II SAB/Łd 126/17

Dnia 27 lipca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, Sędzia NSA Anna Stępień, , Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2017 roku sprawy ze skargi K. K. na bezczynność Nadleśniczego Nadleśnictwa S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że bezczynność Nadleśniczego Nadleśnictwa S. miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; 2. umarza postępowanie w pozostałej części; 3. zasądza od Nadleśniczego Nadleśnictwa S. na rzecz skarżącego K.K. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. AC Pismem z dnia 29 kwietnia 2017 r. K. K. reprezentowany przez r.pr. A. K., zaskarżył bezczynność Nadleśniczego Nadleśnictwa S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W motywach skargi skarżący wyjaśnił, że wnioskiem z dnia [...] wystąpił do organu o udostępnienie, w formie elektronicznej, informacji publicznej w zakresie ilości wniosków o dostęp do informacji publicznej skierowanych do Nadleśnictwa S. w poszczególnych latach w okresie [...]. W ocenie skarżącego oczekiwane dane miały publiczny charakter. Autor skargi napisał, że do dnia wniesienia skargi wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie został rozpatrzony. Opierając się na powyższych zarzutach skarżący wniósł o: 1) nakazanie organowi udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej; 2) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, chociaż nie miała ona charakteru rażącego naruszenia prawa; 3) przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów; 4) o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych. Odpowiadając na skargę Nadleśniczy Nadleśnictwa S. wniósł o umorzenie postępowania w części objętej punktem 2 skargi z uwagi na jego bezprzedmiotowość oraz oddalenie skargi w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu stanowiska organ napisał, że w dniu [...] w odpowiedzi na wniosek skarżącego, przesłał drogą elektroniczną wnioskowane zestawienie wniosków o udzielenie informacji publicznej, jakie wpłynęły do Nadleśnictwa w latach [...] Jednakże w wyniku błędu, spostrzeżonego w dniu złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi za pośrednictwem organu, odpowiedź została przesłana na niewłaściwy adres poczty elektronicznej skarżącego. W dniu [...] organ ponownie udostępnił wnioskowaną informację w formie wiadomości e-mail, co potwierdza dokument załączony do skargi. Nadto organ nadmienił, iż w dniu [...] skarżący potwierdził drogą elektroniczną otrzymanie żądanej informacji. W ocenie organu nie można mówić o bezczynności Nadleśnictwa, które niezwłocznie odpowiedziało na wniosek skarżącego. Fakt, że informacja została przesłana na błędny adres było oczywistą omyłką, ale nie stanowiło o bezczynności organu. Pismem z dnia 15 czerwca 2017 r. skarżący potwierdził, że bezczynność organu ustała i cofnął skargę w zakresie wniosku o nakazanie udostępnienia żądanej informacji oraz wniosku o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Podtrzymał jednak skargę w zakresie stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności, chociaż nie miała ona charakteru rażącego naruszenia prawa oraz wniosku o zasądzenie kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność i na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Powyższe determinuje zakres kontroli Sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. W myśl bowiem art. 149 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.) i może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Skarga w sprawie niniejszej opiewa na zarzut bezczynności organu – Nadleśniczego Nadleśnictwa S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, o którą wnioskiem z dnia [...] wystąpił skarżący. Wobec tego, iż obowiązek organu do udostępnienia informacji publicznej, jak i to, że wnioskowane przez skarżącego dane stanowią taką informację, nie są sporne w sprawie, przystąpić należy do oceny, czy Nadleśniczy Nadleśnictwa S. - jako podmiot zobowiązany do udzielenia informacji - pozostaje w bezczynności. Załatwienie żądania objętego powyższym wnioskiem winno było wszak nastąpić na zasadach i w trybie określonym w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (DZ. U. z 2016 r., poz.. 1764 z późn. zm., dalej jako: "u.d.i.p."), czyli poprzez czynność materialno - techniczną polegającą na udostępnieniu żądanej informacji (art. 10 i 13 u.d.i.p.), ewentualnie poinformowanie, że żądanie nie dotyczy informacji publicznej lub wydanie decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej lub decyzji o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej (art. 16 u.d.i.p.). Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do załatwienia sprawy. Innymi słowy, celem skargi na bezczynność jest zobligowanie organu do wydania aktu lub dokonania wynikającej z przepisów prawa czynności w sprawie wszczętej żądaniem strony. Badając zasadność skargi na bezczynność Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia. Wyjaśnić także należy, iż bezczynność organu na gruncie u.d.i.p. polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno - technicznej, czyli do udostępnienia informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje, nie wydaje także decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, ani na piśmie nie udziela odpowiedzi, że żądanej informacji publicznej nie posiada. Lektura skargi pozwala odnotować, iż K. K. w dniu 30 grudnia 2016 r. zwrócił się do organu z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. Z akt sprawy wynika także, że Nadleśniczy Nadleśnictwa S. w dniu [...] udzielił stronie wnioskowanej informacji, przesyłając ją jednak na niewłaściwy adres poczty elektronicznej skarżącego. Dostrzec należy, że organ w udzielonej w sprawie odpowiedzi na skargę podjął próbę usprawiedliwienia opóźnienia wskazując, iż stwierdziwszy swój błąd w dniu [...] ponownie przesłał, na właściwy adres poczty elektronicznej skarżącego, odpowiedź na wniosek K. K. o udostępnieniu informacji publicznej wraz z zestawieniem wniosków o takiej samej treści, jak odpowiedź wysłana w dniu [...] wskazując, iż nie pozostawał w bezczynności. Odnosząc się do tej kwestii Sąd nie podzielił argumentacji organu albowiem wszelkie skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (vide wyrok NSA z dnia 17 lutego 2017 r., I OSK 1876/15, LEX nr 2260667). Bezczynności organu nie może usprawiedliwiać fakt, iż pozostawał on w błędnym przekonaniu o skuteczności pierwotnego doręczenia odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. W związku z powyższym należało przyjąć, że organ do dnia wniesienia skargi tj. 4 maja 2017 r. pozostawał w bezczynności w zakresie udostępnienia informacji zawnioskowanych przez skarżącego. Chociaż podmiot zobowiązany stan ten usunął przesyłając ponownie skarżącemu odpowiedź na prawidłowy adres e-mail strony w dniu 4 maja 2017 r., to jednak wbrew stanowisku organu, do chwili przesłania odpowiedzi na właściwy adres strony, był on bezczynny. Nadto likwidacja stanu bezczynności po wniesieniu skargi na bezczynność, nie zwalnia Sądu z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie oceny, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przystępując zatem do oceny, czy bezczynność organu miała charakter rażący, zdefiniować pojęcie "rażącego naruszenia prawa". Zdaniem składu orzekającego, rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W orzecznictwie akcentuje się, iż rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi więc być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni przywołane poglądy, czyniąc je własnym stanowiskiem w sprawie (por. np. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., II OSK 468/13 oraz wyroki WSA: we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., II SAB/Wr 14/14; w Poznaniu z dnia 11 października 2013 r., II SAB/Po 69/13; w Szczecinie z dnia 16 maja 2013 r., II SAB/Sz 34/13 i inne, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Poddając analizie uchybienie terminowi udostępnienia informacji publicznej należało wziąć pod uwagę fakt, iż działanie organu nie było zamierzone, ani też nie miało na celu utrudnienia skarżącemu dostępu do informacji publicznej. Nie bez znaczenia było również, iż po doręczeniu skargi, a co za tym idzie po powzięciu informacji o błędnym pierwotnym przesłaniu żądanej przez stronę informacji, organ niezwłocznie ponownie uczynił zadość swojemu obowiązkowi. Dodatkowo wskazać należy, że sam skarżący nie domagał się kwalifikowania bezczynności organu jako rażącej. Wobec tego Sąd stwierdził, iż bezczynność Nadleśniczego Nadleśnictwa Skierniewice nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W piśmie z dnia 15 czerwca 2017 r. skarżący cofnął skargę w zakresie zobowiązania organu do udzielenia informacji publicznej oraz w zakresie przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a. Stwierdzenie takie przesądza o konieczności umorzenia postępowania we wskazanym zakresie na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 w zw. z art. 60 p.p.s.a. jako bezprzedmiotowe, o czym Sąd orzekł w pkt 2 wyroku. O kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej ich zwrot w kwocie równej należnemu wpisowi sądowemu (100,-zł.), wynagrodzeniu pełnomocnika, będącego radcą prawnym ustalonemu w oparciu o treść § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015r., poz. 1804) na kwotę 480,-zł. AC