II SO/Łd 6/06

Dnia 5 lipca 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi -Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Ewa Markiewicz Sędzia WSA Jolanta Rosińska Asesor WSA Ewa Cisowska – Sakrajda (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2006 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Cz. o wyłączenie od orzekania w sprawie o syg. Akt [...] sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. w osobach sędziów E. M. – F., B. P., E. K. – D., M. D., P. M., G. R., D. Rz. – O., J. S., M. L. – O., W. B., G. G., M. J., J. M., K. N., K. P., J. R., M. S., S. Z., W. Z., E. B., B. D., M. G., B. K., A. Ł., S. M., E. P., J. Sz., A. Z., M. B., W. D., T. G., M. K., B. K., B. S., Sz. W., I. K., M. Z. oraz R. B. w sprawie ze skargi M. Cz. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia p o s t a n a w i a: 1. oddalić wniosek o wyłączenie sędziów E. M. – F., B. P., E. K. – D., M. D., P. M., G. R., D. Rz. – O., J. S., M. L. – O., W. B., G. G., M. J., J. M., K. N., K. P., J. R., M. S., S. Z., W. Z., E. B., B. D., M. G., B. K., A. Ł., S. M., E. P., J. Sz., A. Z., M. B., W. D., T. G., M. K., B. K., B. S., Sz. W., I. K.; 2. umorzyć postępowanie w sprawie wniosku o wyłączenie sędziów M. Z. oraz R. B.. Syg. Akt II S0/Łd 6/06 UZASADNIENIE M. Cz. w dniu [...] wniosła o wyłączenie sędziów E. M. – F., B. P. E. K. – D. oraz pozostałych nieznanych jej personalnie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. od orzekania w sprawie z jej skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia. W uzasadnieniu wniosku jako przyczynę wyłączenia podała powiązania służbowe sędziów z innymi urzędnikami organów administracji publicznej miasta P., co w odczuciu Wnioskodawczyni, rodzi uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności w rozpoznania jej spraw. Zauważyła, iż nie rozpoznanie jej skargi na orzeczenie do nauczania indywidualnego nr [...] spowodowało lawinę bezprawnych czynów na szkodę rodziny, w tym najdotkliwszą próbę ograniczenia praw rodzicielskich i umieszczenia syna K. w domu dziecka. W piśmie z dnia 9 grudnia 2005r. Wnioskodawczyni ponownie powołała się na powiązania służbowe sędziów z urzędnikami, których zaniedbania, nadużycia i bezprawne decyzje doprowadziły do szkody na dobrach Wnioskodawczyni i mogą mieć wpływ na rozpoznanie niniejszej sprawy. Jednocześnie wskazała, że jej wniosek o wyłączenie obejmuje także sędziów M. Z., R. B., E. M. – F., B. P., E. K. – D., M. D., P. M., G. R., D. Rz. – O., J. S., M. L. – O. oraz W. B.. Postanowieniem z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. oddalił przedmiotowy wniosek w stosunku do sędziów E. M. – F., B. P., E. K. – D., M. D., P. M., G. R., D. Rz. – O., J. S., M. L. – O., W. B., zaś w stosunku do sędziów M. Z. i R. B. umorzył postępowanie. W zażaleniu na to postanowienie Wnioskodawczyni zażądała jego zmiany i przekazania sprawy do rozpoznania mu sądowi, tj. wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P.. Postanowieniu temu zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz błąd w ustaleniach faktycznych. Wymieniając postanowienie SN z dnia 20 stycznia 1995r.m II PO 1/95, ONSA 1995, z. 11, poz. 138, postanowienie SN z dnia 23 września 1965r., II PO 5/65, NP. 1966, z. 4, s. 525 oraz postanowienie z SN z dnia 29 października 1993r., I CO 37/93, Lex 78451, jako przyczynę wyłączenia wskazała istnienie stosunku osobistego, który wywołuje uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziów. Podkreśliła, iż w doktrynie przyjmuje się, iż stosunek osobisty dotyczy sytuacji zależności służbowej, jest także pochodną zaistniałej sytuacji interpersonalnej. Zdaniem Wnioskodawczyni, "skład orzekający w kwestionowanym postanowieniu i postępowaniu zbagatelizował ustalenie wpływu wadliwie prowadzonej sprawy II S.A./Po 341/99 na spowodowanie dalszych niedozwolonych czynów i strat na dobrach rodziny, będących również przedmiotem rozpoznania sprawy 4 III S.A./Po 1918/03". Uwzględnienie wniosku jest konieczne w celu wyeliminowania możliwości nacisków na skład orzekający ze strony osób odpowiedzialnych. W odczuciu wnioskodawczyni wynik sprawy wydania przedmiotowego zaświadczenia może wpłynąć na prawa oraz obowiązki sędziów i urzędników, których łączą w P. zależności natury służbowej i osobistej. Uzupełniając to zażalenie w dniu [...] stwierdziła dodatkowo, iż wnosiła o wyłączenie od orzekania pozostałych sędziów tego Sądu, tj. sędziego G. G., M. J., J. M., K. N., K. P., J. R., M. S., S. Z., W. Z., E. B., B. D., M. G., B. K., A. Ł., S. M., E. P., J. Sz., A. Z., M. B., W. D., T. G., M. K., B. K., B. S., S. W., I. K., wskazując, iż wobec wszystkich z nich występują tożsame okoliczności co do ich bezstronności, tj. zależności służbowe. Po rozpoznaniu tegoż zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia [...] syg. akt [...] uchylił postanowienie WSA w P. z [...]., syg. akt [...], a postanowieniem z dnia [...], syg. akt [...] do rozpoznaniu wniosku M. Cz. o wyłączenie sędziów WSA w P. wskazał WSA w Łodzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 18 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Jednakże, jak to wynika z treści art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli między nim a jedną ze stron lub jej przedstawicielem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia (art. 20 § l ppsa). Strona, która przystąpiła do rozprawy, powinna uprawdopodobnić ponadto, że przyczyna wyłączenia dopiero później powstała lub stała się jej znana. Taki wniosek winien więc wskazywać konkretną przyczynę uzasadniającą wyłączenie i zawierać przytoczenie odpowiednich okoliczności faktycznych uprawdopodabniających tą przyczynę. Przepis art. 19 p.p.s.a. zawiera tzw. względne przesłanki wyłączenia sędziego. Z uwagi na fakt, iż ustawodawca nie jest w stanie przewidzieć i w sposób kazuistyczny uregulować wszystkich przypadków, które uzasadniałyby zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego, w konstrukcji przepisu posłużył się pojęciem o charakterze niedookreślonym. Pojęcie "osobistego stosunku" jest niewątpliwie typowym takim zwrotem. Brak definicji tego pojęcia, pozostawia sądowi możliwość dokonania oceny czy w konkretnej sprawie stosunek ten zachodzi. Rozważając istnienie przesłanek wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 p.p.s.a. nie można abstrahować od treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 roku o sygn. akt SK 53/04, w którym Trybunał orzekł, iż art. 19 p.p.s.a. w zakresie, w jakim ogranicza przesłankę wyłączenia sędziego jedynie do stosunku osobistego, pomijając inne okoliczności, które mogą mieć wpływ na ocenę bezstronności sędziego, jest niezgodny z art. 45 ust. l Konstytucji RP. W ocenie TK gwarancje bezstronności sędziego nie mogą być ograniczone jedynie do stworzenia możliwości wyłączenia sędziego ze względu na istnienie bezpośrednich relacji o charakterze osobistym, ale muszą być pojmowane szerzej - jako umożliwiające wyłączenie w przypadku okoliczności, które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Zdaniem Trybunału, ograniczenie zakresu przesłanek względnych wyłączenia sędziego jedynie do sytuacji, w której istnieje stosunek osobisty łączący sędziego bezpośrednio lub pośrednio ze stroną postępowania, uzasadnia pogląd o sprzeczności art. 19 p.p.s.a. z art. 45 ust. l Konstytucji RP. W analizowanej sprawie nie budzi wątpliwości okoliczność, iż M. Cz. wniosła o wyłączenie sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w P., a jako przyczynę wyłączenia wskazała zależności służbowe między urzędnikami organów administracji publicznej a sędziami, a także wadliwie, w ocenie Wnioskodawczyni, podejmowane w jej sprawie orzeczenia, które w konsekwencji doprowadziły do umieszczenia syna K. w domu dziecka. Z nadesłanych akt administracyjnych wynika nadto, iż sędziowie orzekający w WSA w P. złożyli oświadczenia, że pomiędzy nimi a Wnioskodawczynią występująca w sprawie zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w P. w Wydziale IV zarejestrowanej pod sygnaturą akt 4/II S.A./Po 1918/03 nie zachodzą żadne stosunki osobiste, które mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności przy rozstrzyganiu sprawy. Zauważyć nadto należy, iż z urzędu znana jest Sądowi okoliczność nie pełnienia funkcji w WSA w P. przez objętych wnioskiem o wyłączenie sędziów M. Z. oraz R. B.. Rozpoznając przedmiotowy wniosek Sąd miał na uwadze nie tylko kwestię istnienia stosunku osobistego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a., ale i innych okoliczności, które mogą wywoływać wątpliwości co do bezstronności sędziego; uznał jednakże, iż wniosek M. Cz. nie zasługuje na uwzględnienie. Wnioskodawczyni powołując się na wystąpienie "zależności służbowych między urzędnikami organów administarcji publicznej a sędziami" nie wskazała okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić, iż między tymi sędziami a stroną zachodzi jakikolwiek stosunek osobisty, nie podniosła również istnienia innych okoliczności, które wywoływałyby uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziów. Podkreślenia wymaga, iż podniesione przez stronę zarzuty dotyczące rzekomych nieprawidłowości w prowadzeniu innych jej spraw przez WSA w P., nie mogą stanowić okoliczności uzasadniających wystąpienie z wnioskiem o wyłączenie sędziów, a w konsekwencji przedmiotu oceny w postępowaniu wszczętym takim wnioskiem. Niezależnie od powyższych względów, uznając wniosek Wnioskodawczyni o wyłączenie sędziów za pozbawiony podstaw, Sąd miał na uwadze fakt, iż zgodnie z oświadczeniami sędziów orzekających w WSA w P., nie łączą ich z Wnioskodawczynią żadne stosunki, mogące wywoływać uzasadnione obawy co do bezstronności przy rozpoznawaniu sprawy. Wniosek M. Cz. w części obejmującej wyłączenie sędziego M. Z. i R. B. należało z kolei uznać za bezprzedmiotowy, a postępowanie w tym zakresie umorzyć. Wskazani sędziowie nie sprawują już funkcji w tym Sądzie, sędzia M. Z. przeszła bowiem w stan spoczynku w roku 2001, zaś sędzia R. B. od 2004r. orzeka w Naczelnym Sądzie Administracyjnym w W.. W tym zakresie do wniosku o wyłączenie ma zatem zastosowanie przepis art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 64 § 3 ppsa. Stosownie bowiem do tychże przepisów Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe; zaś do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeśli ustawa nie stanowi inaczej. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 19 oraz art. 22 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 postanowienia, zaś na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa. Orzeczono jak w pkt 2 postanowienia.