II SAB/Łd 128/14

Dnia 17 października 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. p.o. asystenta sędziego Dominika Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2014 roku sprawy ze skargi W. J. na bezczynność Rady Powiatu [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Rady Powiatu [...] na rzecz skarżącego W. J. kwotę 196,95 (słownie: sto dziewięćdziesiąt sześć 95/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. LS W dniu 5 sierpnia 2014 r. W. J. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Rady Powiatu [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w związku z wnioskiem z dnia 28 stycznia 2014 r. i wniósł o zobowiązanie organu do podjęcia czynności w terminie przewidzianym w ustawie o dostępie do informacji publicznej oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego. Jak wynika z motywów skargi, skarżący w dniu 28 stycznia 2014 r. wystąpił do Rady Powiatu [...] o udostępnienie informacji publicznej w postaci kopii pisma z dnia 31 maja 2013 r. skierowanego przez S. M. i U. Z. do wiadomości Rady Powiatu [...], którego adresatem był J. W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł.. Pismem z dnia 10 lutego 2014 r. Przewodniczący Rady Powiatu w [...] odpowiedział skarżącemu, że żądane pismo nie stanowi informacji publicznej t.j. nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 1 i art. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, lecz dokumentem prywatnym. Z powyższym twierdzeniem nie zgodził się skarżący, albowiem Rada Powiatu [...] udostępniła tę samą kopię żądanej przez skarżącego informacji innej osobie prywatnej, w której przypadku to samo pismo stanowiło jednak informację publiczną (vide: pismo Przewodniczącego Rady Powiatu w B. z dnia 11 kwietnia 2014 r. o znaku: [...]). Sprzeczna interpretacja prawa przez Radę Powiatu [...] w przedmiocie udostępnienia kopii tego samego pisma jest niedopuszczalna dla obywateli tego samego państwa prawa, w którym obowiązuje jedna ustawa o dostępie do informacji publicznej i jedna Konstytucja, gwarantująca obywatelom równość. Odpowiadając na skargę Rada Powiatu [...] poinformowała, że w dniu 11 lutego 2014 r. W. J. otrzymał odpowiedź na swój wniosek z dnia 28 stycznia 2014 r., w którym został poinformowany, iż pismo, o udostępnienie którego wnioskuje, nie stanowi informacji publicznej, nie można więc zgodzić się z zarzutem bezczynności organu. Pismem z dnia 19 sierpnia 2014 r. przekazano W. J. kopię pisma z dnia 31 maja 2013 r. skierowanego do wiadomości Rady Powiatu w B., którego adresatem był Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł.. Na rozprawie w dniu 17 października 2014 r. skarżący wniósł o umorzenie postępowania sądowego z uwagi na fakt, że organ po wniesieniu skargi na bezczynność udostępnił wnioskowaną informację publiczną oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania w tym kosztów dojazdu na rozprawę w wysokości 96,95 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. obejmuje ona również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych. W rozumieniu art. 149 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (§ 2). Z powyższego unormowania wynika zatem, że istota skargi na bezczynność polega na tym, że sąd, uwzględniając taką skargę, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Postępowanie wywołane skargą na bezczynność organu ograniczone jest do badania przez sąd, czy organ miał wynikający z prawa obowiązek udostępnienia informacji publicznej i czy dokonał tego w terminie określonym w art. 13 ustawy z dnia 6 września 2011 r. o udostępnieniu informacji publicznej (j.t. Dz.U. z 2014 r., poz. 782) – dalej w skrócie "u.d.i.p.". Konieczne jest także ustalenie, czy po wytoczeniu skargi nie zaszły przesłanki obligujące do umorzenia postępowania sądowego stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W orzecznictwie oraz doktrynie przyjmuje się, że postępowanie staje się bezprzedmiotowe i przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności (vide: uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, publ. ONSAiWSA 2009/4/63, postanowienie NSA z dnia 23 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 646/10 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z taką sytuacją mamy niewątpliwie do czynienia w niniejszej sprawie. Okolicznością niekwestionowaną przez stronę skarżącą jest, iż na jej wniosek z dnia 28 stycznia 2014 r. Rada Powiatu [...] udzieliła odpowiedzi pismem z dnia 19 sierpnia 2014 r. Wprawdzie termin do udzielenia odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej wynikający z ustawy o dostępie do informacji publicznej upłynął przed złożeniem skargi i jej wpływem do organu, to sądy administracyjne orzekają biorąc pod uwagę stan faktyczny w czasie wydania orzeczenia sądowego. Jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wydał akt lub dokonał czynności, chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów, oznacza to, że organ nie pozostaje w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi. W takiej sytuacji zobowiązanie organu do podjęcia określonych czynności, w tym wypadku do udzielenia żądanej przez stronę skarżącą informacji publicznej byłoby bezprzedmiotowe. Usunięcie stanu bezczynności w toku postępowania sądowego nie zwalnia sądu z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie oceny, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd nadal zobligowany jest także do rozważenia ewentualnej zasadności wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a. Przystępując w następnej kolejności do oceny, czy bezczynność organu miała charakter rażący, podjąć należy próbę zdefiniowania pojęcia "rażącego naruszenia prawa". Zdaniem składu orzekającego rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W orzecznictwie, które skład orzekający w pełni podziela akcentuje się, iż rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi więc być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 468/13, wyroki WSA: we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SAB/Wr 14/14; w Poznaniu z dnia 11 października 2013 r. sygn. akt II SAB/Po 69/13; w Szczecinie z dnia 16 maja 2013 r. sygn. akt II SAB/Sz 34/13 i inne; wszystkie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem - orzeczenia.nsa.gov.pl). Ocena, czy w stanie faktycznym niniejszej sprawy mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa, powinna być dokonana w kontekście regulacji art. 13 u.d.i.p., który to przepis zobowiązuje organ do udostępniania informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Podkreślić należy, że po pierwsze organ ma obowiązek udzielić informacji publicznej bez zbędnej zwłoki, czyli bez niepotrzebnego opóźnienia. I po drugie, udostępnienie informacji publicznej nie powinno trwać dłużej niż 14 dni. W tej sprawie skarżący wniosek o udostępnienie informacji publicznej skierował do organu dnia 28 stycznia 2014 r. W dniu 10 lutego 2014 r. organ poinformował skarżącego, że żądane pismo nie stanowi informacji publicznej, nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p., lecz dokumentem prywatnym, natomiast po wniesieniu skargi, organ w trybie autokontroli pismem z dnia 19 sierpnia 2014 r. udostępnił skarżącemu żądaną informację publiczną. Z powyższego wynika, że udostępnienie informacji publicznej po prawie ośmiu miesiącach od dnia złożenia wniosku wynikało z błędnej kwalifikacji żądanej przez skarżącego informacji, jako nie posiadającej waloru informacji publicznej. W sytuacji, gdy żądana informacja nie ma waloru informacji publicznej, organ do którego skierowano wniosek, winien pisemnie poinformować wnioskodawcę, że sprawa nie dotyczy informacji publicznej. Tak też uczynił organ będąc jednak w błędnym przekonaniu, że informacja, o którą wnioskuje W. J. nie jest informacją publiczną. Zaniechanie udzielenia żądanej informacji nie miało więc znamion celowości i było konsekwencją wadliwej interpretacji prawa. Wniesienie skargi wskazało na błędną kwalifikację pisma przez organ, który w ramach autokontroli udzielił żądanej informacji w dniu 19 sierpnia 2014 r. Z zestawienia dat wynika, że wniosek skarżącego został załatwiony po prawie 8 miesiącach, jednakże uwzględniając przyczyny takiego stanu rzeczy, skład orzekający uznał, że nawet ponad 8 – miesięczna zwłoka w rozpatrzeniu wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, nie przybrała postaci rażącego naruszenia prawa. W tej sytuacji sąd nie znalazł również podstaw do nałożenia na organ grzywny w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a. Z tych wszystkich powodów sąd orzekł w punkcie pierwszym wyroku o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do udzielenia informacji publicznej w oparciu o treść art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W punkcie drugim wyroku sąd stwierdzając, iż bezczynność nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, orzekł na mocy art. 149 § 1 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono w punkcie trzecim wyroku na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 54 § 3 p.p.s.a., stosowanego per analogiam, zasądzając kwotę równą uiszczonemu wpisowi sądowemu i kosztom dojazdu na rozprawę. a.tp.