II SAB/Łd 49/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2012r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. W. – S. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie działań w sprawie przejęcia nieruchomości postanawia odrzucić skargę. A.D. H. W. – S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Wojewody [...] w sprawie bezprawnego przejęcia w 1946r. działki o powierzchni 2457m2 położonej w miejscowości W., Nadleśnictwo B. w K. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej odrzucenie, podnosząc, że nie toczy się żadna sprawa w zakresie wydania wskazanej nieruchomości i nie wydawał decyzji w takiej sprawie. Problem odzyskania przez skarżącego gruntów leśnych jest sporem dotyczącym własności nieruchomości z zakresu prawa cywilnego. Od 10 lat toczą się sprawy z powództwa skarżącego. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 9 marca 2012r. wezwano skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia poprzez nadesłanie dowodu, że przed złożeniem skargi do sądu administracyjnego wystąpił do organu wyższego stopnia z zażaleniem na przewlekłość w trybie art. 37 § 1 K.p.a. Wezwanie to doręczono skarżącemu w dniu 21 marca 2012r. W piśmie z dnia 26 marca 2012r. skarżący wyjaśnił, że przed wniesieniem skargi zwrócił się do Wojewody [...] o zajęcie stanowiska i pomoc w rozwiązaniu kwestii zwrotu lub wydania nieruchomości. Odpowiedź była lakoniczna i bez pouczenia o prawie do złożenia zażalenia. W związku z przedłużającym się postępowaniem zaczął składać skargi i zażalenia do organów państwowych i instytucji. Do pisma tego załączył pismo skierowane do Wojewody [...] z dnia 3 sierpnia 2007r., wniosek do Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 14 września 1998r. dotyczący wpisu do księgi wieczystej, wniosek do Ministra Środowiska z dnia 31 marca 2008r. o wykup, ewentualnie zamianę działek, wniosek do Lasów Państwowych Nadleśnictwa B. z dnia 29 kwietnia 2008r. o wypłatę pożytków za lata 1991 – 2008, pismo z dnia 7 lipca 2008r. skierowane do Starosty Powiatowego w Ł. zawierające prośbę o pomoc w odnalezieniu mapy Osiedla W., pismo Ministerstwa Środowiska z dnia 19 maja 2008r. informujące skarżącego o przekazaniu jego sprawy do Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Ł., pismo do pracownika Nadleśnictwa B. z dnia 6 sierpnia 2008r., pisma skierowane do Prezydenta RP, Rzecznika Praw Obywatelskich, Nadleśniczego Nadleśnictwa B., Ministerstwa Środowiska, Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych, pismo Ministerstwa Środowiska z dnia 9 stycznia 2012r. do Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Ł., pismo Kancelarii Prezydenta RP z dnia 2 lutego 2012r. do Ministerstwa Środowiska, pismo Ministerstwa Środowiska z dnia 20 lutego 2012r. i pismo Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Ł. z dnia 15 lutego 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawami sądowoadministracyjnymi są sprawy z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz inne sprawy, do których z mocy odrębnych ustaw stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. – Dz.U. z 2012r. poz. 270), powoływanej dalej jako p.p.s.a. Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1 – 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4a. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność, ale tylko w przypadkach o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę tego sądu w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność. Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego skarga podlega odrzuceniu. Wniesiona w rozpatrywanej sprawie skarga dotyczy bezczynności organu administracji publicznej w przedmiocie przejęcia nieruchomości stanowiącej las. Wojewoda [...] wskazał, że w sprawie tej nie toczyło się przed tym organem postępowanie administracyjne, natomiast z powództwa skarżącego toczą się sprawy przed sądami powszechnymi. Okoliczność tę potwierdzają złożone przez skarżącego pisma, w tym pismo Ministerstwa Środowiska z dnia 20 lutego 2012r. i Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Ł. z dnia 15 lutego 2012r. Z pism tych wynika także, iż obecnie przed sądem powszechnym zawisły dwie sprawy z powództwa skarżącego. Nieruchomość, której zwrotu domaga się skarżący, została przejęta na podstawie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz.U. nr 15, poz. 82). Dekret ten został z dniem 1 października 1990r. uchylony na podstawie art. 6 ustawy z dnia 28 lipca 1990r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 55, poz. 321) i nie ma przepisu, który by przewidywał właściwość organów administracji do rozstrzygania sporów dotyczących nabycia przez Skarb Państwa własności lasów i gruntów leśnych na podstawie tego, uchylonego już obecnie dekretu. Wobec tego spory takie mogą być rozstrzygane wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym. Wyklucza to wydawanie z powołaniem się na ten akt prawny, jakichkolwiek orzeczeń administracyjnych, nawet decyzji deklaratoryjnych. W tej sytuacji skarżący może dochodzić swych roszczeń wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym, w trybie art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece (vide: wyrok NSA z dnia 11 marca 2009r., sygn. akt I OSK 1384/07 – Lex nr 529913, wyrok NSA z dnia 17 listopada 2008r., sygn. akt I OSK 1563/07 – Lex nr 584018, ONSAiWSA 2010/3/53, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjny – www.orzeczenia.nsa.gov.pl, uchwała SN z dnia 22 kwietnia 1994r., sygn. akt III CZP 50/94 – OSN nr 11, poz. 212, uchwała SN z dnia 27 kwietnia 1994r., sygn. akt III CZP 54/94 –OSN nr 11, poz. 321). Spór dotyczący przejęcia takiej nieruchomości ma więc wyłącznie cywilnoprawny charakter. Tego rodzaju sprawa nie podlega kognicji sądu administracyjnego i skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Tym nie mniej jednak zauważyć trzeba, że tylko do oceny, czy dana nieruchomość podpadała pod działanie dekretu o reformie rolnej właściwy jest organ administracji oraz sądy administracyjne (vide: wyrok NSA z dnia 17 listopada 2008r., sygn. akt I OSK 1563/07 – Lex nr 584018, ONSAiWSA 2010/3/53). Jednakże w myśl art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Warunkiem dopuszczalności skargi jest więc wyczerpanie przez skarżącego przysługujących mu środków zaskarżenia w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku skargi na bezczynność organu administracji takim środkiem jest zażalenie z art. 37 § 1 k.p.a do organu wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania, a jeżeli nie ma takiego organu – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Niewyczerpanie środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym powoduje niedopuszczalność skargi w myśl art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 52 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z dnia 26 listopada 2008r., sygn. akt I OSK 1401/08 i postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2011r., sygn. akt I OSK 2120/10 – opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpatrywanej sprawie żadne ze złożonych przez skarżącego pism nie stanowiło zażalenia, o jakim stanowi art. 37 § 1 K.p.a. Zażalenia takiego nie stanowiły z pewnością pisma kierowane do Prezydenta RP, Rzecznika Praw Obywatelskich, Ministerstwa Środowiska. Z tych przyczyn uznać należy, iż wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu również na mocy art. 58 § 1 i 6 oraz § 3 p.p.s.a. w związku z art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. Z tych względów Sąd orzekł, jak w postanowieniu. A.D.