II SAB/Łd 203/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. G. na bezczynność [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji nakładającej obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego p o s t a n a w i a: przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia połowy wpisu sądowego od skargi, w pozostałym zakresie wniosek oddalić. a.bł. Pismem z dnia 23 listopada 2014 r. T. G. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji nakładającej obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego. Do skargi załączył formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w którym wskazał, że ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Zamieszkuje wspólnie z rodzicami w domu o powierzchni 120 m2. Jest właścicielem użytków rolnych o powierzchni 1,9192 ha (1,3011 ha przeliczeniowego). Skarżący wskazał, że nie posiada zasobów pieniężnych takich jak oszczędności, papiery wartościowe ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Jako dochód podał wynagrodzenie z umowy u pracę, które w okresie ostatnich trzech miesięcy stanowi średnio kwota 2.860,54 zł brutto (2.073,58 zł netto). Dodatkowo T. G. oświadczył, że pracuje w systemie zmianowym. Podał, że opłaca alimenty na rzecz dwóch córek w łącznej kwocie 860 zł miesięcznie i ponosi zwiększone wydatki związane z kosztami dojazdu do pracy (62 km) i utrzymaniem samochodu. Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2015 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał T. G. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia połowy wpisu sądowego od skargi i oddalił wniosek w pozostałym zakresie. Pismem z dnia 28 stycznia 2015 r. T. G. złożył sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie zaś do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przywołane wyżej przepisy stanowią odstępstwo od ogólnej zasady określonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Strona skarżąca jest zatem zobowiązana ponosić koszty postępowania sądowego toczącego się z jej inicjatywy. Konstytucyjne prawo dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów sądowych nie stanowi ograniczenia prawa do sądu. Art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, iż każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Dlatego tylko w sytuacjach wyjątkowych dopuszczalne jest przerzucanie ciężaru ponoszenia opłat sądowych na budżet państwa. Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji prawa pomocy jest bowiem zapewnienie realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi formę dofinansowania z budżetu państwa i winno ograniczać się do sytuacji, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, nieposiadającym majątku, bez stałego źródła dochodu, które nie są w stanie wygospodarować jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów postępowania. Należy zaznaczyć, że obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Sąd rozpoznający wniosek nie prowadzi postępowania dowodowego w tym zakresie. Wnioskodawca winien uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki stanowiące podstawę do uwzględnienia jego wniosku. Na podstawie przedstawionych w niniejszej sprawie danych o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i wydatkach Sąd doszedł do wniosku, że uzasadnione jest przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 50 złotych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że T. G. jest współwłaścicielem domu jednorodzinnego o powierzchni 120 m2 oraz użytków rolnych o powierzchni 1,91 ha (1,3 ha przeliczeniowego), osiąga comiesięczny dochód z tytułu umowy o pracę, który średnio za trzy miesiące wyniósł 2.073,58 zł netto. Z posiadanych dochodów wnioskodawca opłaca alimenty w wysokości 860 zł miesięcznie oraz ponosi stałe wydatki związane z kosztami dojazdu do pracy i utrzymaniem samochodu. Biorąc pod uwagę powyższe sąd stwierdził, że skarżący jest w stanie w pewnym zakresie wygospodarować środki na poniesienie kosztów postępowania Nie znajduje się bowiem w szczególnej sytuacji uzasadniającej całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Mimo, iż po uwzględnieniu koniecznych wydatków środki pieniężne, którymi dysponuje, nie są wysokie, to nie można uznać, że nie posiada jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów związanych z postępowaniem przed sądem administracyjnym. W tym miejscu należy podkreślić, że w orzecznictwie przyjmuje się, że wnioskujący o przyznanie prawa pomocy powinien w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania własnego oraz rodziny. Przez wydatki utrzymania koniecznego należy rozumieć wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, takich jak żywność, mieszkanie, odzież i niezbędne opłaty. Dopiero, jeśli poczynienie oszczędności na wydatki związane z kosztami prowadzenia sprawy mogłoby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu skarżącego i jego rodziny wówczas otwiera się możliwość domagania się pomocy od państwa (por. postanowienia NSA: z dnia 19 października 2011 r. w sprawie o sygn. akt II OZ 971/11, z dnia 16 stycznia 2012 r. w sprawie o sygn. akt II FZ 826/11, z dnia 22 marca 2012 r. w sprawie o sygn. akt II GZ 98/12, dostępne w CBOSA pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem, jeśli T. G. posiada stały miesięczny dochód oraz majątek nieruchomy, winien partycypować w kosztach postępowania. Bez wątpienia skarżący jest w stanie wygospodarować środki na pokrycie kosztów postępowania bez uszczerbku dla własnego koniecznego utrzymania. Analiza sytuacji materialnej i osobistej skarżącego prowadzi do wniosku, ze uiszczenie kwoty 50 zł w zestawieniu z wysokością osiąganych dochodów oraz koniecznych wydatków nie spowoduje uszczerbku w środkach koniecznych dla utrzymania skarżącego. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 i § 4 i art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu. a.bł.