II SAB/Łd 30/18

Dnia 18 lipca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2018 roku sprawy ze skargi A. N. na bezczynność Prokuratora Rejonowego dla Ł. – Ś. w Ł. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 2 stycznia 2018 roku; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; 3. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat A. Ś., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A, kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. a.bł. A. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Prokuratora Rejonowego dla Ł. – Ś. w Ł. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej wskazania, w ilu sprawach, które toczyły się w Prokuraturze Rejonowej Ł.-Ś. na przestrzeni od 2003 r. do 2017 r. wydawał opinie biegły prof. W. G. i w czyim imieniu były one wydawane (Uniwersytetu, Uczelni, w imieniu własnym). W treści skargi skarżący wyjaśnił, że w dniu 2 stycznia 2018 r. zwrócił się do organu o udzielenie powyższej informacji publicznej, której do dnia składania skargi nie uzyskał. Skarżący wniósł ponadto o ustanowienie pełnomocnika z urzędu oraz zwolnienie w całości z kosztów sądowych, wskazując na brak środków pieniężnych i fakt pozbawienia wolności. Do skargi skarżący załączył wniosek z dnia 2 stycznia 2018 r. o udostępnienie wskazanej informacji. W odpowiedzi na skargę Prokurator Rejonowy dla Ł. – Ś. w Ł. wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że w dniu 9 stycznia 2018 r. A. N. przesłał za pośrednictwem poczty wniosek o udostępnienie informacji publicznej, polegające na wskazaniu w ilu sprawach, które toczyły się w Prokuraturze Rejonowej Ł. – Ś. na przestrzeni od 2003 r. do 2017 r. wydawał opinie biegły prof. W. G. Pismem z dnia 19 stycznia 2018 r. wnioskodawca został wezwany do wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego przetworzenia informacji publicznej, wskazując jednocześnie nowy termin na rozpoznanie wniosku na dzień 2 marca 2018 r. Prokurator wyjaśnił, że pismo zostało przesłane do wnioskodawcy ze wskazaniem błędnego nazwiska, bowiem zamiast "N.", wskazano "N.". Wobec powyższego pismo w dniu 23 stycznia 2018 r. zwrócono do Prokuratury Rejonowej Ł. – Ś. z adnotacją Działu Ewidencji Aresztu Śledczego w Ł., że osoba o danych: "A. N." nie figuruje w ewidencji. Pismo przesłano ponownie w dniu 7 lutego 2018 r., wskazując prawidłowe dane. Przedmiotową korespondencję wnioskodawca odebrał w dniu 9 lutego 2018 r. W tej samej dacie, tj. w dniu 9 lutego 2018 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga A. N. na bezczynność Prokuratora Rejonowego Ł. – Ś. Jednocześnie odnosząc się do treści skargi Prokurator Rejonowy dla Ł. – Ś. w Ł. uznał ją za nieuzasadnioną. Podkreślił, że pismo wzywające wnioskodawcę do wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego przetworzenia informacji publicznej dotarło do adresata z opóźnieniem z uwagi na błąd przy wysyłce w nazwisku wnioskodawcy, jednakże przed wyznaczonym nowym terminem rozpoznania wniosku. Na rozprawie w dniu 18 lipca 2018 r. pełnomocnik skarżącego poparła skargę i wniosła o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, oświadczając, że koszty pomocy prawnej nie zostały uiszczone w całości ani w części. Natomiast Prokurator Rejonowy dla Ł. – Ś. w Ł. wniósł o oddalenie skargi i okazał decyzję Prokuratora Okręgowego w Ł. z dnia [...] (znak: [...]), której kopię złożył do akt sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wskazana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez organy administracyjne nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Stosownie zaś do treści art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1764 ze zm.) dalej jako: "u.d.i.p.", do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy p.p.s.a. Jednocześnie należy wyjaśnić, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie – ale mimo zaistnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownych czynności (vide: T. Woś [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne. Komentarz. Warszawa 2010, s. 70). O bezczynności organu na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej można mówić wyłącznie wtedy, gdy adresatem wniosku jest podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, a żądana informacja ma charakter informacji publicznej. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność Prokuratora Rejonowego dla Ł. – Ś. w Ł. w zakresie udostępnienia informacji polegającej na wskazaniu w ilu sprawach, które toczyły się w Prokuraturze Rejonowej Ł. – Ś. na przestrzeni od 2003 r. do 2017 r., wydawał opinie biegły prof. W. G. i w czyim imieniu były one wydawane, zgodnie z treścią wniosku skarżącego z dnia 2 stycznia 2018 r. Niewątpliwe Prokurator Rejonowy dla Ł. – Ś. w Ł. jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej, bowiem stosownie do treści art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., do udostępniania informacji publicznej zobowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej, w pojęciu których mieści się również prokuratura. Także żądana w niniejszej sprawie informacja niewątpliwie spełnia cechy informacji publicznej. Wskazać bowiem należy, że na gruncie art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Informacją publiczną będzie zatem każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej, treść wystąpień i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie, do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą (vide: wyrok NSA z dnia 28 lutego 2013r. w sprawie I OSK 2904/12; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 17 stycznia 2013r. w sprawie II SAB/Rz 48/12, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Udostępnieniu podlega więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej bądź w jakikolwiek sposób dotyczących organu, bez względu na to, co jest ich przedmiotem. W pojęciu informacji publicznej mieści się zarówno treść dokumentów bezpośrednio wytworzonych przez organ, jak i tych, których organ używa przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet gdy nie pochodzą wprost od niego. Jednocześnie zauważyć należy, że katalog informacji publicznych zawarty w art. 6 u.d.i.p. ma charakter jedynie przykładowy, o czym świadczy użycie słów "w szczególności" w treści owego przepisu. Zatem stwierdzić trzeba, że żądana przez skarżącego informacja dotycząca wskazania, w ilu sprawach, które toczyły się w Prokuraturze Rejonowej Ł.-Ś. na przestrzeni od 2003-2017 r. wydawał opinie biegły prof. W. G. i w czyim imieniu były one wydawane, ma charakter informacji publicznej, o której mowa w powołanej ustawie. Powyższa konstatacja znajduje ponadto potwierdzenie w regulacji zawartej w art. 5 ust. 3 u.d.i.p., który stanowi, że nie można, z zastrzeżeniem ust. 1 i 2, ograniczać dostępu do informacji o sprawach rozstrzyganych w postępowaniu przed organami państwa, w szczególności w postępowaniu administracyjnym, karnym lub cywilnym, ze względu na ochronę interesu strony, jeżeli postępowanie dotyczy władz publicznych lub innych podmiotów wykonujących zadania publiczne albo osób pełniących funkcje publiczne - w zakresie tych zadań lub funkcji. Skoro zatem w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości, iż mamy do czynienia z podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji, zaś sama informacja jest informacją publiczną, w rozumieniu art. 6 u.d.i.p., to należy stwierdzić, że Prokurator zobowiązany był rozpoznać wniosek o udostępnienie wskazanych informacji w trybie u.d.i.p. W związku z tym, iż u.d.i.p. nie przewiduje żadnej szczególnej formy udzielenia informacji publicznej, wniosek o udostępnienie informacji publicznej rozpatruje się bądź przez udostępnienie informacji (czynność materialno–techniczna), bądź przez wydanie stosownej decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej (z uwagi na ograniczenia z art. 5 tej ustawy lub – w przypadku informacji przetworzonej – ze względu na brak szczególnie istotnego interesu publicznego) bądź o umorzeniu postępowania (vide: wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie II SAB/Bd 10/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej poprzez wskazanie w ilu sprawach, które toczyły się w Prokuraturze Rejonowej Ł.-Ś. na przestrzeni od 2003-2017 r. wydawał opinie biegły prof. W. G. i w czyim imieniu były one wydawane, został złożony w dniu 9 stycznia 2018 r., to powinien on zostać załatwiony bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w terminie 14 dni (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). W terminie tym wniosek nie został załatwiony. Natomiast pismem z dnia 19 stycznia 2018 r. – uznając, iż żądana informacja ma charakter przetworzony w rozumieniu art. 3 ust. 1 u.d.i.p. – organ wezwał skarżącego do wykazania szczególnego interesu publicznego w sprawie. Skarżący nie zareagował na powyższe wezwanie, bowiem zostało ono wysłane ze wskazaniem błędnego nazwiska wnioskodawcy i zostało zwrócone w dniu 23 stycznia 2018 r. do Prokuratury Rejonowej Ł. – Ś. z adnotacją Działu Ewidencji Aresztu Śledczego w Ł., że osoba o danych: "A. N." nie figuruje w ewidencji. Organ przesłał to pismo ponownie w dniu 7 lutego 2018 r., wskazując prawidłowe dane. W związku z tym przedmiotową korespondencję wnioskodawca odebrał dopiero w dniu 9 lutego 2018 r., uprzednio wnosząc w dniu 5 lutego 2018 r. za pośrednictwem organu skargę do sądu administracyjnego na bezczynność Prokuratora. Zauważyć przy tym należy, że w odpowiedzi na powyższe wezwanie organu skarżący pismem z dnia 12 lutego 2018 r., kwestionując jego zasadność z uwagi na nadinterpretację bardzo prostego, ogólnego – w jego ocenie - wniosku, wskazał, że owa szczególna istotność interesu publicznego w sprawie wynika z faktu potrzeb społecznych, wiedzy o funkcjonowaniu i opiniowaniu przez biegłego w prokuraturze – roli poszczególnych biegłych i ilości opinii oraz efektywności danego biegłego. W dniu [...] Prokurator wydał decyzję (znak: [...]) odmawiającą skarżącemu prawa dostępu do wnioskowanej w dniu 9 stycznia 2018 r. informacji publicznej. W tym stanie rzeczy wypada skonstatować, iż załatwianie sprawy dostępu do wnioskowanej informacji publicznej trwało do dnia 28 lutego 2018 r. Uwagę zwraca przy tym fakt, iż pismem z dnia 19 stycznia 2018 r., zawierającym wskazane powyżej wezwanie, Prokurator wyznaczył nowy termin na rozpoznanie wniosku skarżącego na dzień 2 marca 2018 r., mimo iż ustawa nie daje podstaw organowi do takiego działania. Powołany bowiem przez Prokuratora art. 13 ust. 2 u.d.i.p. dotyczy sytuacji, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1 tego artykułu (w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku), wówczas podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Wskazać przy tym należy, że sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że w dacie wniesienia skargi, tj. w dniu 5 lutego 2018 r., organ pozostawał w bezczynności w załatwieniu wniosku o dostęp do informacji publicznej, bowiem od dnia jego złożenia upłynęło ponad siedem tygodni (50 dni), a przy tym organ nie dochował terminu, o którym mowa w art.13 ust. 1 u.d.i.p. Tezy tej nie zmienia fakt, iż skarżący dopiero pismem z dnia 12 lutego 2018 r. zajął stanowisko w kwestii wezwania do "wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego przetworzenia informacji publicznej". W tym względzie podnieść bowiem należy, że organ wysłał to wezwanie pierwotnie na błędne nazwisko, co nie może uzasadniać rozciągnięcia postępowania w czasie przy jednoczesnym obciążeniu skutkami tego działania strony skarżącej. Powyższa bezczynność organu ustała jednak po dniu wniesienia skargi w niniejszej sprawie, bowiem w dniu [...] organ wydał decyzję odmawiającą udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej. Kwestia legalności tego rozstrzygnięcia nie może być przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie, bowiem tym przedmiotem jest wyłącznie zagadnienie bezczynności organu w załatwieniu konkretnej sprawy. Wydanie decyzji w trybie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. oznacza załatwienie sprawy przez organ, a zatem postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Oceny tej nie zmienia okoliczność uchylenia przedmiotowej decyzji w drodze decyzji z dnia [...] (znak: [...]), przedłożonej przez Prokuratora na rozprawie w dniu 18 lipca 2018 r. Oceniając następnie charakter bezczynności organu należało stwierdzić, że brak jest okoliczności, które usprawiedliwiałyby pogląd o tym, że organ w stwierdzonej bezczynności dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Wniesienie skargi na bezczynność w terminie nieprzekraczającym 30 dni od daty wystąpienia z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej nie pozwoliło rozciągnąć w czasie bezczynności organu, a długość tego okresu ma zasadniczy wpływ na ocenę rażącego naruszenia prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Zauważyć przy tym należy, że w orzecznictwie za rażące naruszenie prawa uznawany jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (vide: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012r., sygn. akt: I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt: II OSK 468/13, dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do przypisania takich cech działaniom organu. Uwzględniając powyższe, Sąd orzekł o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej (pkt 1 sentencji wyroku) w oparciu o treść art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa (pkt 2 sentencji wyroku). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 2 w związku z § 21 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1714). M.K.