykonawczy został doręczony zobowiązanemu 6 lutego 2015 r.. Ostatecznym postanowieniem z [...] r. PINB nałożył na J.P. grzywnę w celu przymuszenia, w wysokości 24.832 zł. Następnie [...] r. PINB wystawił i przesłał tytuły wykonawcze stanowiące podstawę do prowadzenia egzekucji o charakterze pieniężnym do właściwego organu egzekucyjnego, po czym zastosował kolejny środek egzekucyjny, wydając [...] r. postanowienie o zastosowaniu wykonania zastępczego. Dalej organ wskazał, że istnieją trudności ze znalezieniem wykonawcy, który podejmie się rozbiórki przedmiotowego budynku gospodarczego. Zostały rozesłane do okolicznych wykonawców zapytania ofertowe, jednak żaden z wykonawców nie złożył oferty. Na zapytanie ofertowe nie odpowiedział również wykonawca wskazany przez J.P. W dniu 22 kwietnia 2021 r. wysłano zapytania ofertowe do kolejnych wykonawców, z terminem złożenia oferty do 9 czerwca 2021 r.. Skarżący uzupełnił skargę pismem z 3 lipca 2021 r., podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Pełnomocnik skarżącego, w piśmie z 2 listopada 2021 r. także podtrzymał skargę, konkretyzując jej zarzuty, przez naruszenie art. 35, w zw. z art. 36, w zw. z art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 nr 98 poz.1071 ze zm.) Jednocześnie wniósł o: - stwierdzenie, że bezczynność organu ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; - zobowiązanie organu do dokonania w określonym terminie niezbędnej czynności; - orzeczenie organowi grzywny z tytułu bezczynności - przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Pełnomocnik wskazał, m.in, że pomimo wydanej ponad 7 lat temu decyzji nakazującej rozbiórkę budynku gospodarczego budynek ten nadal nie został rozebrany, co oznacza, że organ administracji przez 7 lat nie jest w stanie wyegzekwować wykonania decyzji z dnia [...] r., a podejmowane przez organ czynności były efektem skarg J.P. na bezczynność PINB w P. Skarżący tymczasem oczekuje, iż organ zastosuje się do obowiązujących go przepisów i doprowadzi do wyegzekwowania wykonania decyzji z dnia [...] r. bez dalszej zwłoki. Końcowo wskazał, że [...]WINB w ww. postanowieniu z [...] r. pouczył skarżącego, iż w przypadku niewykonania czynności przez organ stopnia powiatowego w wyznaczonym terminie stronie służy prawo wniesienia skargi do WSA w Łodzi na bezczynność organu, co też strona skarżąca uczyniła. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna. W pierwszym rzędzie wyjaśnić należy, że sprawa niniejsza została rozpoznana przez tutejszy sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a., wedle którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w realiach rozpatrywanej sprawy. Stosownie do treści z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarga J.P. dotyczy bezczynności organu administracji publicznej w zakresie postępowania egzekucyjnego. Procedura egzekwowania obowiązków nałożonych w drodze decyzji administracyjnej unormowana została w przepisach ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.), dalej: u.p.e.a., gdzie w treści art. 1a pkt 13 i art. 5 § 1 pkt 1 wskazano, że podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, nałożonego decyzją administracyjną, jest właściwy do orzekania organ pierwszej instancji. Obok wierzyciela (czyli wymienionego powyżej organu) drugą stroną postępowania egzekucyjnego jest zobowiązany, tj. osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej albo osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 1a pkt 20 u.p.e.a.) - w tym przypadku J.P. Nadto w myśl art. 6 § 1 u.p.e.a. jeżeli zobowiązany uchyla się od wykonania obowiązku wskazanego w decyzji, to wyłącznie wierzyciel może i powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Oznacza to, że wszczęcie egzekucji administracyjnej może nastąpić tylko na wniosek wierzyciela, a jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje on z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego (art. 26 § 1 i 2 u.p.e.a.) . Podkreślić należy, że wierzycielem może być organ, nie może zaś nim być nim ani osoba fizyczna, ani inny podmiot prawa prywatnego. Podmioty prywatne w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym mogą tylko za pośrednictwem wierzyciela wnosić o wszczęcie egzekucji, czy określone jej prowadzenie. Oznacza to, że podmioty, które były stronami postępowania orzekającego (jurysdykcyjnego), a nie są zobowiązane na mocy aktu administracyjnego, nie są stronami postępowania egzekucyjnego. Wskutek tego nie służy im również skarga na bezczynność organu egzekucyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. (por. wyroki NSA z 29 czerwca 2011 r., II OSK 1149/10; z 22 marca 2007, II OSK 1588/06, postanowienie NSA z 15 maja 2014 r., II OSK 3104/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). W ostatnim wymienionym postanowieniu z 15 maja 2014 r. NSA wskazał, że podmioty wymienione w art. 6 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie są stronami postępowania egzekucyjnego i na mocy wymienionego przepisu służy im wyłącznie uprawnienie, w przypadku bezczynności wierzyciela, do wniesienia skargi do organu wyższego stopnia i tylko w tym wąskim zakresie podmioty te uczestniczą w postępowaniu obejmującym bezczynność wierzyciela w podejmowaniu czynności nakierowanych na wyegzekwowanie od zobowiązanego nałożonego tytułem wykonawczym obowiązku. Z uregulowania tego nie można wyprowadzić tezy, iż podmioty zainteresowane przeprowadzeniem egzekucji, w tym te, które brały udział w postępowaniu zakończonym decyzją nakładającą obowiązek mają przymiot strony w postępowaniu egzekucyjnym. Podmioty te nie mają legitymacji do uczestniczenia w postępowaniu egzekucyjnym i zaskarżania wydawanych w nim postanowień, a ich uprawnienia są limitowane treścią art. 6 § 1a u.p.e.a., co determinuje również możliwości składania skarg do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 i 8 p.p.s.a. skarga na bezczynność organu egzekucyjnego (wierzyciela) może dotyczyć pozostawania przez organ egzekucyjny w bezczynności w wydawaniu postanowień, na które służą zażalenia, a zatem podmiotom wymienionym w art. 6 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji może służyć skarga na bezczynność w przypadku nierozpoznania ich skargi przez organ wyższego stopnia bądź nierozpoznanie zażalenia na wydane postanowienie odmawiające uwzględnienie skargi. Sytuacja taka w niniejszej sprawie nie zaistniała, bowiem skarga J.P. na bezczynność PINB w P. została uwzględniona postanowieniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z [...] r., nr [...]. W konsekwencji, w świetle art. 6 § 1a u.p.e.a. niedopuszczalna jest skarga na bezczynność organu egzekucyjnego pierwszej instancji, polegającą na niepodejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, wniesiona na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. przez podmiot, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania przez zobowiązanego obowiązku o charakterze administracyjnym. Powyższego nie zmienia pouczenie zawarte w postanowieniu [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z [...] r.. W myśl art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę postanowieniem, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Z tych też względów sąd, w punkcie pierwszym postanowienia, odrzucił skargę jako niedopuszczalną. Z kolei zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy, o czym orzeczono w punkcie drugim. O kosztach niepłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a., w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 68). is