III SA/Łd 1021/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Sędziowie NSA Janusz Nowacki, Asesor Ewa Alberciak, Protokolant asystent sędziego Krzysztof Rybicki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenie przedemerytalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] III SA/Łd 1021/04 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [..] Wojewoda Ł. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] odmawiającą przyznania T. W. prawa do zasiłku przedemerytalnego. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 29 ust. 2, art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r o świadczeniach przedemerytalnych ( Dz. U. Nr 120 poz. 1252) w związku z art. 2 ust. 1 pkt 20 a, art. 6c ust. 2 pkt 2, art. 37 k ust. 1, 37 l ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( tekst jedn. Dz. U. z 2003 r, Nr 58 poz. 514 z późn. zm. ). W przedmiotowej sprawie Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] przyznał T. W. status bezrobotnego od dnia rejestracji tj. od 2 marca 2004 r. oraz prawo do zasiłku dla bezrobotnego w wysokości 120 % zasiłku podstawowego na okres 12 miesięcy od dnia 10 marca 2004 r. o ile wcześniej nie zaistnieją okoliczności powodujące utratę statusu bezrobotnego lub utratę prawa do zasiłku. W dniu 15 marca 2004 r. T. W. złożyła wniosek o przyznanie jej prawa do świadczenia przedemerytalnego wskazując, że ukończyła już 50 lat, posiada 34 –letni staż pracy, a stosunek pracy z ostatnim pracodawcą rozwiązany został w drodze wypowiedzenia warunków pracy. Organ I instancji decyzją z dnia [...] odmówił przyznania świadczenia przedemerytalnego . Organ ten ustalił, że T. W. na dzień rejestracji tj. 2 marca 2004 r. osiągnęła wiek 50 lat oraz legitymowała się okresem uprawniającym do emerytury wynoszącym ponad 30 lat. Jednak rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło za wypowiedzeniem ustawowym przez zakład pracy z powodu nieprzyjęcia przez pracownika zaproponowanych nowych warunków pracy i płacy. Ponadto pracodawca wyjaśnił, że rozwiązanie umowy o pracę nie miało związku z ustawą z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy ( Dz. U. z 2002 r Nr 112, poz. 980) oraz ustawą z dnia 13 marca 2003 r o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników ( Dz. U. z 2003 r. Nr 90, poz. 844). W związku z tym, w ocenie organu, T. W. nie spełniła żadnej z przesłanek określonych w art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W odwołaniu od powyższej decyzji T. W. podkreślała, że przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę była potrzeba zakładu pracy, co jednoznacznie wynika z treści wypowiedzenia skierowanego do niej przez zakład pracy. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Rozpoznając odwołanie Wojewoda [...] zwrócił się Przedsiębiorstwa Usługowo- Handlowego ,,A " Sp. z o.o. w B. o udzielenie jednoznacznej odpowiedzi na pytanie : jakie były bezpośrednie przyczyny wypowiedzenia T. W. warunków pracy i płacy w dniu 26 listopada 2003 r. Z nadesłanej odpowiedzi wynikało, że zmiana warunków umowy o pracę w części dotyczącej wymiaru czasu pracy i wynagrodzenia, związana była ze zmianą umowy z kontrahentem tj. Pocztą Polską. Wypowiedzenia zmieniające otrzymali wszyscy pracownicy danej jednostki , ale nie nastąpiło zmniejszenie zatrudnienia wskutek wypowiedzeń. Organ odwoławczy wskazał, że z uwagi na datę rejestracji, dla ustalenia uprawnień T. W. mają zastosowanie przepisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu , obowiązujące do dnia 31 maja 2004 r, zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych. Na uprawnienia skarżącej nie ma natomiast wpływu zmiana przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, która nastąpiła od dnia 1 stycznia 2004 r. w związku z wejściem w życie przepisów ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników ( Dz. U. z 2003 r. Nr 90 poz. 844 ). Wojewoda wyjaśnił, że warunki nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego określone zostały w art. 37 k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Zgodnie z tym przepisem, m.in. świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie spełniającej warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli ( pkt 2) do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, kobieta ukończyła co najmniej 50 lat oraz osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 30 lat. W ocenie organu odwoławczego T. W. nie spełniła wszystkich warunków uzasadniających przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego, na zasadach określonych w art. 37 k i 37 l ustawy z uwagi na bezpośrednią przyczynę rozwiązania umowy o pracę – tj. nieprzyjęcie przez nią nowych warunków pracy i płacy. Pracodawca wypowiedział bowiem skarżącej dotychczasowe warunki pracy i płacy, w części dotyczącej wymiaru czasu pracy i wynagrodzenia, proponując pracę w niepełnym wymiarze czasu pracy i wynagrodzenie zasadnicze – 365 zł brutto oraz premię uznaniową, ale skarżąca nie przyjęła zaproponowanych jej nowych warunków pracy i płacy, co spowodowało rozwiązanie umowy o pracę z upływem okresu wypowiedzenia. Zdaniem organu, rozwiązanie umowy o pracę, w związku z nieprzyjęciem nowych warunków pracy i płacy, nie może być uznane za rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracownika, nawet jeśli proponowane warunki płacy i pracy są mniej korzystne. Organ stwierdził, że w ustawie z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników nie zdefiniowano co prawda pojęcia “przyczyny niedotyczące pracownika", lecz wykładnia logiczna przepisów tej ustawy wskazuje, iż chodzi o sytuacje, w których pracownik z przyczyn od siebie niezależnych nie może kontynuować zatrudnienia u danego pracodawcy. Tymczasem w niniejszej sprawie T. W. miała taką możliwość , gdyby przyjęła nowe ( nawet jeśli były mniej korzystne) warunki i pracy i płacy. W takiej sytuacji organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] T. W. zarzucała naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy a mianowicie : a) art. 2 ust. 1 pkt 20 a , art. 37 k ust. 1 , art. 37l ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( Dz. U. z 2003 r Nr 58, poz. 514 ze zm. ), b) art. 1 ustawy dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników ( Dz. U. Nr 90, poz. 884 z późn. zm. ), c) art. 42 kodeksu pracy przez błędną ich wykładnię, prowadzącą do uznania , że nie spełnia ona wszystkich warunków uprawniających ją do świadczenia przedemerytalnego, ponieważ stosunek pracy nie uległ rozwiązaniu z przyczyn niedotyczących pracownika. Skarżąca zarzuciła także naruszenie przepisów postępowania – art. 77 § 1 k.p.a. przez nie wyczerpujące zebranie i rozpoznanie całego materiału dowodowego, co doprowadziło do nieustalenia rzeczywistej przyczyny rozwiązania stosunku pracy. Wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podkreślała, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 20a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu pod pojęciem przyczyn dotyczących zakładu pracy należy rozumieć rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. Taka też przyczyna rozwiązania stosunku pracy zaistniała w jej sprawie. Z treści wypowiedzenia wynika bowiem, że było ono podyktowane zmianami organizacyjnymi w zakładzie pracy. Podnosiła, że przepisy kładą nacisk na przyczynę rozwiązania stosunku pracy za wypowiedzeniem, a nie jego sposób i nie uzależniają prawa do świadczenia przedemerytalnego od tego czy rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w drodze tzw. wypowiedzenia definitywnego, czy też w drodze wypowiedzenia na skutek nieprzyjęcia nowych warunków pracy i płacy. Ponadto art. 1 ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników mówi o wypowiedzeniu i nie wprowadza żadnego rozróżnienia na jego rodzaje. Wskazywała także, że do tzw. wypowiedzenia zmieniającego stosuje się, zgodnie z art. 42 § 1 kodeksu pracy – przepisy dotyczące wypowiedzenia umowy o pracę, a nowe warunki pracy i płacy mogą być na tyle niekorzystne, że pracownik nie może dalej kontynuować zatrudnienia u danego pracodawcy , co miało miejsce w jej sprawie. Skarżąca powołała się także na wyrok Sądu Najwyższego z 9.11.1990 r ( IPR 335/90 OSP 1991/9/212) , w którym stwierdzono, że nieprzyjęcie nowych warunków pracy wyraźnie z jakiegoś powodu niedogodnych dla pracownika nie stoi na przeszkodzie uznaniu, że przyczyny rozwiązania stosunku pracy leżą wyłącznie po stronie zakładu pracy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ł. wnosił o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że umowa o pracę skarżącej uległa rozwiązaniu z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Na rozprawie w dniu 31 stycznia 2005 r. nikt się nie stawił. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty podniesione w skardze należało uznać za uzasadnione. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153 poz. 1269 ) - sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Oznacza to , że sąd administracyjny badając legalność zaskarżonej decyzji ocenia, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron, oraz procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Decyzja zaś lub postanowienie, stosownie do art. 145 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [p.p.s.a.]( Dz. U. nr 153 poz. 1270 ), podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi : 1/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy 2/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania 3/ inne naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie istota problemu sprowadza się , jak trafnie zauważa organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, do oceny, czy rozwiązanie ze skarżącą umowy o pracę na skutek nie przyjęcia przez nią nowych warunków pracy i płacy, można uznać za rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy ? W świetle okoliczności sprawy ustalonych w postępowaniu administracyjnym, nie budzi bowiem wątpliwości fakt, że skarżąca spełniła wszystkie pozostałe przesłanki do uzyskania prawa do świadczenia przedemerytalnego, określone w art. 37 k ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 37 l ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( tekst jedn. Dz. U. z 2003 r Nr 58, poz. 514 ze zm. ), które to przepisy mają zastosowanie w sprawie, na mocy art. 30 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. z 2004 r Nr 120 poz. 1252 ). Zgodnie z art. 37l ust. 1 ustawy o zatrudnieniu /.../ prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy . Prawo do świadczenia przedemerytalnego ustala się na wniosek tej osoby. W myśl art. 37 k ust. 1 pkt 2 ustawy świadczenie przedemerytalne przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 9, osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna oraz osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn. Ponieważ skarżąca spełniała warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku , co potwierdzała decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] a ponadto do dnia rozwiązania stosunku pracy ukończyła 50 lat , osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący ponad 30 lat, a w ostatnim swoim miejscu pracy pracowała od 1997 r., a więc ponad 6 miesięcy , do rozważenia pozostało postawione już wyżej zapytanie. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 20 a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2004 r. ilekroć w ustawie jest mowa o “przyczynach dotyczących zakładu pracy" – oznacza to: a) rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, zgodnie z przepisami o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników lub zgodnie z przepisami Kodeksu pracy, w przypadku rozwiązania stosunku pracy z tych przyczyn u pracodawcy zatrudniającego mniej niż 20 pracowników, b) rozwiązanie stosunku służbowego z powodu ogłoszenia upadłości pracodawcy, jego likwidacji lub likwidacji stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych, produkcyjnych albo technologicznych, c) wygaśnięcie stosunku pracy ( stosunku służbowego) z powodu śmierci pracodawcy lub gdy przepisy ustawy przewidują wygaśnięcie stosunku pracy w przypadku przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę i niezaproponowania przez tego pracodawcę nowych warunków pracy i płacy W rozpoznawanej sprawie ma zastosowanie art. 2 ust. 1 pkt 20a ppkt a) , który : - w przypadku, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 20 pracowników, do oceny, czy rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu, nakazuje stosować przepisy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników , tj. przepisy ustawy z dnia 13 marca 2003 r. ( Dz. U. Nr 90 poz. 844 ze zm. ) - a w przypadku, gdy pracodawca zatrudnia mniej niż 20 pracowników, oceny, czy rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy , należy dokonać zgodnie z przepisami Kodeksu pracy. Z załączonych akt administracyjnych nie wynika jednak ilu pracowników zatrudniała PUH A spółka z o.o. w B., w której do dnia 29 lutego 2004 r. zatrudniona była skarżąca , co uniemożliwia ustalenie jakie przepisy będą miały zastosowanie do oceny jej sytuacji i uzasadnia zarzut naruszenia przez organy administracji przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a.. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Brak ten winien zostać uzupełniony przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Niezależnie jednak od powyższego, wskazać należy, że okoliczność, iż rozwiązanie stosunku pracy następuje w trybie wypowiedzenia zmieniającego, a nie w drodze wypowiedzenia definitywnego, nie zmienia faktu, że jest to wypowiedzenie umowy, dokonane przez pracodawcę. Okoliczność, że rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w trybie wypowiedzenia zmieniającego ma jedynie znaczenie dla oceny czy przyczyny z jakich pracodawca wypowiedział umowę o pracę, stanowią wyłączny powód uzasadniający rozwiązanie stosunku pracy. Jeżeli bowiem pracownikowi zaproponowano odpowiednią pracę, to odmowa jej przyjęcia może być w pewnym wypadku potraktowana jako współprzyczyna rozwiązania stosunku pracy. Tak będzie wówczas, gdy z uwagi na interes pracownika i zakładu pracy oraz rodzaj i charakter zaproponowanej pracy w zasadzie można oczekiwać, że pracownik powinien przyjąć zaoferowane mu nowe warunki. Natomiast odmowa przyjęcia przez pracownika nowych warunków pracy wyraźnie z jakiegoś powodu niedogodnych dla pracownika, co miało też miejsce w niniejszej sprawie, nie stoi na przeszkodzie uznaniu , że przyczyny rozwiązania stosunku pracy leżą wyłącznie po stronie zakładu pracy. Takie stanowisko wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z 9.11.1990 r., na który powołuje się skarżąca ( OSP 1991/9/212) ,a następnie także w wyroku z 5.05.1993 r. I PRN 47/93. Podobne poglądy wyrażone zostały także w wyrokach SN z 4 lipca 2001 r. I PKN 521/00 i z 16 listopada 2000 r. I PKN 79/00 ( publ. OSNP 2002/10/240 i OSNP 2003/10/244 ). Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) oraz art. 135 wskazanej już wcześniej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [ p.p.s.a.], uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji . Z uwagi na brak przymiotu wykonalności , orzekanie w trybie art. 152 p.p.s.a . o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd uznał za bezprzedmiotowe.