II SAB/Łd 117/12

Dnia 17 października 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 17 października 2012 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi Z. K. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu Ł. w Ł. w przedmiocie inwentaryzacji budowlanej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skargą z dnia 14 sierpnia 2012r. Z. K. zaskarżył bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu Ł. w Ł. w przedmiocie inwentaryzacji budowlanej szamba wraz z przyłączem kanalizacyjnym. W toku postępowania skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Ze złożonego na urzędowym formularzu oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką i synem. Skarżący posiada mieszkanie o powierzchni 57 m² oraz domek letniskowy w budowie. Rodzina utrzymuje się z dochodów w kwocie 3.477 zł (emerytura i alimenty). Skarżący zadeklarował posiadanie oszczędności w wysokości 9.000 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że córka rozpoczyna studia poza Ł., co powoduje duże wydatki dodatkowe. Skarżący oświadczył również, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem ani radcą prawnym. Postanowieniem z dnia 17 września 2012r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W ocenie Referendarza sądowego wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie bowiem skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwojgiem dzieci, a łączna kwota deklarowanych dochodów w rodzinie to 3.477 zł. Oznacza to, iż dochód przypadający na członka rodziny kształtuje się na poziomie 1.159 zł. Kwota ta w połączeniu z faktem posiadania majątku w postaci nieruchomości nie pozwala na przyjęcie, że skarżącego zaliczyć można do grona osób ubogich, którym przyznać należy prawo pomocy. Nie bez znaczenia jest również fakt, że skarżący posiada oszczędności w wysokości 9.000 zł, która to kwota pozwoli na opłacenie pełnomocnika z wyboru. Ponadto Referendarz sądowy podniósł, iż skarżący w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał w sposób ogólny na ponoszenie wydatków związanych z rozpoczęciem studiów przez córkę poza Ł., natomiast nie wskazał na żadne okoliczności, którym można by przypisać charakter nadzwyczajny. W tej sytuacji jedynie wystąpienie konieczności poniesienia nadzwyczajnych wydatków uzasadniałby możliwość uznania, że kwota 3.477 zł miesięcznych dochodów oraz kwota 9.000 zł oszczędności nie jest kwotą wystarczającą na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 6 października 2012r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia Referendarza sądowego z dnia 17 września 2012r. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podniósł, iż od daty złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy jego sytuacja finansowa uległa zmianie, gdyż od października br. koszty utrzymania córki w wysokości 1.100 zł miesięcznie ponosi solidarnie wraz z byłą żoną po połowie. Dodał, że wysokość alimentów, które otrzymuje na syna wynosi 300 zł. Następnie skarżący podniósł, iż od dnia złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy poniósł wydatki na utrzymanie dzieci w łącznej wysokości ok. 1.891 zł. Ponadto skarżący stwierdził, że jego oszczędności balansują na granicy przyzwoitości i raz wynoszą 9.000 zł, a innym razem 6.000 zł, w zależności od okresowych wpływów i nieoczekiwanych wydatków. Dodał, iż stan konta stara się utrzymywać na poziomie min. 5.000 zł traktując tę sumę jako zabezpieczenie na czarną godzinę. W ocenie skarżącego jego potencjalna majętność, wynikająca z posiadanego domku letniskowego jest iluzoryczna, bowiem nieruchomość ta nie generuje korzyści i dochodów, a wprost przeciwnie jest źródłem wydatków, opłat i podatków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, w skrócie P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiste i obiektywnie niemożliwe. Należy zatem zauważyć, iż stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w związku z tym w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie w zakresie całkowitym. Oznacza to, iż skarżący zobowiązany był do wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Tym czasem przedstawione przez skarżącego informacje o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie dają jednak podstaw do twierdzenia, iż skarżący nie ma środków na opłacenie pełnomocnika z wyboru. Jak wynika formularza PPF dochód w rodzinie skarżącego wynosi 3.477 zł, co w przeliczeniu na jednego członka rodziny daje 1.159 zł. Skarżący dysponuje również znaczną sumą pieniędzy, która jak przyznał sam skarżący, oscyluje między kwotą 6.000 zł, a 9.000 zł oraz jest właścicielem mieszkania i będącego w budowie domku letniskowego. Ponadto, jak wynika z treści sprzeciwu wydatki ponoszone na córkę rozkładają się po połowie na skarżącego i jego byłą żonę. Z powyższego wynika, iż skarżący nie tylko jest w stanie zaspokoić bieżące potrzeby swojej rodziny, ale również jest w stanie poczynić oszczędności, które z powodzeniem pozwolą na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Należy jeszcze raz stanowczo podkreślić, iż prawo pomocy jest bowiem przeznaczone wyłącznie dla osób, które nie mają środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Instytucja przyznania prawa pomocy wprowadzona została do postępowania sądowoadministracyjnego celem umożliwienia obrony swoich praw przed sądem osobom o znikomych dochodach, lub dochodów tych pozbawionym i znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Osoba uzyskująca stały miesięczny dochód, a ponadto posiadająca oszczędności pieniężne nie może być w żadnym przypadku za taką osobę uznana (por. postanowienie NSA z dnia 27 września 2011r., sygn. akt I OZ 724/11 oraz z dnia 18 marca 2011r., sygn. akt I OZ 162/11 – dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 260 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. a.tp.