II SAB/Łd 164/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Zbrojewski, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi J. F. na bezczynność Przewodniczącego Samorządu Studentów A. w P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Przewodniczącego Samorządu Studentów A. w P. do rozpatrzenia wniosku skarżącego J.F. z dnia 18 listopada 2024 r. w terminie 14 dni od doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; 2. stwierdza, że bezczynność Przewodniczącego Samorządu Studentów A. w P. miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; 3. zasądza od Przewodniczącego Samorządu Studentów A. w P. na rzecz skarżącego J.F. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. J.F. zaskarżył bezczynność Przewodniczącego Samorządu Studentów A. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W skardze zarzucił naruszenie: - art. 19 ust 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji; - art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek; - art. 10 ust. 1, w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji. Wobec powyższego wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wyjaśnił, że 18 listopada 2024 r., za pośrednictwem poczty elektronicznej wniósł o udostępnienie w formie elektronicznej skanu budżetu wydarzenia "Juwenalia A. 2024" zawierającego podpis Organizatora wydarzenia, J.M. Rektora A. oraz Kwestora A., a także o udostępnienie w formie elektronicznej informacji dotyczącej zakresu kompetencji zespołu ds. Dokumentacji działającego w ramach struktur Samorządu Studenckiego A.. Jako sposób i formę udostępnienia wnioskowanych informacji wskazał adres mailowy. Organ nie odpowiedział na wniosek. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając, że wniosek z 18 listopada 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, dotyczył kosztorysu juwenaliów A. oraz informacji dotyczącej prac zespołu ds. dokumentacji. Kosztorys juwenaliów A. został już raz przesłany wnioskodawcy na jego wcześniejszy wniosek. Ponowną prośbę organ przeoczył podobnie jak informacje o zespole ds. dokumentacji co jest wynikiem niezawinionego błędu, wynikającego z konieczności odpowiedzi na kilka wniosków o udostępnienie informacji. W piśmie datowanym na 14 marca 2025 r. skarżący wyjaśnił m.in., że organ w odpowiedzi na skargę wskazał błędny zakres wnioskowanej informacji publicznej, który obejmował budżet (nie kosztorys) juwenaliów A. oraz informację dotyczącą prac zespołu ds. dokumentacji", a organ nie odpowiedział na wniosek z 18 listopada 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – p.p.s.a.), kontrola - o której mowa powyżej - obejmuje m.in. orzekanie w sprawie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Jak wynika zaś z art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Do takich zaś spraw należy niewątpliwie postępowanie prowadzone w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Właściwość sądów administracyjnych w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej wynika z przepisu art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 – u.d.i.p.), stanowiącego, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia przede wszystkim w sytuacji, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie i mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył postępowania wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. W przypadku skierowania do podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej pisemnego wniosku o udostępnienie informacji publicznej, można wyróżnić, w zależności od okoliczności faktycznych i prawnych, następujące działania podmiotu, do którego wniosek taki został skierowany. Podmiot ten może: 1) udostępnić informację publiczną, gdy jest jej dysponentem, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość jej udostępnienia; podmiot dokonuje tego w formie czynności materialno-technicznej (pisemnej odpowiedzi); 2) poinformować wnioskodawcę, że jego wniosek nie znajduje podstawy w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż żądanie nie dotyczy informacji mających charakter informacji publicznej lub też wskazać, że podmiot nie jest dysponentem informacji, o których udostępnienie wnioskodawca się zwrócił (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.), bądź też poinformować wnioskodawcę, że w sprawie obowiązuje inny tryb udostępnienia żądanej przez niego informacji (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.); 3) odmówić udostępnienia informacji publicznej lub umorzyć postępowanie w sytuacji wskazanej w art. 14 ust. 2 u.d.i.p., stosownie do treści art. 16 u.d.i.p., czego dokonuje się w formie decyzji administracyjnej; 4) odmówić udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez wnioskodawcę warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej powinien dokonać powyższych działań w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkami wynikającymi z ustawy (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Z kolei w myśl art. 13 ust. 2 u.d.i.p. jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1 u.d.i.p., podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (por. wyrok NSA z 21 lutego 2023 r., III OSK 7187/21). W analizowanej sprawie skarżący domagał się udostępnienia informacji w trybie u.d.i.p., która reguluje zarówno zakres podmiotowy, jak i przedmiotowy stosowania ustawy oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej, przewidując różne sposoby udostępniania informacji publicznych. Jednym z nich, zgodnie z art. 10 u.d.i.p. jest udostępnianie informacji publicznej na wniosek. Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Bezspornie Przewodniczący Samorządu Studentów A. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. A. jest uczelnią publiczną, finansowaną ze środków publicznych, o czym stanowią art. 366 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 365 ustawy z 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Z kolei na mocy art. 110 ust. 1 - 5 ustawy – Prawo szkolnictwie wyższym studenci w uczelni tworzą samorząd studencki. Samorząd studencki działa natomiast przez swoje organy, w tym przewodniczącego i organ uchwałodawczy i decyduje w sprawach rozdziału środków finansowych przeznaczonych przez uczelnię na sprawy studenckie (por. wyrok WSA w Łodzi z 3 października 2024 r., II SAB/Łd 94/24). Nadto stosownie do treści art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. precyzuje pojęcie informacji publicznej, przedstawiając przykładowy katalog danych mających walor informacji publicznej. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się szerokie rozumienie pojęcia informacji publicznej, co podyktowane jest transparentnością życia publicznego i zwiększaniem świadomości prawnej społeczeństwa. Podkreślić jednak należy, że informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Zatem informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, jak również wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa, o ile odnosi się do faktów (zob. wyrok WSA w Białymstoku z 28 września 2022 r., II SAB/Bk 73/22). Wobec tego należy stwierdzić, że żądane przez skarżącego informacje stanowią informację publiczną, podlegającą udostępnieniu w trybie u.d.i.p., co w sprawie nie jest kwestionowane. Jeśli chodzi o prośbę o udostępnienia skanu budżetu sąd wyjaśnia, że znajdujący się w aktach sądowych, nadesłany przez organ przy piśmie z 23 grudnia 2024 r. dokument zatytułowany "Kosztorys wydarzenia Juwenalia A." podpisany przez Rektora A. oraz Kwestora A. spełnia wymagania stawiane przez skarżącego "budżetowi", w przedmiotowym wniosku o udzielenie informacji publicznej. Budżet wydarzenia to nic innego jak plan dochodów (wpływów) i wydatków. Kosztorys jak słusznie zauważył skarżący ogranicza się zaś jedynie do planowanych kosztów wydarzenia. Znajdujący się w aktach dokument, w ocenie sądu spełnia kryteria budżetu, zawiera bowiem zarówno zestawienie wpływów jak i wydatków, związanych z ww. wydarzeniem. Pomimo tego skarga w tym zakresie okazała się zasadna, ponieważ w aktach sprawy brak jest dokumentu, z którego wynikałoby, że skarżący otrzymał drogą elektroniczną skan tego dokumentu, bądź dokument ten został w jakikolwiek sposób udostępniony skarżącemu. Stosownie do art. 14 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Podobnie brak jest w aktach sprawy dokumentu potwierdzającego załatwienie wniosku skarżącego, obejmującego swym zakresem udostępnienie w formie elektronicznej informacji dotyczącej zakresu kompetencji zespołu ds. Dokumentacji działającego w ramach struktur Samorządu Studenckiego A.. Podsumowując, dotychczasowy brak udostępnienia informacji publicznej i brak rozstrzygnięć procesowych w zakresie przedmiotowego wniosku powoduje, że organ pozostaje w bezczynności. W sytuacji, gdy wniosek o udostępnienie informacji publicznej został skierowany do podmiotu obowiązanego do uczynienia zadość temu obowiązkowi, zaś objęta żądaniem informacja stanowi informację publiczną, wniosek skarżącego powinien zostać załatwiony w trybie uregulowanym przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej, co do zasady poprzez udzielenie żądanej informacji, chyba że zachodzą przesłanki przesądzające o ograniczeniu prawa dostępu do wnioskowanej informacji publicznej. Odnosząc się do wskazywanego w odpowiedzi na skargę ewentualnego nadużycia przez skarżącego prawa do informacji publicznej sąd wskazuje, że nie stanowiło ono podstawy negatywnego rozpoznania wniosku skarżącego. Sąd ponadto wyjaśnia, że takiej przesłanki odmowy udostępnienia informacji publicznej nie zna ustawa o dostępie do informacji publicznej. Dlatego też ewentualne powołanie się na nadużycie prawa do informacji musi być zastrzeżone wyłącznie do przypadków skrajnych, w których wnioskodawca wykazuje się dużą dozą złej woli, a ilość i zakres objętych wnioskami informacji może utrudnić normalne funkcjonowanie i wypełnianie swoich ustawowych kompetencji przez organ administracji publicznej. Z tego względu orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku, zobowiązując organ do rozpoznania wniosku skarżącego, według powyższych reguł - w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt drugi wyroku). Zwłoka organu w prawidłowym załatwieniu sprawy nie wynikała z lekceważenia obowiązków nałożonych na organ przepisami u.d.i.p. i dążenia do ograniczenia prawa strony do dostępu do informacji. Świadczą o tym wyjaśnienia organu zawarte w odpowiedzi na skargę. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu od skargi.