III SA/Łd 1002/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Protokolant Asystent sędziego Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2015 r. sprawy ze skargi M. K. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 lipca 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 118/14 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzanie do obrotu produktów oddala skargę o wznowienie postępowania. Postanowieniem z dnia [...] sygn. III SA/Łd 118/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę M. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzanie do obrotu produktów. Podstawę odrzucenia skargi stanowił przepis art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j. ze zm.). Zarządzenie wzywające skarżącego do usunięcia braków fiskalnych skargi zostało doręczone skarżącemu w trybie awizo . Postanowienie o odrzuceniu skargi jest prawomocne od dnia 26 sierpnia 2014 r. W dniu [...] M. K. wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem z dnia 4 lipca 2014 r. sygn. III SA/Łd 118/14. W uzasadnieniu wskazał, że przyczyną odrzucenia skargi było nieusunięcie braków formalnych. Skarżący wyjaśnił, że został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 1500 zł. 19 lutego 2014 r. wniósł o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Podkreślił, że w momencie składania wniosku nie mieszkał już pod wskazanym w skardze adresem tj. ul. A 61/65. W ocenie skarżącego poinformowanie Sądu o zmianie zamieszkania może nastąpić poprzez wskazanie nowego adresu na kopercie. Nowy adres widnieje na kopercie, w której przesłano wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie skarżącego Sąd powziął wiadomość o zmianie jego miejsca zamieszkania i powinien skierować korespondencję na nowy adres. Tymczasem od chwili zmiany adresu nie otrzymywał już żadnej korespondencji. Skarżący jako podstawę wznowienia wskazał przepis art. 271 pkt 2 p.p.s.a. tj. brak możliwości działania. Ponadto podał, że zachował 3 miesięczny termin na wniesienie skargi o wznowienie, bowiem około 10 września 2014 r. powziął informację o odrzuceniu skargi w związku z telefonem z organu egzekucyjnego – Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]. Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia o odrzuceniu skargi i rozpoznanie sprawy W odpowiedzi na skargę o wznowienie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] podtrzymał argumentację wyrażoną w odpowiedzi na skargę w sprawie III SA/Łd 118/14. Na rozprawie w dniu 11 marca 2015 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę. Jak wynika z akt sprawy III SA/Łd 118/14 , w dniu 23 grudnia 2013 r. M. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzanie do obrotu substancji stanowiących środki zastępcze. W skardze M. K. podał swój adres : [...] B. , Osiedle [...] 3 m.25 oraz adres dla korespondencji : [...] Ł., ul. C 61 m.65. Na wskazany adres dla korespondencji skarżącemu zostało doręczone zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu oraz pouczenie m.in. o obowiązku zawiadamiania Sądu o każdej zmianie swego miejsca zamieszania lub siedziby ze wskazaniem skutków zaniedbania tego obowiązku ( k-11 i12 akt sądowych) . W dniu 19 lutego skarżący skierował za pośrednictwem poczty wniosek o zwolnienie od wpisu . We wniosku nie podał żadnego adresu ( k-13) , natomiast na kopercie podany został adres skarżącego inny niż w skardze ( Ł., ul. D 68/74 m.5) ( koperta k- 16) . Wezwanie do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy, zarządzenie o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania , a następnie wezwanie do uiszczenia wpisu były kierowane do skarżącego na wskazany przez niego adres dla korespondencji i zostały uznane za doręczone przez "awizo". W takim samym trybie zostało skarżącemu doręczone postanowienie o odrzuceniu skargi . Na wszystkich awizowanych przesyłkach doręczyciel zamieszczał adnotację "adresata nie zastałem". W dniu 7 października 2014 r. skarżący zapoznał się z aktami sprawy w Wydziale Informacji Sądowej , a dniu 19 listopada skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę o wznowienie postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga M. K. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego jest niezasadna. Na wstępie należy podkreślić, że prawomocne orzeczenie sądu tj. takie , od którego nie przysługuje środek odwoławczy, wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał lecz również inne sądy i organy państwowe, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby ( art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r. poz. 270 t.j. ze zm.). Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuszcza możliwość obalenia prawomocnego orzeczenia sądowego, gdy zapadło ono z pogwałceniem bezwzględnie obowiązujących zasad prawa, i jest rażąco sprzeczne z rzeczywistym stanem sprawy. Temu celowi ma służyć instytucja wznowienia postępowania, która ma charakter wyjątkowy. Skarga o wznowienie postępowania jest środkiem obalania prawomocnych orzeczeń w wyjątkowych, ściśle określonych wypadkach, o odrębnych i właściwych sobie cechach. Wniesienie tego środka powoduje uruchomienie dwufazowego postępowania, mającego na celu zbadanie jego dopuszczalności, a następnie w razie pozytywnego zakończenia pierwszego etapu – zbadanie jego zasadności ( patrz Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz pod redakcją Tadeusza Wosia LexisNexis Wyd. 5 , str. 1140-1141). Skarga o wznowienie postępowania zmierza do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy prawomocnie zakończonej, przy czym, zgodnie z art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r. poz. 270 t.j. ze zm.)( dalej p.p.s.a.) można żądać wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem tylko w przypadkach przewidzianych w dziale VII ustawy. Ogólne warunki dopuszczalności wznowienia postępowania są następujące: 1/ musi istnieć orzeczenie sądu, o którego została wniesiona skarga o wznowienie postępowania; 2/ orzeczenie to musi być prawomocne; 3/ orzeczenie musi kończyć postępowanie w sprawie. Te warunki w rozpoznawanej sprawie zostały spełnione. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2014 r. odrzucające skargę M. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzanie do obrotu produktów stanowiących środki zastępcze, jest orzeczeniem prawomocnym od dnia 26 sierpnia 2014 r. i kończącym postępowanie sądowe. Podstawy skargi o wznowienie postępowania zostały wyliczone w ustawie p.p.s.a. w sposób wyczerpujący. Przyczyny te dzieli się na trzy grupy: 1/ przyczyny nieważności wskazane w art. 271 p.p.s.a., 2/właściwe przyczyny restytucyjne określone w art. 273 p.p.s.a , 3/ orzeczenie TK o niezgodności aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, z Konstytucją RP, umową międzynarodową lub z ustawą. Wznowić postępowanie można zatem jedynie, gdy zachodzi jedna z podstaw wymienionych w przepisach ustawy (od art. 271 do art. 273 p.p.s.a.), a także, gdy został zachowany termin trzymiesięczny do złożenia wniosku o wznowienie, określony w art. 277 p.p.s.a. Postępowanie wznowieniowe składa się z dwóch etapów, co wyraźnie wynika z art. 280 § 1 p.p.s.a. Pierwszy etap sprowadza się do badania na posiedzeniu niejawnym, czy skarga o wznowienie wniesiona jest w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Chodzi w tym przypadku nie o badanie, czy rzeczywiście przyczyna wznowienia istnieje, ale czy skarżący wskazał w skardze podstawę wznowienia i czy wskazana przez niego podstawa odpowiada jednej z podanych w ustawie przyczyn uzasadniających żądanie wznowienia. W braku jednego ze wskazanych wymagań sąd odrzuci skargę, jeżeli zaś spełnione zostały wskazane wyżej wymogi, sąd przystępując do drugiego etapu wyznacza rozprawę. W rozpoznawanej sprawie wniesiona skarga oparta jest na ustawowej podstawie wznowienia. Skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy (art. 277 powołanej ustawy). Skarżący wskazał, że zachował trzymiesięczny termin do wniesienie skargi o wznowienie postępowania, bowiem około 10 września 2014 r. powziął informację o odrzuceniu skargi, w związku ze wszczętym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] postępowaniem egzekucyjnym. W ocenie Sądu wymóg z art. 277 p.p.s.a. istotnie został zachowany. Ponadto, jak wynika z akt III SA/Łd 118/14, skarżący w dniu 7 października 2014 r. był Wydziale Informacji WSA w Łodzi i przeglądał akta. Skargę o wznowienie postępowania skarżący wniósł w dniu 19 listopada 2014 r. (k. 7), a zatem zachował 3 miesięczny termin od dowiedzenia się o orzeczeniu. Zgodnie z art. 281 p.p.s.a. na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. Na rozprawie, jak wynika z przytoczonego przepisu sąd bada już merytorycznie występowanie ustawowej podstawy wznowienia. Zgodnie z art. 282 § 1 p.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach , jakie zakreśla podstawa wznowienia. Po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd stosownie do okoliczności oddala skargę o wznowienie postępowania albo uwzględniając ją zmienia zaskarżone orzeczenie albo je uchyla i skargę odrzuca lub postępowanie umarza ( art. 282 § 2 p.p.s.a). Sąd oddala skargę o wznowienie postępowania, jeżeli uzna, że a/ zgłoszona podstawa wznowienia jest bezzasadna, b/ stwierdzi istnienie przyczyny restytucyjnej, która nie miała wpływu na treść uprzednio wydanego orzeczenia ( " Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz " pod redakcją prof. Romana Hausera, prof. Marka Wierzbowskiego. Wydawnictwo C.H.BECK Warszawa 2011 str. 910) Skarżący domaga się wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 lipca 2014 r. sygn. III SA/Łd 118/14 odrzucającym skargę na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzanie do obrotu. Jak podstawę wznowienia wskazał przepis art. 271 pkt 2 p.p.s.a., czyli brak możliwości działania spowodowany tym, że sąd nie uwzględnił podanego przez niego nowego adresu. W ocenie strony skarżącej poinformowanie Sądu o zmianie miejsca zamieszkania mogło nastąpić poprzez wskazanie nowego adresu na kopercie, w której skarżący przesłał wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, tymczasem Sąd nadal przesłał korespondencję na nieaktualny już adres. Przechodząc do oceny zasadności wniesionej skargi przypomnieć należy, że stosownie do treści art. 271 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: 1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia; 2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Z treści powołanego przepisu art. 271 pkt 2 wynika, że wskazana tam przyczyna nieważności postępowania skutkuje uchyleniem prawomocnego orzeczenia bez względu na to, czy miała ona wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zawsze konieczne jest natomiast wykazanie, że zachodzi związek przyczynowy pomiędzy naruszeniem prawa procesowego a pozbawieniem możliwości działania. O pozbawieniu możności działania można mówić, gdy stronie nie dano w ogóle możliwości działania i z przyczyny leżącej poza nią nie mogła ona w ogóle wziąć udziału w sprawie. W innych przypadkach ewentualnie zachodzić może tylko utrudnienie działania, co nie uzasadnia już wznowienia postępowania sądowego. Generalnie można powiedzieć, że jeżeli w sprawie w ogóle nie doszło do uchybień procesowych, które pozbawiłyby osobę zainteresowaną możliwości podejmowania wszelkich dozwolonych w przepisach procedury sądowoadministracyjnej czynności procesowych, to zainteresowana strona nie może domagać się skutecznie wznowienia postępowania sądowego, gdyż w takiej sytuacji nie może być w ogóle mowy o pozbawieniu jej możności działania w omawianym znaczeniu (por. wyrok NSA z 28 lutego 2013 r., sygn. II GSK 1695/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się do podnoszonego w skardze zarzutu, że skarżący został pozbawiony możliwości działania w toku postępowania sądowego poprzez doręczenie korespondencji w sprawie III SA/Łd 118/14 na nieaktualny adres i zastosowanie trybu z art. 73 § 4 p.p.s.a, nie znajduje uzasadnienia w materiale dowodowym sprawy. W skardze z dnia 23 grudnia 2013 r. (k. 3-7 III SA/Łd 118/14) skarżący wskazał jako adres do korespondencji: [...] Ł., ul. D 61 m 65. Następnie skarżący wezwany został do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W piśmie tym Sąd pouczył skarżącego, że strona ma obowiązek zawiadomienia o zmianie swego miejsca zamieszkania , a w razie zaniedbania tego obowiązku pisma sądowe pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia , chyba, że nowy adres jest Sądowi znany (k. 11 III SA/Łd 118/14). Wezwanie odebrał skarżący pod adresem do korespondencji. W piśmie z dnia 19 lutego 2014 r. M. K. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Na kopercie wskazał adres : [...] Ł., ul. C 68/74 m 5. Następnie skarżący wezwany został do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy na adres do korespondencji. Przesyłkę uznano za doręczoną w trybie "awizo" z dniem 14 marca 2014 r. (k. 19 III SA/Łd 118/14). Kolejną wysyłaną do skarżącego korespondencję tj. zarządzenie o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, zarządzenie ponownie wzywające do uiszczenia wpisu do skargi oraz postanowienie o odrzuceniu skargi także doręczano skarżącemu na podany przez niego adres do korespondencji oraz uznawano ją za doręczoną w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. (k. 25, 29, 42 III SA/Łd 118/14). W ocenie Sądu argumentacja strony dotycząca braku skutecznego doręczenia skarżącemu wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy i kolejnych odpisów zarządzeń oraz postanowienia o odrzuceniu skargi, nie może odnieść zamierzonego rezultatu. Jak stanowi art. 70 § 1 p.p.s.a strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie swojego zamieszkania, adresu do doręczeń lub siedziby. W myśl art. 70 § 2 p.p.s.a. brak zawiadomienia sądu o zmianie adresu skutkuje koniecznością doręczenia zastępczego, chyba, że nowy adres jest sądowi znany. W skardze w sprawie III SA/Łd 118/14 skarżący jednoznacznie obok swojego adresu zamieszkania wskazał także adres, na który ma być mu doręczana korespondencja. Tym wskazaniem sąd był związany. Nie można uznać, że skarżący podając inny adres na kopercie skutecznie powiadomił Sąd o zmianie adresu do korespondencji i od tej chwili Sąd był zobowiązany przesyłać korespondencję na ten nowy adres. Fakt, że skarżący nie wskazał jednoznaczne w kolejnym piśmie, że korespondencja powinna być do niego kierowana na nowy adres powodował, że nadal był uprawniony i zobowiązany do przesyłania korespondencji na adres dla doręczeń. W postanowieniu z dnia 30 września 2009 r. sygn. II FSK 1186/08 Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że nie można oczekiwać od jakiegokolwiek organu publicznego, aby z faktu podania określonego adresu na kopercie wyciągał tak daleko idące wnioski, gdyż byłoby to naruszeniem zakresu ich kompetencji i mogło prowadzić do usankcjonowania nadmiernej dowolności w działaniach instytucji, które są w swoich działaniach ściśle związane prawem (publ. Baza orzeczeń CBOIS). Z akt sprawy wynika, że pisma procesowe, w tym postanowienie o odrzuceniu skargi, w niniejszej sprawie zostały doręczone skarżącemu w trybie zastępczym przewidzianym w art. 73 § 1 - 4 p.p.s.a. W myśl tego przepisu, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2 (§ 1). Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (§ 4). Analiza akt sprawy pozwala stwierdzić, że zachowane zostały wymagane terminy awizowania oraz pozostawania przesyłek do odbioru w placówce pocztowej. Istotne w niniejszej sprawie, jest także to, że zwrotne potwierdzenia odbioru przesyłek były prawidłowo wypełnione, a na kopertach są naniesione stosowne pieczęcie potwierdzające prawidłowość działań urzędu pocztowego. Zważywszy na powyższe należy uznać, że działania Sądu i przyjęty sposób doręczenia były zgodne z obowiązującymi przepisami, a także ogólnymi zasadami wynikającymi z przepisów art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i nie naraziły skarżącego na brak możności działania. To skarżący nie zawiadomił skutecznie Sądu o zmianie adresu do korespondencji . Reasumując, oddalenie skargi o wznowienie postępowania następuje, jeżeli powołane przez skarżącego przyczyny wznowienia okazały się nieistniejące. Orzeczenie takie jest wynikiem negatywnej oceny zasadności zgłoszonej podstawy wznowienia postępowania. Z tych przyczyn na podstawie art. 282 § 1 i 2 p.p.s.a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego. b.a.