II SO/Łd 4/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu 2 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. S. o wymierzenie Dyrektorowi Szkoły Podstawowej w Parcicach grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi za nieprzekazanie skargi na bezczynność organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej postanawia: 1. wymierzyć Dyrektorowi Szkoły Podstawowej w Parcicach grzywnę w wysokości 100 (sto) złotych; 2. zasądzić od Dyrektora Szkoły Podstawowej w Parcicach na rzecz wnioskodawcy F. S. 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. ał F. S., działając w oparciu o art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", pismem z 1 lipca 2024 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosek o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Szkoły Podstawowej w Parcicach za nieprzekazanie skargi na bezczynność z dnia 10 kwietnia 2024 r. oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania wedle norm przepisanych. Do wniosku dołączono dokumenty na potwierdzenie stawianych tez. W uzasadnieniu wniosku skarżący wyjaśnił, że 24 lutego 2024 r. skierował do Dyrektora Szkoły Podstawowej w Parcicach wniosek o udostępnienie statutu szkoły oraz protokołu z zebrania rady pedagogicznej. Wniosek ten wysłano na adres poczty elektronicznej organu wskazany w Biuletynie Informacji Publicznej: [...]. Następnie F. S. 10 kwietnia 2024 r. złożył za pośrednictwem ePUAP skargę na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej w Parcicach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Jak wynika z przedstawionego urzędowego poświadczenia przedłożenia skarga została doręczona do organu 10 kwietnia 2024 r. F. S. wskazał, że do dnia złożenia niniejszego wniosku nie została ona jednak przekazana do Sądu. Odpis wniosku F. S. wraz z załącznikami doręczono organowi za pośrednictwem ePUAP 11 lipca 2024 r. jednocześnie wzywając do zajęcia stanowiska w terminie 7 dni. W dniu 31 lipca 2024 r. do akt sprawy wpłynęło pismo procesowe Dyrektora Szkoły Podstawowej w Parcicach, w którym organ wskazuje, iż niedochowanie ustawowego terminu przekazania wniesionej skargi wynikało z wadliwej interpretacji wniesionego przez stronę skarżącą w dniu 10 kwietnia 2024 r. pisma. Organ założył, iż pismo to stanowi jedynie pismo informacyjne o wniesieniu skargi do sądu, a sama skarga została wniesiona przez skarżącego bezpośrednio do sądu. Stąd też pozostając w nieświadomości procedur postępowania w takich sprawach, nie podejmowano żadnych działań, oczekując na korespondencję z sądu. Odnośnie wskazywanego w skardze wniosku o udzieleni informacji publicznej z dnia 24 lutego 2024 r. Dyrektor wskazała, iż wniosek ten został przeoczony, prawdopodobnie z uwagi na jego umieszczenie przez dostawcę poczty elektronicznej w folderze SPAM. Natomiast, co do niezachowania 7 dniowego terminu do zajęcia stanowiska w przedmiocie przedmiotowego wniosku o wymierzenie grzywny organowi, Dyrektor wskazywała, na swoją nieobecność spowodowaną urlopem wypoczynkowym. Oświadczyła również, że skarga z dnia 10 kwietnia 2024 r. została przekazana do sądu w dniu 31 lipca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Wniosek o wymierzenie organowi grzywny jest zasadny. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 54 § 1 ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. (art. 54 § 2 p.p.s.a.). W myśl art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 64 § 3 p.p.s.a.). Przesłankami uprawniającymi sąd do wymierzenia grzywny organowi jest stosowny wniosek skarżącego oraz stwierdzenie niezastosowania się przez organ do obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd zaś orzeka o grzywnie według swego uznania i wymierza ją w wysokości adekwatnej do stopnia niewypełnienia przez organ obowiązku przekazania skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie, z uwzględnieniem okresu, w jakim organ pozostawał w zwłoce oraz okoliczności faktycznych, które legły u podstaw uchybienia przez organ temu obowiązkowi. Oprócz funkcji dyscyplinującej oraz represyjnej, wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a. pełni również funkcję prewencyjną. Ukaranie organu służy więc także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 listopada 2009 r., II GPS 3/09, dostępna w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako: "CBOSA"). Godzi się jednocześnie zauważyć, że zgodnie z art. 21 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 902), powoływanej dalej jako: "u.d.i.p.", do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę w zakresie udostępnienia informacji publicznej następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Rozważając okoliczności niniejszej sprawy sąd uznał, że zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku o wymierzenie grzywny. Z przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów bezspornie wynika, że 24 lutego 2024 r. skierował do Dyrektora Szkoły Podstawowej w Parcicach wniosek o udostępnienie statutu szkoły oraz protokołu z zebrania rady pedagogicznej. Następnie F. S. 10 kwietnia 2024 r. złożył za pośrednictwem ePUAP skargę na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej w Parcicach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wnioskodawca wskazał, że do dnia złożenia niniejszego wniosku nie została ona jednak przekazana do Sądu, która to okoliczność jest również Sądowi znana z urzędu. Wobec powyższego należy stwierdzić, że 15-dniowy termin na przekazanie omawianej skargi wraz z kompletem akt sprawy i odpowiedzią na skargę bezskutecznie upłynął 25 kwietnia 2024 r. (czwartek). Bez wpływu na zasadność zgłoszonego wniosku pozostają zdaniem Sądu wyjaśnienia organu zawarte w przesłanym do sądu w dniu 31 lipca 2024 r. piśmie procesowym. W tym zakresie wskazać należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną. Fakt, iż wniosek w postaci elektronicznej został w poczcie elektronicznej organu zakwalifikowany jako SPAM, nie zdejmuje odpowiedzialności z tego organu w zakresie jego odebrania i odczytania. Rzeczą powszechnie znaną jest bowiem fakt, że niektóre emaile są w skrzynkach pocztowych kwalifikowane przez system jako SPAM. Zatem pracownik obsługujący ten system winien przeglądać całość otrzymywanej przez organ poczty elektronicznej, również tej zakwalifikowanej jako SPAM (por. postanowienia NSA z 10 września 2015 r., I OSK 1968/15; z 3 listopada 2015 r., I OSK 1940/15; z 5 listopada 2015 r., I OZ 1414/15; wyrok NSA z 16 lutego 2016 r., I OSK 2186/14; wyrok WSA w Łodzi z 28 kwietnia 2020 r., II SAB/Łd 3/20; wyrok WSA w Białymstoku z 16 września 2021 r., II SAB/Bk 84/21; wyrok WSA w Szczecinie z 4 listopada 2021 r., II SAB/Sz 118/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić w tym miejscu należy, że stwierdzenie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku wymierzenia grzywny, lecz wyposaża sąd w uprawnienie do jej wymierzenia. Ustawodawca przewidział bowiem, że sąd "może orzec o wymierzeniu organowi grzywny". Orzeczenie sądu ma więc charakter uznaniowy, a sąd podejmując rozstrzygnięcie w tym przedmiocie powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc między innymi charakter sprawy, przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku wypełnił obowiązek przekazania skargi wraz z aktami oraz czy przekazanie kompletnych akt administracyjnych opóźniło rozpoznanie sprawy. Warto ponadto wyjaśnić, że grzywna o jakiej mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter mieszany tj. dyscyplinująco-restrykcyjny, a wyłączną, materialnoprawną przesłanką jej wymierzenia jest niewypełnienie obowiązku przekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi do sądu. W tej sytuacji przyczyny, które spowodowały nieprzekazanie sądowi skargi pozostają bez znaczenia w sprawie wymierzenia grzywny, mogą mieć jedynie wpływ na jej wysokość. Miarkując wysokość grzywny wymierzonej organowi w niniejszej sprawie, sąd miał na uwadze, że ustawodawca do uznania sądu pozostawił ustalenie wysokości wymierzonej grzywny, pod warunkiem, że jej górna granica nie przekroczy wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Kwota ta zawiera się w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., gdyż wysokość przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim wynosi 7155,48 zł (Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2024 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2023 r. - M.P.2024, poz.110). W konsekwencji Sąd uznał, że grzywna w kwocie 100 zł będzie adekwatna do stopnia naruszenia obowiązku ustawowego i jednocześnie spełni pozostałe cele, dla których została ustanowiona, dyscyplinując organ na przyszłość. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 55 § 1 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 postanowienia. O zasądzonych w pkt 2 postanowienia kosztach sądowych Sąd orzekł zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 1 art. 64 § 3 p.p.s.a. P.K.